Кіріспе
Канадалық арнаулы спорт телеарнасы
Réseau des sports (RDS) – канадалық француз тіліндегі, спортқа және спорттық бағдарламаларға бағытталған арнаулы телеарна. Ол 2,5 миллион үйге қолжетімді және CTV Specialty Television Inc. (Bell Media 80% және ESPN 20%) компаниясына тиесілі. Оның толық атауы (әдетте сөйлеуде француз тіліндегі "le" артиклімен қолданылады) "The Sports Network" деп аударылады, бұл оның ағылшын тіліндегі әріптесі TSN-нің атауы.
1989 жылдың 1 қыркүйегі
RDS 1989 жылғы 1 қыркүйекте Лабаттың ағылшын тіліндегі, өте табысты спорт арнасы TSN-нің серік желісі ретінде іске қосылды, бірақ жаңа арна бастапқыда аз бюджетпен жұмыс істеді және маңызды кәсіби спорттық іс-шаралардың құқықтарын алу үшін күресті. Осыған қарамастан, RDS өзінің алғашқы жылдарында «Défi Mini Putt» бағдарламасымен танымал болды – бұл апта сайынғы мини-гольф бағдарламасы, ең алдымен өз энергиялы комментаторы Серж Влеминкстің және гол соғылғандағы оның қуанышты «Birdie!» дауысымен көзге түсті. 1990 жылдардың басында арна «Montreal Expos», «Квебек аға хоккей лигасы» және «Montreal Canadiens» командаларының кейбір ойындарына құқық алып, нығайды. Роджер Брулотт «Expos» ойындарына жасаған жарқын түсіндірулерімен арнаның екінші жұлдызына айналды. RDS сондай-ақ «Montreal Machine» (WLAF футбол командасы), «Montreal Impact» (футбол командасы), «Montreal Roadrunners» (роллер хоккей командасы), «Montreal Express» (лакросс командасы) және «Montreal Alouettes» (канадалық футбол командасы) сияқты Монреальдің басқа да кәсіби спорт командаларын көрсетті. «Machine», «Roadrunners» және «Express» командалары таратылғанымен, RDS пен «Impact» және «Alouettes» арасындағы серіктестік арна мен командалардың танымалдылығын арттыруға көмектесті. Квебектегі канадалық футболдың танымалдылығының өсуіне RDS арнасының Канада футбол лигасы мен университет ойындарын көрсетуі үлкен үлес қосты. Дегенмен, оның шағын нарығы (көбінесе Квебекпен шектелген) кірісінің шамалы екенін білдіреді. Сондықтан ол телехабар құқықтары үшін салыстырмалы түрде төмен төлемдер ұсынуға мәжбүр болды. CRTC-ның телерадиокомпаниялардың шетелдік меншігіне қатысты ережелеріне сәйкес, Лабатт 1995 жылы Interbrew компаниясы сатып алғаннан кейін RDS және TSN арналарын сатуға мәжбүр болды. Лабатттың телехабар активтері «NetStar Communications» деп аталатын жеке меншік консорциумға сатылды, оның инвесторларына бірқатар канадалық фирмалармен қатар ESPN Inc. компаниясы да кірді, оның үлесі шамамен 30 пайызды құрады. Аталған CRTC ережелері ESPN-ге өздігінен канадалық спорт арналарын құруға мүмкіндік бермеді, сондықтан RDS және TSN-дегі аз үлесті сатып алу ESPN-нің канадалық нарыққа енудің балама жоспары болды.
