Кіріспе

Малай колледжі Куала-Кангсар (қысқаша MCKK; ; ) – Малайзиядағы пансион-мектеп. Бұл Перак штатындағы Куала-Кангсар қаласындағы, тек малай ұлдарына арналған мектеп. Оны кейде "Шығыстың Итон колледжі" деп атайды. Малай колледжі Куала-Кангсарға Малайзия Білім министрлігі "Үздік кластерлік мектеп" атағын берді. 2010 жылдан бері мектепке Sekolah Berprestasi Tinggi, яки "Жоғары өнімділік мектебі" атағы тағайындалды, бұл Малайзияның үздік мектептеріне беріледі. Мектеп 2011 жылдан бастап Халықаралық бакалавриат (IB) Дүниежүзілік мектебінің Диплом бағдарламасы, ал 2016 жылдан бастап Орта жылдар бағдарламасы ретінде аккредиттелді. Малай колледжі Куала-Кангсар IB оқу бағдарламасы стандарттарын сақтай отырып, ұлттық оқу бағдарламасын (SPM) ұсынады. MCKK сондай-ақ Сингапурдың Raffles Institution басқаратын, әлемдегі ең жақсы орта мектептердің халықаралық ұйымы – Global Alliance of Leading Edge Schools мүшесі болып табылады. Қазіргі студенттердің шамамен 10% мемлекеттік және жеке стипендиялармен қамтылған, мысалы, Bank Negara Malaysia, Telekom Malaysia, Yayasan Peneraju Pendidikan Bumiputera және тағы да басқалары. Мектеп Малайзиядағы патшалық қамқорлықтағы екі пансион-мектептің бірі (екіншісі – Селангор сұлтанының қамқорлығындағы Sekolah Alam Shah). Мектептің қамқоршысы – Билеушілер кеңесі. Билеушілер кеңесінің патшалық қамқорлығындағы мекеме ретінде, мектепке Малайзия Королі Янг ди Пертуан Агонгтың әр бес жылда бір рет, ал Перак сұлтанының мектеп басқармасының төрағасы ретінде жыл сайын сапары болады. Басқарма мүшелері де кеңес тарапынан тағайындалады. Мектеп регби, баскетбол, хоккей, дебат, робототехника және, ең бастысы, көшбасшылыққа маманданған.

