Кіріспе
3AK – SEN 1116 шақыру таңбасы және 2003 жылы лицензиясы спорттық желі SEN 1116-ға жалға берген бұрынғы Мельбурн сөйлеу және музыкалық радиостанциясының эфирдегі атауы. Станция тарихындағы бірнеше ерекше оқиғалар мен прецеденттер оның тарихын ерекше қызықты етеді. Бұл оқиғаларға мыналар жатады (бірақ олармен шектелмейді): 1931 жылы «С» класты лицензияның орнына «В» класты лицензия беру, бірақ шектеу шарттарымен, соның ішінде: қазіргі заманғы радио қабылдағыштардың көпшілігі ұстай алмайтын диалдағы орналасқан позиция; тек басқа Мельбурн коммерциялық станциялары эфирден шыққанда ғана хабар таратуға рұқсат, яғни көбінесе тек түнгі уақытта; қуаты шектеулі. Станцияның негізін қалаушы Джордж Ф. Палмер, Клайв Палмердің әкесі. Географиялық жағынан салыстырмалы түрде жақын орналасқан 2BS Bathurst станциясымен толқын ұзындығын бөлісу, бұл кедергі тудыру мәселесіне әкелді. 1954 жылдан бастап күндізгі уақытта хабар таратуға рұқсат берілді, бірақ оның сигналы 2BS сигналына кедергі келтірмейтін жағдайда ғана. 1961 жылы Австралиялық Біріктірілген Баспасөз сатып алып, осылайша GTV 9 станциясымен бауырлас болды. GTV-нің ең танымал тұлғаларының көпшілігі 3AK-та да хабар таратты. 1989 жылы FM лицензиялары аукционға шығарылғанда, 3AK Мельбурндағы екі сәтті ұсынушының бірі болды, бірақ меншік иелерінің өзгеруіне байланысты ұсынысты қабылдамады. 1990 жылы Питер Корсо сатып алды. Осылайша 3AK бірнеше жыл бойы итальян тіліндегі станцияға айналды. 2003 жылдың соңында 3AK лицензиясы Sports Entertainment Network-ке жалға берілді және 2004 жылдың қаңтарынан бастап 24 сағаттық спорттық станцияға айналды, SEN эфирдегі атауын пайдаланды, бірақ 3AK ресми шақыру таңбасы ретінде сақталды.
In lieu of a "C" class licence, the granting of a "B" class licence in 1931, but with limiting conditions including: a position on the dial that could not be picked up by most contemporary radio sets; only allowed to broadcast when other Melbourne commercial stations were off the air, that is, most of the time only at night; limited power. The founder of the station was George F. Palmer, the father of Clive Palmer. The sharing of its wavelength with 2BS Bathurst, a station that was comparatively close geographically, thus causing interference problems. From 1954, permitted to broadcast during daylight hours, but only when its signal was perceived not to interfere with that of 2BS. Purchased in 1961 by Australian Consolidated Press and thus became sister station of GTV 9. Most high profile GTV personalities also broadcast on 3AK. When some FM licences were auctioned off to existing AM stations in 1989, 3AK became one of the two successful Melbourne bidders, but the station did not take up the offer because of ownership changes. In 1990, purchased by Peter Corso. 3AK thus became an Italian language station for some years. In late 2003 the 3AK license was leased to Sports Entertainment Network and from January 2004 it became a 24 hour sports station, using the on air name SEN whilst having to retain 3AK as its official callsign.
