Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қара жарық бояуы немесе қара жарық флуоресценттік бояуы – қара жарық сәулесінде жарқыратын бояу. Ол электромагниттік спектрдің ультракөк сәуле бөлігіне жауап беретін пигменттерге негізделген. Бояу әдеттегі жарықта түрлі түсті болуы мүмкін, ал болмауы да мүмкін. Қара жарық бояуын фосфоресцентті (қараңғыда жарқыратын) немесе күндізгі флуоресценттік бояумен шатастырмау керек.
Black light paint or black light fluorescent paint is luminous paint that glows under a black light. It is based on pigments that respond to light in the ultraviolet segment of the electromagnetic spectrum. The paint may or may not be colorful under ordinary light. Black light paint should not be confused with phosphorescent (glow in the dark) or daylight fluorescent paint.
Тарих
Қара жарық бояудың өнертабысы 1930 жылдары Джозеф және Роберт Швейцер ағайындарға жатқызылады. Роберт құлап, басынан ауыр жарақат алғаннан кейін көру жүйкесі зақымданды. Оның дәрігері көзі қалпына келгенше оны қараңғы бөлмеде ұстады. Калифорния университетінің Беркли бөлімінде химия мамандығын оқыған Джозеф, Робертпен бірге флуоресцентті қосылыстарды зерттеумен айналысты. Олар әкесінің дәріханасының қоймасына қара жарық әкеліп, табиғи флуоресцентті органикалық қосылыстарды іздеді және оларды шеллакпен араластырып, алғашқы қара жарық флуоресцентті бояуларын жасады. Бұл бояулар алғаш рет Джозефтің әуесқойлық әдемілеу шоуларында қолданылды. Ағайындар өз өнімдерін жетілдіру және сату үшін кейіннен Day Glo Color Corp. деп аталған Fluor S Art Company компаниясын құрды. Қара жарық флуоресцентті бояулардың алғашқы коммерциялық қолданысы дүкендер мен кинотеатрлардағы көрмелер үшін болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың әскери-теңіз кемелерінде қара жарық флуоресцентті бояулар ұшақтардың түнде қонуына жағдай жасау үшін пайдаланылды.
The invention of black light paint is attributed to brothers Joseph and Robert Switzer in the 1930s. After a fall, Robert suffered a severe head injury that resulted in a severed optic nerve. His doctor confined him to a dark room while he waited for his sight to recover. Joseph, who was a chemistry major at the University of California, Berkeley, worked with Robert to investigate fluorescent compounds. They brought a black light into the storeroom of their father's drugstore looking for naturally fluorescing organic compounds and mixed those compounds with shellac to develop the first black light fluorescent paints. The first use of these paints was for Joseph's amateur magic shows. The brothers founded the Fluor S Art Company, later named Day Glo Color Corp., to develop and sell their products. The first commercial uses of black light fluorescent paints were for store displays and movie theaters. During World War II, black light fluorescent paints were used on U. S. naval carriers to allow planes to land at night.
Қасиеттері мен қолданылуы
Қара жарық бояулары мен сиялар қара жарық плакаттарын жасауда кеңінен қолданылады. Күндіз плакаттың түсі жарқын болуы мүмкін, бірақ қара жарық астында (көрінетін жарық аз немесе мүлдем жоқ болғанда) әсері психоделикалық сипатқа ие болуы мүмкін. Әдетте, бояулар тікелей күн сәулесіне және басқа да күшті жарық көздеріне өте сезімтал келеді. Флуоресцентті бояулар жоғары интенсивті жарық көздерінің (HILS) әсерінен химиялық реакция тудырады, нәтижесінде сиялардың түсінің солғындауы байқалады. Қағаздың түсінің қанықтығындағы айқын өзгерістерді HILS әсерінен кейін 45 минуттан бір сағатқа дейін байқауға болады. Бүгінгі күнгі таңда бұл құбылысты тоқтатудың толыққанды әдісі жоқ, алайда, кейбір ламинаттар, лак жабындары және шыны немесе пластик қорғау қабаттары бояулардың солғындау қасиеттерін тиімді түрде баяулатуға мүмкіндік береді. Қара жарық пигменттерінің тағы бір кең таралған қолданылуы – ақша купюраларының, қағазға басылған түрлі сертификаттардың, тағам купондарының, билеттердің және қандай да бір құндылықты (ақшалай немесе басқа) көрсететін ұқсас заттардың қауіпсіздік элементтерінде қолдану. Осы мақсатта қолданылатын қара жарықпен басылған белгілер әдетте, тікелей күн сәулесіне (күн сәулесінде ультракүлгін