Тарих

Малай колледжі Куала-Кангсар (MCKK) Малайзиядағы алғашқы толық пансиондық мектеп. 1905 жылдың 2 қаңтарында құрылған, бастапқыда Куала-Кангсардың малайлық пансиондық мектебі деп аталды, сондай-ақ малай тілінде Мактаб Мелау Куала-Кангсар деп белгілі болды. Бүгінде мұнда Малайзияның түкпір-түкпірінен келген 13-17 жас аралығындағы таңдаулы малай ұлдары білім алады. Пендета За'Ба және Энтони Берджесс сияқты белгілі ұстаздар оқытумен айналысты. 1905 жылдың 15 сәуірінде жарияланған «Стрейтс Эхо» газетінде бірнеше баланың Харгривстің жалға алған үйіндегі жайлы жатақханаларға орналасқандығы, ал қалғандары Малайя темір жолының бұрынғы қызметкерлері тұрған шағын үйлерге орналасқандығы хабарланды. Мектептің екінші бөлігі Ванренен мырза басқаруымен қабаттасқан, ол бұл сабақтарды құс үйінде өткізді. Алғашқы топқа 40 оқушы қабылданды. Тұрақты мектеп салуға рұқсат 1905 жылдың 23 желтоқсанында ресми түрде бекітілді, ал 1909 жылдың 1 мамырында Ұлы мектеп алғаш рет пайдалануға берілді. 1909 жылдың 11 желтоқсанында Перак сұлтаны Ұлы мекемені ресми түрде ашты, сонымен қатар мектеп атауы Малай пансиондық мектебінен Малай колледжі Куала-Кангсарға өзгертілді. Бұл өзгеріс MCKK-ның бастапқы мақсатына көбірек назар аударуға бағытталған сияқты. 1910 жылғы есепте былай делінген: «Үкімет бұл мектептен раджа мен жоғары сыныпты малайлардың ұлдары ағылшын мемлекеттік мектебінің үлгісімен білім алып, өз елдерін басқаруға қатысуға дайын болады деп үміттенеді». Құрылғаннан бері MCKK қақпасынан 5000-нан астам ұл (және 2 қыз) өтті. Алғашқы «Малай колледж журналы» 1939 жылы жарық көрді. 1949 жылы міндетті ақ форма енгізілді, ал оған дейін студенттер малайлық киім киген. 1939 жылы Теренггануда жасалған және тоқылған MCKK samping ақ Baju Melayu-мен кию үшін енгізілді, ал қара сонгкок – ерікті малайлық формасы болды. 1959 жылы соңғы британдық директор Н.Дж. Райан оны міндетті етті. 1905 жылы директор 3 үйдің (Rookies, Heads және Wheelies) атауларын FMS билеушілерінің төрт атына өзгертті. Ол 1948 жылдың 1 ақпанында Федерация күнінде MCKK ұлдары Малай одағының таратылуын тойлау үшін жиналғанда және Хашим Сэм Латиф сипаттағандай «жаңа малай ұлттық әнұранын» орындағанда жеке UMNO туын көтерген сол директор еді. MCKK бұл әуенді MCKK әнұраны ретінде қабылдады (& мүмкін бейімдеді), мұғалім, ақын, жазушы және композитор Энтони Берджесс жазған «MCKK-ға арналған ода» сөздерін пайдаланды. Оның әнұран сөздеріне айналған сөздері Fiat Sapientia Virtus мәнін көрсетеді. 1989 жылдың қазан айында королева Елизавета II және Эдинбург герцогы Филипп мектепке сапар жасады. 2004 жылы колледж Перак мұрагер ханзадасы Раджа доктор Назрин Шах төрағалық еткен билеушілердің қарамағына берілді. Колледж 2005 жылдың 26 наурызында 100 жылдығын тойлады, онда Малайзияның Янг ди Пертуан Агонг, Перак, Селангор және Негери Сембилан штаттарының патшалық билеушілері және Малакка губернаторы қатысты. Сондай-ақ колледж Мәдениет және ел мұрасы институты деп жарияланды. 2006 жылдың 10 маусымында Жапония императоры Акихито мен императрица Мичико мектепке сапар жасады. Монархтар 1990 жылдары мектепке келуге уәде берген. 2007 жылдың 30 мамырынан бастап Малайзияның Білім министрлігі MCKK-ны кластерлік мектеп ретінде мойындады. 2010 жылы мектеп алғашқы жоғары өнімді мектептердің қатарына ілікті, ал 2013 жылы дайындық мектебі 100 жылдығын тойлады. MCKK сонымен қатар екі халықаралық іс-шараны өткізді: 2008 жылдан бері Малай колледжінің жастар дамуы саммиті және 2011 жылдан бері Малай колледжінің регби премьер-севені. Екі шараға Сингапур, Индонезия және Таиланд сияқты Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен, сондай-ақ Үндістан, Оңтүстік Корея, Оңтүстік Африка және Австралиядан келген мектептер қатысты.