Алғашқы жылдар
3AK 1931 жылғы 29 қарашада хабар таратуды бастады, бұл 3UZ, 3DB және 3KZ радиостанцияларынан кейін Мельбурндағы төртінші коммерциялық радиостанция болды. Станцияның шақыру белгісі оның басқару компаниясының атынан – Akron Broadcasting Co. Pty Ltd (Akron Tyre Co. компаниясының еншілес кәсіпорны, ол 2016 жылы таратылды) шықты. Akron Tyre Co. және 3AK радиостанциясының иесі Джордж Ф. Палмер, Клайв Палмердің әкесі еді. Ол құрылған кезде Австралияда үш түрлі хабар таратушы болды: А класындағы станциялар (көпшілігі кейіннен Австралиялық хабар тарату корпорациясына айналды); B класындағы станциялар, қазір коммерциялық станциялар ретінде белгілі; және әуесқойлар. Сонымен қатар, C класындағы станциялар желісін құруға бағытталған үкіметтік жоспарлар да болды, олар бизнестің өнімдерін жарнамалау үшін ғана пайдаланылуы тиіс еді. Алайда, 3AK радиостанциясына лицензия берілгенге дейін, осы типтегі лицензияны беру туралы шешім қабылданбады. Akron және Пошта бас басқармасы бастапқыда мұндай лицензияны беру мәселесін талқылаған, бірақ оның орнына, бірқатар шектеулермен бірге B класындағы лицензия Akron компаниясына берілді. Осы кезде Палмер станцияның стилін өзгертіп, сол кезде өте танымал болған, негізінен би музыкасынан тұратын форматты енгізді. 1936 жылғы ақпанда жарық көрген Мельбурн радиосының барлық хабаршыларының тізімінде Джордж Палмер өзіне хабарлау міндеттерін бергені, сондай-ақ станцияны басқарғаны көрсетілген. Оған Ф. Бибби және Т. Леллиотт есімді екі хабаршы ғана көмектесті. Бұл шағын хабаршылар құрамы 1930 және 1940 жылдары 3AK радиостанциясының төмен дәрежесін түсіндіреді. Мельбурн хабаршыларының сол тізімінде басқа бес коммерциялық станцияның әрқайсысында тоғыз немесе он хабаршы болса, ал ABC екі жергілікті станциясын қамту үшін Мельбурнда 13 хабаршы жұмыс істегені көрсетілген (бірақ бұл мемлекетаралық хабаршылармен толықтырылған, өйткені сол кезде көптеген ретрансляциялар жасалған). 1937 жылы 3AK радиостанциясына хабар тарату уақытын сағат 23:30-ға дейін, сағат 7:00-ге дейін ұзартуға рұқсат берілді, бірақ станция жексенбі күндері таңғы сағат 3:00-де жабылатын болды. 1939 жылдан кейін әуесқойларға мұндай іс-әрекеттерге рұқсат берілмегенімен, ол әлі де сенбі және жексенбі күндері үш сағат бойы хабар тарата берді. 3AK радиостанциясының хабар тарату уақыты 1954 жылға дейін өзгермеді. 1937 жылы 1 қаңтарда 2BS Bathurst радиостанциясы да жұмысын бастады. 3AK радиостанциясының қуаты төмен болғандықтан, 2BS радиостанциясына да сол толқын ұзындығы (1500 кГц) берілді және бірнеше жыл ішінде екі станция да бір мезгілде эфирде болған кезде кедергіге ұшырады. 1930 жылдардың соңы / 1940 жылдардың басындағы 3AK радиостанциясының маңызды тұлғаларының бірі Альфред (Альф) Эндрю болды, ол 1937 жылғы наурыз айында 3AK радиостанциясынан хабар таратуды бастады. Әндрю 3LO радиостанциясында 1925 жылдан бастап жұмыс істеген, содан кейін 3UZ және 2UW радиостанцияларына, сондай-ақ бірнеше басқа станцияларға өткен ізашар хабаршы болды. 3AK радиостанциясы түнгі уақытта хабар таратқандықтан, Мельбурн 1954 жылғы 1 ақпанда 3UZ, 3DB және 3XY радиостанциялары үздіксіз хабар таратуды бастағанға дейін 24 сағаттық лицензия алған жоқ. Бұл 3AK радиостанциясының хабар тарату уақытын өзгертуімен бірге болды (төменде қараңыз). Алты ай ішінде 3XY Мельбурндағы жалғыз 24 сағаттық радиостанцияға айналды. Осы дәуірде 3AK радиостанциясы студиясын Куин-стриттен Бурк-стритке, Мельбурнға көшірді. 1950 жылдары ол қайтадан орналастырылды және Сент-Килдадағы Грей көшесіндегі банктің жоғарғы қабатында орналасқан. 1930 жылдары, 1940 жылдары және 1950 жылдары 3AK радиостанциясы елдік радиоға балама болды, ол сол кезде хабар тарату мансабын бастау үшін қабылданған орын еді. 3AK радиостанциясының алғашқы қызметкерлерінің көпшілігі ірі станцияларда танымал болды, мысалы, Стэн Роф, Майк Уильямсон, Хал Тодд, Джон Ворти, Джон Иден және Джон Харт. Ол кезде өте аз станцияларда жаңалықтар бөлімшелері болды және көпшілігі жаңалықтар үшін газеттерге сүйенді. Қаржылық жағдайының нашарлығына байланысты 3AK радиостанциясы жаңалықтарды алудың жаңа жүйесін ойлап тапқан деп есептеледі. Станция студиясынан көршілес жолға ілінетін арқанға ілінеді және таңғы басылымын арқанға байлаған алғашқы газет фирмасы оны эфирде оқыды. 1940 жылдардың соңында 3AK радиостанциясын Макс жиһаз компаниясы сатып алды. Осы кезде директорлар, станцияның менеджері Вернон Маргетс және студия менеджері Рей Бенн 3AK радиостанциясының бағдарламалық кестесіне көрініс тапқан консервативті христиандық нанымдарды ұстады.
