Кіріспе

ForMemRS HFRSE (3 желтоқсан 1886 – 26 қыркүйек 1978) – швед физигі, 1924 жылы «рентген спектроскопиясы саласындағы жаңалықтары мен зерттеулері үшін» физика бойынша Нобель сыйлығымен марапатталған.

Өмірбаян

Зигбан Швецияның Оребро қаласында Георг Зигбан мен оның әйелі Эмма Цеттербергтің ұлы болып дүниеге келді. Ол 1906 жылы Стокгольмді бітіріп, сол жылы Лунд университетінде оқуын бастады. Оқу кезінде ол Йоханнес Ридбергтің хатшысының көмекшісі болды. 1908 жылы Геттинген университетінде оқыды. 1911 жылы Лунд университетінде докторлық диссертациясын қорғады, оның тақырыбы «Магниттік өрістерді өлшеу» (Magnetische Feldmessungen) болды. Ридбергтің денсаулығы нашарлаған кезде ол оның орнына профессорлық міндеттерді атқарды және 1920 жылы толық профессор болып тағайындалды. Бірақ 1922 жылы ол Лундтан Уппсала университетіне профессор болып кетті. 1937 жылы Зигбан Швед Корольдік Ғылым академиясының Нобель институтының физика бөлімінің директоры болып тағайындалды. 1988 жылы институт Манне Зигбан институты (MSI) деп аталды. Институттың ғылыми-зерттеу топтары кейіннен қайта ұйымдастырылды, бірақ оның есімі Стокгольм университетіндегі Манне Зигбан зертханасында сақталды.

Рентгендік спектроскопия

Манне Зигбан 1914 жылы рентгендік спектроскопияны зерттеуді бастады. Алғашқыда ол Генри Мозли қолданған, кейбір элементтердің толқын ұзындығы мен периодтық жүйедегі орны арасындағы байланысты табуға арналған спектрометрдің сол түрін пайдаланды. Бірақ, көп ұзамай ол әртүрлі элементтер атомдарынан шығатын рентген сәулелерінің толқын ұзындығын өте дәл өлшеуге мүмкіндік беретін жақсартылған тәжірибелік құрал жасады. Сонымен қатар, ол Мозли ашқан спектрлік сызықтардың бірнешеуі бірнеше құрамдас бөліктен тұратындығын анықтады. Осы құрамдас бөліктерді зерттеу және спектрометрді жетілдіру арқылы Зигбан электрон қабығын толыққанды түсінуге қол жеткізді. Ол рентгендік спектроскопияда элементтерге тән әр түрлі спектрлік сызықтарды белгілеу үшін Зигбан нотациясын енгізді. Зигбанның жоғары дәлдіктегі өлшемдері кванттық теория мен атом физикасының көптеген жаңалықтарына ықпал етті.