2000 жылдар
2000 жылы RDS және TSN-нің бас компаниясы NetStar-дың басым үлесі Bell Globemedia компаниясына сатылды. ESPN әлі де аз үлесті сақтап қалды, ал бір жыл өткен соң RDS және TSN ESPN стиліндегі логотиптерді қабылдады. Сондай-ақ 2000 жылы Монреаль Экспос командасы желімен байланысын үзді, себебі олар ойындарды көрсету үшін жеткілікті ұсыныс жасамады деп шағымданып, арыз түсірді. Желі 2001 жылдан бастап, команда 2004 жылғы маусымнан кейін Вашингтон қаласына көшкенге дейін, маусым ішінде шамамен 50 ойынды көрсетіп тұрды. 2002 жылы Монреаль Канадиенс клубы RDS-ке барлық маусымға дайындық, маусымдық және плей-офф ойындарының француз тіліндегі хабар тарату құқықтарын беру туралы келісім жасады. Бұл Квебек провинциясындағы ең ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан телешоу – Radio Canada-ның «La Soirée du hockey» бағдарламасына қауіп тудырды, сондықтан даулы мәселе болды. Бірнеше күннен кейін RDS және Radio Canada сенбі кештері Канадиенс командасының ойындарын бірдей уақытта көрсету туралы келісімге келді, осылайша бағдарлама сақталды. Квебек провинциясы шегінде бұл келісім 2003/04 NHL маусымынан кейін тоқтатылды, ал француз тіліндегі Канадиенс командасының көрсетілімдері енді тек RDS арнасында ғана трансляцияланады. Бірдей уақытта көрсету 2006/07 NHL маусымына дейін Radio Canada арнасында, RDS-ті аналогтық теледидар арқылы қабылдамайтын аймақтарда (Оттава аймағының оңтүстігі мен батысындағы Канаданың барлық аймақтары) жалғасты. 2008 жылдың маусым айында RDS-тің бас компаниясы CTV Inc. CBC тақырыптық әнді жаңарта алмағаннан кейін «The Hockey Theme» әніне құқықтарды алды. 1968 жылдан бері «La Soirée du hockey» және «Hockey Night in Canada» бағдарламаларының тақырып әні болып келе жатқан әннің жаңадан оркестрленген нұсқасы 2008 жылдың күзінен бастап RDS және TSN арналарындағы хоккей трансляцияларында қолданыла бастады.
2010 жылдар
2010 жылдың 10 қыркүйегінде Bell Canada компаниясы CTVglobemedia телеарнасының 100% үлесін, соның ішінде TSN-нің көпшілік үлесін қайта сатып алу жоспарларын жариялады. Келісім бойынша Woodbridge Company Limited, Torstar және Ontario Teachers' Pension Plan бірлесіп 1,3 миллиард доллар көлемінде ақша немесе BCE акцияларын алады, ал BCE сонымен қатар 1,7 миллиард доллар қарызды өз мойнына алады (BCE-нің бар акциялық үлесі 200 миллион доллар, ал жалпы мәміле құны 3,2 миллиард доллар). Woodbridge содан бері бірден The Globe and Mail-дің көпшілік бақылауын қайта алды, ал Bell 2010 жылдың желтоқсан айында 15% үлесін сақтап қалды. Сауда 2011 жылдың 7 наурызында CRTC сатуды мақұлдағаннан кейін 2011 жылдың 1 сәуірінде аяқталды. Жаңа компания Bell Media деп аталды. 2012 жылдың шілдесінде Bell CRTC-ге өтініш ұсынды, онда Монреальдегі TSN радиостанциясы CKGM-ді RDS брендімен спорттық талқылау форматындағы француз тіліндегі станцияға, яғни RDS Radio-ға айналдыруға рұқсат сұрады. Жоспарланған тіл мен форматты өзгерту CKAC-тің француз тіліндегі спорттық талқылаудан жол ақпаратына ауысуын пайдалануға, сондай-ақ Bell-дің Astral Media-ны сатып алуына қатысты CRTC-нің меншік шектеулерін орындауға бағытталған, себебі Astral нарықта бір компания ие бола алатын ағылшын тіліндегі стансалардың ең көп санына ие болған. Bell-дің Astral-ды сатып алуға жасаған бастапқы ұсынысы және CKGM бойынша ұсынысы CRTC тарапынан қабылданбады. Ұсыныс қайта қаралып (компания Astral Media-ның белгілі бір активтерінен бас тартты), Bell-ге CKGM-нің ағылшын тіліндегі станция ретінде иелігін сақтауға рұқсат берілді. 2013 жылдың 26 қарашасында Rogers компаниясы 12 жылдық, 5,2 миллиард долларлық келісімге қол жеткізгенін жариялады, ол 2014-15 маусымынан бастап Ұлттық хоккей лигасының (NHL) эксклюзивті ұлттық құқық иесі болады және француз тіліндегі эксклюзивті құқықтарды TVA Sports-қа (бұрын Rogers Sportsnet активтеріне француз тіліндегі құқықтарды иелену үшін серіктес болған) суб-лицензиялайды, бұл RDS-ті алмастырады. Бұрын RDS ұлттық француз тіліндегі құқық иесі болғандықтан, Canadiens жекелеген аймақтық құқықтар келісімінен бас тартып, өз ойындарын ұлттық француз тіліндегі пакеттің бір бөлігі ретінде көрсетуге рұқсат берді. Жаңа келісім бойынша RDS 12 жылдық келісім аясында маусым сайын 60 Canadiens ойынын көрсету құқығын сақтап қалды, бірақ Canadiens ойындары енді Canadiens үй аренасының аймағынан тыс жерлерде көрсетілмейді. 2014 жылдың қаңтарында Bell Media-мен жасалған кең ауқымды медиа құқықтары келісімінің (TSN және CFGO үшін ағылшын тіліндегі аймақтық теледидар және радио құқықтарын қамтиды) аясында RDS Оттава Сенаторларына маусым сайын француз тілінде 50 аймақтық ойынмен аймақтық хабар тарату құқығын алды.
