Кіріспе

Америкалық автор және әлеуметтік белсенді (1879–1958)

Дороти Канфилд Фишер (17 ақпан 1879 – 9 қараша 1958) – білім беру реформаторы, әлеуметтік белсенді және 20 ғасырдың басында ең көп сатылған американдық автор. Ол әйелдер құқықтарын, нәсілдік теңдікті және өмір бойы білім алуды ынтамен қолдады. Элеонора Рузвельт оны АҚШ-тың ең беделді он әйелдің бірі деп атады. 1879 жылдың 17 ақпанында Канзас штатының Лоренс қаласында Джеймс Хулм Канфилд пен суретші және жазушы Флавия Кемптің отбасында дүниеге келді. 1877 жылдан 1891 жылға дейін оның әкесі Канзас университетінде профессор болып жұмыс істеді, түрлі тарихи зерттеулермен айналысты, соңында Ұлттық білім беру қауымдастығының президенті болды. Кейін ол Небраска университетінің ректоры, Огайо штаты университетінің президенті және Колумбия университетінің кітапханашысы қызметтерін атқарды. Канфилд Фишер ең көп Вермонт штатымен байланысты, онда ол және оның анасы отбасылық үйге сапарлар жасады. Ол Париж университетінде және Колумбия университетінде (әкесі 1899 жылдан бастап кітапханашы болған) роман тілдерін оқыды.

Канфилд Фишердің тағы бір маңызды қызығушылығы – соғыс кезіндегі жұмысы. Ол 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде күйеуімен бірге Францияға көшті және Парижде кішкентай балаларын тәрбиелеген кезде көзі көрмей қалған ардагерлер үшін Брайль шрифтімен жазуға арналған баспахана құруға жұмыс істеді. Соғыстан кейін ол 1921 жылы ар-ожданнан бас тартқандарды кешіруге әкелген АҚШ комитетінің төрағасы болды және еврей педагогтарына, мамандарға және зиялыларға қаржылық және көші-қон көмегін ұйымдастырды. Екінші дүниежүзілік соғыста ұлы қаза тапқаннан кейін, ол оның өмірін сақтап қалуға тырысқан екі филиппин хирургі үшін Гарвард медицина мектебінде стипендия тағайындады. Кэзер Канфилд Фишердің анасын сатиралық бейнелеген «Флавия және оның суретшілері» атты әңгімесі Канфилд Фишер мен Кэзер арасындағы он жылдық үзіліске себеп болды. Канфилд Фишермен хат алысқан басқа жазушылар: Генри Сейдель Кенби, Ричард Райт, Хейвуд Брун, Виттер Биннер, Исак Динесен және Роберт Фрост. Канфилд Фишер өмірі бойы келесі ұйымдармен жұмыс істеді: Ересектер білімі беру қауымдастығы, Американдық білім беру кеңесінің Американдық жастар комиссиясы (1936–1940), Айлық кітап клубының іріктеу комитеті (1926–1951), Әйелдердің халықаралық бейбітшілік және бостандық лигасының құрметті комитеті (1935), «Маяк» ұйымы (1917), Ұлттық өнер және әдебиет институты (1931), Вермонт штатының білім беру кеңесі (1921).

Жеке өмір және өлім

1909 жылы оның қызы Салли дүниеге келді. 1913 жылы оның ұлы Джеймс (Джимми) дүниеге келді. Оның күйеуі келесі жылы қайтыс болды.

Мұра

2020 жылға дейін Дороти Канфилд Фишер балалар кітабы сыйлығы жаңа американдық балалар кітаптарына беріліп, жеңімпазы бала оқырмандардың дауысымен анықталды. 2017 жылы Абенаки педагогы Вермонт штатының кітапханалар бөліміне, жарты ғасырдан астам бұрын штатта құрылған балалар әдебиеті сыйлығынан Фишердің атын алып тастау үшін үгіт жүргізді. Джуди Доу Фишердің көркем шығармаларында француз канадалықтары мен жергілікті американдықтар туралы стереотиптерді пайдаланғанын, сондай-ақ ол 1920-1930 жылдары Вермонтты генетикалық тұрғыдан кемсіз деп саналған адамдардан тазартатын евгеника қозғалысының бір бөлігі болуы мүмкін екенін айтты. Басқалар Фишердің кейіпкерлерін ол өмір сүрген заманның аясында қарастыруды ұсынды. Тағы біреулер Фишердің еңбектері енді кеңінен оқылмайтындығын және оның есімі жақсы танылмағандықтан, әдебиет сыйлығының атауын өзгерту уақыты жеткенін мәлімдеді. Евгеника қозғалысымен тікелей байланыс анықталған жоқ. Вермонт штатының кітапханалар кеңесі «бұл бүгінгі жастарға енді маңызды емес» деген негізде оның атын сыйлықтан алып тастауды ұсынды. Штат кітапханашысы 2019 жылы сыйлықтың 2020 жылы жаңа атау алатынын хабарлады. Берген уәдесін орындап, Вермонт штатының кітапханасы 2020 жылы Дороти Канфилд Фишер балалар кітабы сыйлығының «Вермонт Алтын Гүмбез кітап сыйлығы» деп аталатынын мәлімдеді – бұл атау Вермонт мектеп оқушыларының дауыс беруі нәтижесінде таңдалды.