сәуле бар) ұшыраған жағдайда да қара жарық көзінде көрінбейді, бірақ қара жарық көзіне ұшырағанда жарқырайды. Бұл, түпнұсқаны жоғары ажыратымдылықтағы сканер арқылы сканерлеп, одан соң арзан жоғары ажыратымдылықтағы принтерде басып шығару арқылы жасалатын қарапайым және төмен құндылықтағы жалғандау әрекеттерін болдырмайды (көптеген, егер барлық емес болса, арзан принтерлер қара жарық сияларын қолдануға мүмкіндік бермейді), ал осы мүмкіндіктің болуын және дұрыстығын тексеру үшін ешқандай арнайы жабдық қажет емес (барлық қажетті – арзан қара жарық көзі). Кейбір купондар мен билеттерде түрлі-түсті қара жарық сиялары қолданылады. Көптеген неміс локомотивтерінде басқару тақтасының белгілері қара жарық бояуымен басылған және кабинада қара жарық көзі орнатылған. Бұл жүргізушіге түнде толық көру мүмкіндігін берді, сонымен қатар локомотивті басқару үшін әртүрлі қосқыштар мен тетіктерді ажыратуға мүмкіндік берді. Қара жарық бояулары ойын-сауық парктеріндегі қараңғы аттракциондардың декорациясында қолданылады: қара жарық декорацияның жарқын түстерін жарықтандырады, ал көлік және басқа жолаушылар әлсіз жарықтандырылады немесе көрінбейді. Бұл қиял әлемінде болу сезімін күшейтеді. Қара жарық бояулары флуоресцентті немесе, сирек жағдайларда, фосфоресцентті болуы мүмкін, яғни қара жарық алынғаннан кейін де біраз уақыт бойы жанып тұратын фосфорды қамтиды. Қара жарық бояуын ұқсас түстердегі қалыпты пигменттермен араластыруға болады, осылайша күн сәулесінде қарағанда оларды "жарықтандырады".
Black light paints and inks are commonly used in the production of black light posters. Under daylight, the poster may or may not be vibrant in color, but under black light (with little or no visible light present), the effect produced can be psychedelic. The inks are normally highly sensitive to direct sunlight and other powerful light sources. The fluorescent dyes cause a chemical reaction when exposed to high intensity light sources (HILS) and the visual result is a fading in the colors of the inks. With paper, significant visible change in the color saturation can typically be observed within 45 minutes to one hour of exposure to the HILS. To date, there is no absolute method to prevent this phenomenon, although certain laminations, lacquer coatings and glass or plastic protective sheets can effectively slow the fading characteristics of the dyes. Other common usage of the black light pigments is in security features of money notes, various certificates printed on paper, meal coupons, tickets and similar things that represent a value (monetary or otherwise). The black light printed figures used for this purpose are usually invisible under normal lighting, even when they are exposed to direct sunlight (which contains ultraviolet light) but they show up glowing when exposed to black light source. This defeats simple and inexpensive attempts to counterfeit them by scanning the original using a high resolution scanner and printing them using an inexpensive high resolution printer (most if not all inexpensive printers do not allow using black light inks for printing) and no special equipment is needed to verify the presence and correctness of this feature (an inexpensive black light source being all that is required). Some coupons and tickets use colorful black light inks. On many German locomotives the control panel labels were printed with black light paint and a black light source was provided in the cab. This left the driver with full night vision while still enabling him to distinguish between the different switches and levers to operate his locomotive. Black light paints are sometimes used in the scenery of amusement park dark rides: a black light illuminates the vivid colors of the scenery, while the vehicle and other passengers remain dimly lit or barely visible. This can enhance the effect of being in a fantasy world. Black light paints may be fluorescent or, more rarely, phosphorescent, containing a phosphor that continues to glow for a time after the black light has been removed. Black light paint can be mixed with similar shades of normal pigments, ‘brightening’ them when viewed in sunlight.