1950 жылдар
3АК басшылығы көптеген жылдар бойы Пошта Бас Дирекциясына, содан кейін Австралия Радио Хабарларын Бақылау Кеңесіне рұқсат етілген хабар тарату сағаттарын арттыру үшін лобби жасады. Ақырында, 3AK-ке 2BS хабарларын кедергісіз ету үшін күндізгі уақытта хабар таратуға рұқсат берілді. 1954 жылдың 1 ақпанынан бастап 3АК-қа күн сайын сағат 6:00-ден 19:00-ға дейін хабар таратуға рұқсат болды. Дегенмен, 2BS жазда қиындықтарға тап болды, сондықтан жылына 4-5 ай бойы 3AK сағат 7:00-ге дейін хабар тарата алмады және сағат 17:00-де жабылуға мәжбүр болды. 1956 жылы Австралияда теледидар енгізілгенге дейін, кез келген радиостанция үшін ең көп тыңдалатын уақыт сағат 19:00-ден 22:00-ге дейін болды, сондықтан 3AK бұл тыңдаудың ең жоғары кезеңінен ешқашан пайдалана алмады. 3AK күндізгі станцияға айналғанда, оның алғашқы таңғы бағдарламасын Ленни Холмс пен Шин Беринсон жүргізді. Холмс радио мен теледидарда танымал комедияшыға айналды. (Оның қызы Джейн Холмс кейіннен танымал радио тұлғасы болды.) Беринсон алғашқы есімін Джим деп өзгерткеннен кейін, дауыстау шебері ретінде ең көп сұранысқа ие және жақсы төленетін мамандардың біріне айналды. Кейіннен таңғы бағдарламаны Лу Карр жүргізді. 3AK-та жоғары беделді тұлғаларды пайдалану туралы сөйлескен Филип Брэйди: "Олар бізден бұны тегін жасауымызды күтті" деді. Дегенмен, Филип Брэйди бұрын радиода жұмыс істемеген GTV тұлғаларының бірі болды. Ол радионы әрқашан жақсы көргенін айтса да, медиадағы алғашқы жұмысы 1958 жылдан бастап GTV болды. Франк Зептер телеарнадағы тұлға емес, GTV 9 желісінің артқы бөлмесінде жұмыс істеген адам болды. Ол 3AK-та итальян тілінде демалыс күндері бағдарлама ұсынды. Артур Янг да демалыс күндері 3AK-та естілді – ол GTV 9 студиялық оркестрінің жетекшісі болды және 3AK-та классикалық музыка бағдарламасын ұсынды. (Бұл коммерциялық радиостанциялар классикалық музыканы таратуды тоқтатып, демалыс күндері оның шағын бөлігін орындаудың қажеттілігі бар кезең болды. Consolidated Press компаниясын сатып алғанға дейін 3AK классикалық музыканы көп таратқан.) Бұрынғы 3AK менеджері Билл Боуи отставкаға кетіп, жеке радио/теледидар мектебін құрды. Бұрынғы 3AK хабаршылары (Рон Алдертон, Терри Кальдер, Питер Кавана, Джон Принт) GTV ұйымына қайта орналастырылды; тек бұрынғы бас хабаршы Рон Алдертон 3AK-та эфирде жұмыс істеуін жалғастырды, бірақ тек демалыс күндері. Кейіннен Алдертон теледидар жаңалықтарын оқып, аты шықты, әсіресе ATV 0/10 телеарнасында. Питер Кавана телеактер ретінде өзін танытты, әсіресе Гектор Кроуфорд Продакшнның бірнеше полициялық драмаларында. 1960 жылдардың ортасында 3AK бағдарламасының форматы "Good Guys" слоганымен Топ 40 музыкасына ауысты. ACP әрқашан 2BS және 3AK бірдей толқын ұзындығын бөліскеннен туындаған хабар тарату сағаттарының мәселесін шешуге тырысты. 2BS-те бағыттаушы антенна түріндегі технология жауап болып көрінді, бірақ бұл шағын ауылдық станция ACP-нің үздіксіз сұрақтарына құлақ салмай, ACP-нің 2BS сатып алуына әкелді, бұл оларға осындай антеннаны орнатуға мүмкіндік берді. 1968 жылдың қазанында 3AK-қа 24 сағаттық хабар таратуды бастауға рұқсат берілді. 3AK ресми түрде 1968 жылдың 8 қарашасында сағат 19:00-де 24 сағаттық хабар таратуды бастады. Станцияның алғашқы түнгі хабаршысы Грантли Ди болды.
