Кіріспе

Американдық филантроп, феминист және суфражист (1842–1919)

Фиби Элизабет Апперсон Хёрст (3 желтоқсан 1842 – 13 сәуір 1919) – американдық филантроп, феминист және суфражист. Хёрст Калифорния университетінің антропология мұражайын құрған, қазір Фиби А. Хёрст атындағы антропология мұражайы деп аталады, сондай-ақ Ұлттық ата-аналар мен оқытушылар қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі.

Ерте өмір

Ол Фейби Элизабет Апперсон Миссури штатының Франклин округіне қарасты Сент-Клэр қаласында Друцилла (Уитмайр) мен Рэндольф Уокер Апперсонның қызы болып дүниеге келді. Фиби бала кезінде мұғалім болуға оқыды. Оның балалық шағы әкесінің дүкеніндегі қаржы мәселелеріне көмектесу, француз тілін үйрену және фортепианода ойнаудан тұрды. 1860 жылы кәсіпкер Джордж Херст қайтыс болған анасын күтіп-баптау үшін Сент-Клэрге оралғанда Фибимен танысты. 1862 жылдың 15 маусымында олар үйленгенде Джордж Херст 41 жаста, ал Фиби 19 жаста болды.

Отбасылық өмір

Некеден кейін көп ұзамай олар Миссуриден Калифорнияның Сан-Франциско қаласына көшіп барды. Джордж кенші болған, кейін АҚШ сенаторы болған, ол жұмыста жиі Фибиді жалғыз қалдыратын. Фиби 1919 жылы қайтыс болғаннан кейін Уильям 10 миллион доллар мүлік мұраға алды және Калифорнияның «Ғасырлар клубының» алғашқы президенті болды. 1902 жылы Херст мұғалімдерді даярлау және балабақша сыныптары мен қауымдастықтың кеңселерін орналастыру үшін ғимарат салуға қаржы жұмсады. 1906 жылы Сан-Франциско жер сілкінісі кезінде қауымдастықтың 26 мектебі болды. Хёрст Берклидегі Калифорния университетінің ірі демеушісі және оның алғашқы әйел регенті болды, ол 1897 жылдан өліміне дейін басқарма мүшесі болып қызмет етті. Сол жылы ол Ұлттық аналар конгресінің құрылуына көмектесті, ол кейін Ұлттық ата-аналар мен мұғалімдер қауымдастығына айналды. 1900 жылы ол Вашингтондағы барлық қыздарға арналған Ұлттық кафедралық мектептің негізін қалады. Жақын жердегі мемлекеттік бастауыш мектеп оның құрметіне аталды. 1898 жылы Херст Монтана штатының Анаконда қаласында Херст кітапханасын қаржыландырды және оны 1904 жылға дейін күтіп ұстады. Хёрст Пенсильвания университетінің проректоры доктор Уильям Пеппермен жақын дос болды, ол сонымен қатар оның жүрек ауруын емдеген дәрігер еді. 1896 жылы ол музейге жасаған алғашқы ірі қайырымдылық актісі ретінде Пенн мұражайына екі жүзден астам заттарды сыйлады, олардың көпшілігі Колорадо штатының Меса-Вердедегі Клиф-Палас ескерткішінен қазылған Анасази керамикасы сияқты заттар еді. Кейіннен ол Пенн мұражайының Ресейге экспедициясын қаржылады және ацтектерді зерттеуші Злия Натталлды осы мақсатта Мәскеуге жіберді. 1901 жылы Фиби Хёрст Калифорния университетінің антропология мұражайын құрды, кейін ол Роберт Х. Лоуи антропология мұражайы деп аталды және 1992 жылы Фиби А. Хёрст антропология мұражайы деп қайта аталды. Бастапқы коллекцияда тарих бойындағы мәдениеттер мен өркениеттерді көрсететін 230 000 зат болды. Қазіргі таңда мұражайда шамамен 3,8 миллион зат бар. Өмірі бойы және өсиеті бойынша Хёрст мұражайға 60 000-нан астам заттарды сыйлады. Ол сондай-ақ Флорида жағалауындағы Тарпон-Спрингс маңындағы Пеппер-Хёрст экспедициясы (1895-1897) сияқты экспедицияларды қаржылады. Ең танымал экспедициялардың бірі – 1899 жылы американдық археолог Джордж А. Рейснердің Мысырға, ал неміс археологы Макс Уледің Перуға жасаған экспедициялары. Бұл жобалар мұражай коллекциясын толықтыруға үлкен үлес қосты. Олардың ішінде шамамен 20 000 египеттік артефакт бар, бұл Чикагодан батысқа қарайғы ең ірі коллекция. Хёрст сонымен қатар Калифорнияның жергілікті мәдениетін сақтаудың маңыздылығын түсінді. Оның қолдауымен антрополог Альфред Л. Кройбер және оның студенттері, соның ішінде Роберт Ф. Хайзер, фотосуреттер, аудиожазбалар, мәтіндер және артефакттар түрінде Калифорнияның жергілікті мәдениетін құжаттады. Бұл зерттеулер әлемдегі ең көп саналған 250 000-ға жуық калифорниялық түпкіліктік артефакттарды сақтауға көмектесті. Мұражай коллекциясы студенттер мен зерттеушілерге қарау үшін қолжетімді. Калифорния университеті Беркли кампусында орналасқан галерея жұртшылыққа ашық. Хёрст Калифорнияны өкілдік ететін екінші вице-регент ретінде Маунт-Вернон әйелдер қауымдастығына мүше болды. Ол 1889 жылдан 1918 жылға дейін осы лауазымды атқарды, Джордж Вашингтонның Вернон тауындағы үйін қалпына келтіруге көп уақыт пен қаржы жұмсады, оны Вашингтонның меншігіндегі заттармен жабдықтады және келушілердің ыңғайлылығын арттырды. Уильям Рэндольф Херст қоры оның құрметіне Маунт-Вернондағы жобаларды қаржыландыруды жалғастыруда. Хёрст сонымен қатар Вирджиниядағы Похик шіркеуін қалпына келтіруге ақша берді. Хёрст радикалды феминистерге қарағанда «өзгеше жолды» таңдады. Ол әйелдердің қаржылық тәуелсіздігіне сенсе де, әйелдердің сайлау құқығын қолдаған кезде олардың саяси билікке ие болуына қатты сене қоймады. Ол әйелдердің «үйлер мен балаларды қорғау үшін» дауыс беру құқығы болуы керек деп ойлады. 1895 жылы Әйелдер конгресі федералды түзетуді қабылдау туралы шешім қабылдағанда, Хёрст оны «алыстан» қолдады. Ол 1911 жылдың жазында сайлау құқығын ресми түрде қолдап, оның «әсіресе балалар мен әйелдерге қатысты жағдайларды жақсартуға» көмектесетінін мәлімдеді.

