Кіріспе
Грамматикалық формализм Ағашпен іргелес грамматика (АІГ) – Аравинд Жоши анықтаған грамматикалық формализм. Ағашпен іргелес грамматикалар контекстсіз грамматикаларға едәуір ұқсас, бірақ қайта жазудың бастапқы бірлігі символ емес, ағаш болып табылады. Контекстсіз грамматикаларда символдарды басқа символдар тізбегі ретінде қайта жазу ережелері болса, ағашпен іргелес грамматикаларда ағаштардың түйіндерін басқа ағаштар ретінде қайта жазу ережелері бар (ағаш (граф теориясы) және ағаш (деректер құрылымы) мақалаларын қараңыз).
Tree adjoining grammar (TAG) is a grammar formalism defined by Aravind Joshi. Tree adjoining grammars are somewhat similar to context free grammars, but the elementary unit of rewriting is the tree rather than the symbol. Whereas context free grammars have rules for rewriting symbols as strings of other symbols, tree adjoining grammars have rules for rewriting the nodes of trees as other trees (see tree (graph theory) and tree (data structure)).
Сипаттама
TAG-дағы ережелер – сөзге бекітілген арнайы жапырақ түйіні, яғни аяқ түйіні бар ағаштар. TAG-да негізгі ағаштардың екі түрі бар: бастапқы ағаштар (көбінесе «») және көмекші ағаштар («»). Бастапқы ағаштар негізгі валенттілік қатынастарын көрсетеді, ал көмекші ағаштар рекурсияға мүмкіндік береді. Көмекші ағаштардың түбір (жоғарғы) түйіні мен аяқ түйіні бірдей символмен белгіленеді. Туынды бастапқы ағаштан басталады, ол ауыстыру немесе қосылу арқылы біріктіріледі. Ауыстыру шекаралық түйіннің орнын басқа ағаштың жоғарғы түйінімен алмастырады. Көмекші ағаштың түбір/аяқ белгісі, оны қосатын түйіннің белгісімен сәйкес болуы керек. Осылайша, қосылудың нәтижесінде басқа ағаштың ішіне қосалқы ағаш енгізіледі. Индекстелген немесе контекстке сезімтал грамматикалар. TAG квадраттар тілін (бір кездейсоқ тізбек қайталануымен) және сол тілді сипаттай алады. Мұндай өңдеуді кіріктірілген pushdown автоматы арқылы бейнелеуге болады. Кубтар (яғни үш рет қайталаған тізбектер) немесе бірдей ұзындығы бар төрттен астам әртүрлі таңба тізбектері бар тілдерді ағашпен іргелес грамматикалар тудыра алмайды. Осы себептерге байланысты, ағашпен іргелес грамматикалар көбінесе шала контекстке сезімтал деп сипатталады. Бұл грамматикалық кластар табиғи тілдерді модельдеуге жеткілікті қуатты, сонымен қатар жалпы жағдайда тиімді талдауға қабілетті деп есептеледі.
Теңдестіктер
Виджай Шанкер мен Вейр (1994) сызықтық индекстелген грамматикалардың, комбинаторлық категориялық грамматиканың, ағаш тіркесетін грамматикалардың және бас грамматикалардың әлсіз эквивалентті формализмдер екенін көрсетеді, себебі олардың барлығы бірдей тізбекті тілдерді анықтайды.
Лексикализацияланған
Лексикальданған ағашпен қосылатын грамматика (LTAG) – бұл әрбір элементар ағашының (бастапқы немесе қосымша) лексикалық бірлікпен байланысты болатын TAG-дің бір түрі. Пенсильвания университетінің танымдық ғылымдар институтындағы XTAG зерттеу тобы ағылшын тілі үшін лексикальданған грамматиканы әзірледі.