1970-1980 жылдар
1970 жылдардың басында "Жақсы жігіттер" слоганы "Жыңырлар ұшпайтын жер" дегенге ауыстырылды. Осы кезеңде 3XY (Род Мьюр басқарған) мен Ретт Уокердің 3AK арасында табысты Топ 40 нарығы үшін қатыгез бәсеке болды. CBC сәтті болмады, себебі көптеген адамдар оның форматын Сиднейге бағытталған деп есептеді. 3AK көп ұзамай музыкалық форматқа қайта оралды. 1988-1990 жылдары 3AK тағы да толығымен сөздік форматтағы станцияға айналды, онда Даррен Джеймс (Брюс Мэнсфилдтің Рой аға ретінде), Маргарет Пикок, Дон Чипп (бұрынғы Федералды Либералдық партия министрі және кейіннен Австралия демократтарының негізін қалаушысы және сенаторы), Питер О'Каллахан (бұрынғы 3XY және EON FM ди-джеї), Кит МакГоуэн және Билл Хоуи (бұрынғы 3AK бағдарлама директоры) сияқты танымал тұлғалар жұмыс істеді. Осы кезеңде Грэм (Смоки) Доусон басқарған футбол командасымен VFL (қазіргі AFL) жарыстарын тұрақты түрде сенбі күндері эфирге беру енгізілді. 1987 жылы Керри Пэкер Австралия Біріккен Баспасөздің барлық радио және теледидар активтерін Алан Бондқа 1 миллиард австралиялық долларға сатты. Әрине, 3AK та осы келісімге кірді, бірақ Бонд телеарналарды алуға қызығушылық танытса да, радиоға онша қызығушылық көрсетпеді. (Бондтың нашар қаржылық жағдайына байланысты, 1990 жылы Керри Пэкер Nine Television Network телеарнасын сатқан бағасының жартысына қайта сатып алды. Осы уақытқа дейін Бонд 3AK-ты сатқан болатын [төменде қараңыз].) 1989 жылы Федералды үкімет барлық астаналық қалалардағы AM коммерциялық радиостанцияларынан FM лицензияларына қатысты ұсыныстарды қабылдады. Мельбурнның жеті коммерциялық AM станциясының алтауы өз нарығында ұсынылып отырған екі лицензияға өтінім берді. (3AW өзінің ересек аудиториясы FM тыңдаушылары емес деген себеппен сауда-саттыққа қатыспаған жалғыз станция болды.) Ең жоғары ұсынысты 3KZ – 32 миллион австралиялық доллармен, ал 3AK – 22 миллион австралиялық доллармен жасады. Алан Бондтың нашар қаржылық жағдайына байланысты (оның банкроттығы жарияланды), 3AK FM лицензиясы үшін төлемді төлемеді, нәтижесінде Мельбурнның үшінші ең жоғары ұсынысын жасаған 3TT станциясы оны 11 миллион австралиялық долларға сатып алды.