2020 жылдар
2022 жылдың 1 мамырында Hay Communications кіші телекоммуникациялық провайдері арнаны жеткізу құнының күрт өсуіне байланысты өз арналар тізімінен алып тастауы күтілуде.
Белгіленген RDS бағдарламалау
Спорт 30 – Солтүстік Америка және басқа да аймақтардағы маңызды спорт түрлері туралы жаңалықтар мен жаңартуларды ұсынатын спорт жаңалықтары бағдарламасы. Canadien Express – Монреаль Канадиендерінің бұрынғы хоккей ойындарының 60 минуттық форматтағы қысқартылған нұсқасы. F1 Express – Canadien Express бағдарламасынан алынған ұқсас концепция. Монреаль Канадиендерінің хоккей ойындарының көрсетілімдері бұрын апта күндеріне қарай әртүрлі атаулармен танымал болды. Сенбі күнгі ойындар Le Hockey du Samedi Soir Coors Light деп белгіленді. Сейсенбі күнгі ойындар Les Méchants Mardis Molson Ex деп, ал қалған күндізгі немесе кешкі ойындар Le Hockey Subway des Canadiens деп аталды. Канадиендер қатыспаған НХЛ көрсетілімдері жай ғана LNH à RDS деп танылды. 2014 жылдан бері ойындар "Le hockey des Canadiens (Bell/Coca Cola/McDonald's)" деп аталады. Демеушілердің байланысы уақыт өте келе өзгеріп тұрады. 2013 жылдың қаңтар айында RDS және TSN команданы қадағалайтын 24CH атты деректі фильмдер сериясын жариялады.
Жазылып жазылған бағдарлама
RDS телеарнасы көрсететін спорттық іс-шаралардың өте азы басқа француз тіліндегі телеарналарда да көрсетіледі, сондықтан RDS-те басқа телеарналардың бір уақытта тікелей эфирде трансляциясы өте сирек кездеседі. Тіпті басқа француз тіліндегі телеарна сол іс-шараны көрсетсе де (мысалы, French Open турнирі немесе Франция командаларының қатысуымен өтетін футбол матчтары), RDS көбінесе өз комментаторларын пайдаланады. Дегенмен, Квебекте өткізілмейтін немесе Квебекке қатысты командалардың қатыспайтын көптеген іс-шаралар үшін RDS бейнесін алу үшін қолданыстағы ағылшын тіліндегі (Канадалық немесе Американдық) телеарнаны немесе басқа халықаралық трансляцияны пайдаланады, соның ішінде бастапқы трансляциядағы графикалық элементтер мен ойын жаңартуларын да. Содан кейін бейнелер RDS студиясындағы комментаторлармен тікелей эфирде дубляждалады, олар (көбінесе) іс-шара орнында болудың орнына мониторлар арқылы ойынды көрсетеді. Комментарий ағылшын тіліндегі аудионың тікелей аудармасы емес, бірақ фондық дыбыс әдетте өзгеріссіз қалады, ал ағылшын тіліндегі комментарийден алынған маңызды ақпарат (мысалы, жарақат туралы хабарламалар немесе экрандағы графиканың түсіндірмелері) RDS комментаторлары тарапынан берілуі мүмкін немесе берілмей де қоюы мүмкін. Трансляция кезіндегі сұхбаттар дубляждалмайды, бірақ сұхбат аяқталғаннан кейін комментаторлар айтылғандарды аударады. Видео әдетте бастапқы трансляциядан бірнеше секундқа кешіктіріледі, RDS трансляциясынан маңызсыз элементтерді (мысалы, АҚШ телеарналарының промо-роликтерін, RDS-те де көрсетілетін басқа іс-шараларға қатыстыларын қоспағанда) алып тастау үшін. Олар әдетте басқа бейнелермен, қосымша ойын статистикасымен немесе RDS промо-роликтерімен ауыстырылады.