Дін

Хёрст 1840 жылдары христиандық Камберленд пресвитериан қауымының мүшесі ретінде тәрбиеленді. 1898 жылы ол Бахаи дініне сенетінін жариялады және осы діннің Америка Құрама Штаттарында таралуына маңызды үлес қосты. Хёрст Сара Фармердің бастамасына ертеден-ақ инвестиция жасаған, ол 1893 жылғы діндер парламентінен кейін көп ұзамай Гринакер қонақүйін түрлі діндердің өкілдерінің жиналатын және мәдени даму орталығы ретінде пайдаланған. 1898 жылдың қараша айында Хёрст, Луа Гетсингер және басқалармен бірге Палестинаға жол тартқанда Парижде қысқа ғана тоқтады, сол жерде кейін Бахаи дінінің танымал американдық мүшесі болған Мэй Боллс (кейін Максвелл) төсекке жатқан ауыр халде екенін көрді. Хёрст Боллсты өзімен бірге Палестинаға саяхатқа шақырды, ауаның өзгеруі оның денсаулығына жақсы әсер етеді деп сенді. Гетсингер Боллсқа сапардың мақсатын айтты: Бахаи дінінің сол кездегі басшысы Абдул-Баханы зиярат ету. Топ Осман Палестинасының Акка және Хайфа қалаларына қажылық сапар жасап, 1898 жылдың 14 желтоқсанында жетті. Олар Абдул-Бахамен кездесіп, қажылыққа келген алғашқы батыстықтар болды. Кейін Хёрст: «Осы үш күн өмірімдегі ең есте қаларлық сәттер болды», - деп жазды. Бірақ Хёрсттің атынан хат алмасуға тырысқаннан кейін Луа Гетсингердің ұлының саяси қызметіне байланысты оның дінге қатысы бар екені белгілі болды, сондықтан Хёрст 1901 жылы Гетсингерлерді үйінен шығарып жіберді. 1901 жылдың көктемінде Хёрст қайтадан Сара Фармермен кездесіп, 1902 жылы Green Acre-ге қайта инвестиция жасады, сондай-ақ 1909 жылы Сара Фармердің өсиетін өзгерту кезінде оның өкілі ретінде әрекет етті, осыған сәйкес, Фармер қайтыс болған жағдайда Green Acre Бахаилерге берілуі керек еді. Хёрст сондай-ақ одан ақша талап ету әрекетіне ұшыраған, бұл оның кейбір Бахаилермен арақатынасын нашарлатты. Абдул-Баха сапары барысында басқалардан ақша немесе мүлік талап етуге тырысқан адамды нағыз Бахаи деп санауға болмайды деді. Хёрст 1919 жылдың 13 сәуірінде Калифорния штатының Плезантон қаласында 76 жасында, 1918-1919 жылдардағы әлемдік тұмау эпидемиясы кезінде қайтыс болды және Калифорния штатының Кольма қаласындағы Сайпресс Лоун мемориалдық паркіне жерленді.