1990 жылдар
1990 жылы станция бизнесмен Питер Корсоға сатылды, ол 3AK-ті Австралияның алғашқы коммерциялық итальян тіліндегі радиостанциясы ретінде қайта іске қосуға дайындық жасау үшін жұмыс күшінің көп бөлігін жұмыстан босатты. Корсо өзінің итальяндық форматын дайындаған кезде қысқа мерзімдік ауысу кезеңі болды, оның ішінде әдемі музыка үздіріссіз, жарнамасыз, студиялық хабарламаларсыз, жаңалықтарсыз және т.б. ойнатылды, бірақ итальяндық хабарлардың басталу күндері туралы жазылған үнтаспалық хабарламалармен араластырылды. Дегенмен, станция футболды эфирге беру міндеттемесінен толығымен босатыла алмады, сондықтан, осы ауысу кезеңінде де, маусымның соңына дейін де, сенбі күндері сағат 12:00-де футбол трансляциясы жалғасты. Жаңа иесіне тек 3AK-тың екі бұрынғы қызметкері – техник Ральф Найт және продюсер Уоррен Коглин қайта жұмысқа қабылданатын болды. 3AK шамамен 12 ай бойы GTV9 кешенінен хабар таратуын жалғастырды, содан кейін West Melbourne-дегі жаңа студияға көшті. Бір кезде Корсо сәтсіз итальяндық форматтан бас тартуды ойлады және Берт Ньютонмен және оның серіктесімен станцияны жалға алып, классикалық стильдегі жеке тұлғаларға арналған форматты ұсыну туралы келіссөздер жүргізді. Австралия радио хабарларын тарату трибуналы (Australian Broadcasting Tribunal) өтінішті екі себеппен қабылдамады: біріншіден, станцияларды жалға беруге рұқсат берілмейді, екіншіден, Ньютонның серіктесінің лайықтылығына қатысты сұрақтар туды. Бірінші себеп 3AK/SEN-нің қазіргі жағдайына байланысты қызығушылық тудырады. Италиялық формат 1994 жылға дейін сақталды, содан кейін Корсо станцияны Southern Cross Broadcasting компаниясына сатты, ол станцияны оңай тыңдалатын музыкаға қайтарды. Корсо 3AK-ты сатуға мүміндік танытты, себебі ол Австралия радио хабарларын тарату трибуналы ұсынған жаңа, тар ауқымды лицензиялардың біріншісін алған болатын. Сондықтан 3AK-тың итальяндық бағдарламалары 1116 KC жиілігінен (ирониялық жайт, бұл жиілік кейіннен 3AK өзі пайдаланды) хабар тарататын жаңа 3BM тар ауқымды станциясына көшірілді. 1996 жылға қарай Southern Cross Мельбурн қаласында 4 радиостанцияға ие болды: 3AW, 3AK, 3EE, 3MP; бірақ заң бойынша бір нарықта екі станциядан артық болуға рұқсат жоқ. Олар 3AK-ты Fusion Media атты христиандық ұйымға сатты, ол форматты сұхбаттық және тақырыптық бағдарламалармен, сондай-ақ оңай тыңдалатын музыкамен үйлестірді. Станция бастапқыда 3EE (кейіннен Magic 693/Magic 1278) үшін салынған Сент-Килда-роудтағы студияға көшірілді, бірақ кейін Ричмондтағы Суон-стритіне қайта орналасты.
Соңғы жылдар
Көп жылдық төмен рейтингтер мен қаржылық қиындықтардан кейін, 3AK тағы да шағын медиа және деректер компаниясы Data and Commerce Limited (DCL) компаниясына сатылды. 2001 жылы DCL 3AK станциясын 1503 кГц жиілігінен 1116 кГц жиілігіне көшіріп, оны 3AW және 774 ABC Melbourne жетекші станцияларымен тікелей бәсекелестікке түсетін әңгімелер айту станциясы ретінде қайта іске қосты. Скандалды радио хабаршысы Деррин Хинч 3AW станциясында он екі ай кешкі эфирді жүргізгеннен кейін 3AK станциясының таңғы эфирін қабылдады. Викторияның бұрынғы премьер-министрі Джефф Кеннетт те жүргізуші болды.
Өлім
Кейбір ерекше бағдарламалық шешімдер мен жарнамалаудың жетіспеуі 3AK радиосының рейтингтер тізімінде көтерілуіне кедеріс келтірді. 2003 жылдың соңында DCL компаниясы 3AK радиостанциясын Sports Entertainment Network (SEN) атты жаңа ұйымға жалға беріп, оны тәулік бойы спорттық радиостанцияға айналдыратынын хабарлады. 2004 жылдың қаңтарында 3AK эфирде SEN 1116 деп таныстырылды, бірақ ресми ACA/Австралия коммуникациялық органының шақыру белгісі 3AK болып қала берді, бұл фактінің көптеген тыңдаушыларға мәлім еместігі мүмкін. 2004 жылғы сәуір айының рейтингтеріне сәйкес, жаңа формат 3AK радиосының имиджін және тыңдаушылар санын арттыруға қол жеткізді.
СЭН
Бастапқыда рейтингтер тұрақты түрде өсіп келе жатқанда, 2005 жылдың басында станцияның қаржылық жағдайы нашарлап, Дермот Бреретон, Марк Доран және Роберт Шоу сияқты бірнеше қызметкерлерге жалақы төленбеді. Бұл әрине Бреретонның станцияны тастап кетуіне себеп болды. Осы ауыр қаржылық жағдай ең жаман уақытта келді, себебі SEN жақында Аделаида қаласына хабар таратуды бастаған еді. Алайда, нашар қаржылық жағдай мен станцияның Мельбурнға басымдық беруі салдарынан Аделаидадағы хабар тарату қысқа ғана уақытқа созылды. 2006 жылы SEN Австралия футбол лигасының апта сайынғы бес матчын көрсету құқығын алғанын жариялады.