Басқа да қатынастар
RDS студияларында сондай-ақ RDS Info орналасқан – 2012 жылы RIS Info Sports-ты алмастырған тәулік бойы француз тіліндегі спорт жаңалықтары қызметі. RDS-тің ағылшын тіліндегі бауырлас қызметі – The Sports Network (TSN). RDS-те қолданылатын көптеген бағдарламалардың музыкалық тақырыптары TSN-де де қолданылады, бірақ егер TSN американдық телеарнадан алса, бұл қағида сақталмайды.
RDS2
2011 жылдың 15 маусымында Bell Media 2011 жылдың күзінде TSN-нің TSN2 арнасына ұқсас RDS2 көп арналы телеканалын іске қосатынын хабарлады. Канал стандартты және жоғары сапада қолжетімді болады. 2011 жылдың 19 қыркүйегінде Bell Media RDS2 арнасы 2011 жылдың 7 қазанында эфирге шығатынын мәлімдеді.
Жоғары нақтылы ағым
RDS 2007 жылдың 3 қазанында 2007-08 NHL маусымына орай арнаның HD нұсқасын іске қосты, осылайша NHL-дің «Монреаль Канадиенс» командасының барлық ойындарын HD форматында көрсететін жалғыз арнаға айналды. Одан бері көптеген маңызды спорттық жарыстар HD форматында көрсетілді; оның ішінде «Формула-1», NASCAR, «Монреаль Алуэтс» CFL футбол лигасы, NFL, MLB, PGA гольф және Euro 2008 футбол турнирі сияқты іс-шаралар бар. Қазіргі таңда RDS HD сигналын 1080i форматында таратуда.
Телерадио хабарларын тарату келісімшарттары
2007 жылдың шілде айының соңында RDS және «Монреаль Канадиенс» клубтары 2013 жылға дейін эксклюзивті телехабар тарату құқықтарын ұзартты. Келісімге «Канадиенс» клубының барлық 82 реткі маусымдық ойыны және қажет болған жағдайда барлық плей-офф ойындары кіреді (бұл CBC Sports-қа «Канададағы хоккей түні» аясында ағылшын тілінде ойындарды көрсетуге кедергі келтірмейді). Сонымен қатар, RDS-де NHL «Жұлдыздар ойыны» мен дағдылар сайысы бойынша француз тіліндегі эксклюзивті телехабар тарату құқығы бар, сондай-ақ «Канадиенс» клубы қатыспаған апта сайынғы бір NHL ойыны және RDS немесе RIS үшін кемінде 40 плей-офф ойыны көрсетілуі қарастырылған. «Канадиенс» клубы RDS-ке команда жайлы «жаңа медиа» материалдарын (мысалы, ұялы телефон арқылы теледидар, подкасттар және т.б.) жариялаудың эксклюзивті құқығын берді. Басқа телехабар тарату келісімшарттарының көп бөлігі TSN және ESPN арқылы жүзеге асырылады. 2013 жылы RDS «Монреаль Канадиенс» клубының сенбі күнгі кешкі ойындары, плей-офф, NHL «Жұлдыздар ойыны» мен дағдылар сайысы бойынша эксклюзивті телехабар тарату құқықтарын жоғалтты, себебі NHL оларды француз тілінде хабар таратуды қамтамасыз ететін TVA Sports компаниясымен Rogers Communications-ке берді. Дегенмен, RDS 60 аймақтық ойынды көрсету құқығын сақтап қалды, өйткені олар әлі де «Монреаль Канадиенс» клубымен келісіледі.
Халықаралық тарату
Сент-Пьер және Микелон SPM Telecom жүйелері арқылы таратылады.