Ғимараттар

Мектептің ең танымал ерекшелігі – Үлкен мектеп (1909 жылы салынған), регби алаңының алдында орналасқан және псевдо грек-рим сәулет стилінде салынған ғимарат. Мектеп бастапқыда 100 оқушыға арналған, бірақ 1910 жылы мектеп тізілімінде 139 оқушы болды, олардың 124-і интернатта оқыды. Осыған байланысты дайындық мектебін салу жоспарланды және ол Sekolah Kechil деп аталды. Бұл блок 1913 жылы аяқталды және алғашқы интернат оқушыларын қабылдады. Кейін ол "Дайындық мектебі" деп аталды. Ол 4-ші сыныпты бітірген және орта мектепке интернатта оқуға дайындық жасап, 5-ші сыныпты және дайындық мектебіндегі форманы алып тастау курсын аяқтаған оқушыларды қабылдады. 1955 жылы Батыс және Шығыс қанаттары, сондай-ақ әкімшілік блок және Сағат мұнарасы салынды. Әкімшілік блок (Жаңа мектеп) 1955 жылы Малайя Федерациясының Жоғарғы комиссары Дональд МакГилливрэй тарапынан ашылды. Батыс және Шығыс қанаттары, бастапқы Үлкен мектеппен бірге, қазіргі Үлкен мектепті құрайды. 1-6 жатақханалар Шығыс қанатында, 7-16 жатақханалар жоғары қабатта, ал 17-22 жатақханалар Батыс қанатында орналасқан. 1963 және 1972 жылдары тағы екі жатақхана – Павильон және Жаңа жатақхана салынды; соңғысында екінші сынып оқушылары тұрады. Мектептің тағы бір көрнекті ерекшелігі – Үлкен ағаш, Шығыс қанатының алдында орналасқан жаңбыр ағашы (Samanea saman), ол бастапқы Үлкен мектеп сияқты көне екендігі айтылады.

Спорт

Қазіргі уақытта мектептің регби командасы елдегі ең үздік регби командасы болып табылады. Жаңа Зеландия ұлттық құрамасының қара түсті формасынан шабыттанып "MCKK All Blacks" деп аталды, тіпті матчтар алдында хака биін орындайды. 1960 жылдан бері Таиландтың Ваджиравуд колледжімен дәстүрлі түрде матчтар сериясы өткізіліп келеді. Жылдардың тақ сандары Куала-Кангсарда, жұп сандары Бангкокта өткізіледі. Бұдан өзге, MCKK жыл сайын өзінің басты қарсыластарымен көптеген ойындардан тұратын фестивальде бақ сынасады. Мектеп баскетбол командасы "MCKK Cagers" деп аталады және 1977 жылдан бері Малайзия тарихында ең көп – 19 рет мектеп-интернаттардың баскетбол чемпионаты – Хамдан Тахир кубогын жеңіп алды. MCKK дебат командалары Малай тіліндегі дебаттарда бес рет, ал ағылшын тіліндегі дебаттарда екі рет пансиондық мектептердің ұлттық дебатында жеңіске жетті.

Жарыстар

MCKK жылдар бойы бірнеше жетекші мектептермен академиялық және спорттық бәсекелестік қалыптастырды, мысалы, Корольдік әскери колледж, Виктория институты (екеуі де Куала-Лумпур қаласында), Тайпинг қаласындағы Король Эдуард VII мектебі, Путражаядағы Sekolah Alam Shah және оның жанындағы Клиффорд орта мектебі. Ерекше айта кетерлік жайт, ең басты қарсыласы – Ипо қаласындағы Sekolah Tuanku Abdul Rahman мектебі, ол MCKK-мен бірге Перак штатындағы ең көне малай интернат мектептерінің бірі болып саналады.

Сейсенбі күнгі іс-шаралар

Малайзиядағы басқа мектептерден өзгеше, колледждегі қосымша білім беру іс-шаралары әдетте әр сейсенбіде өтіледі. Оқу бағдарламасына сәйкес екі түрлі іс-шара бар: клубтар мен қоғамдар және униформа киетін ұйымдар. Студенттер осы күні униформа киетін ұйымдарының киімдерін киеді. Мектептегі униформа киетін ұйымдар: Малай колледжінің марш-банды, Армия кадеттер корпусы, Қызыл Жартыай қоғамы, скаут отряды, Өрт сөндіруші кадеттері және Малайзия жастар кадеттер корпусы. Колледждегі клубтар мен қоғамдар мұғалімдер мен оқушылардың сол кездегі қызығуларына байланысты ашылып, жабылады, бірақ кейбіреулері ұзақ жылдар бойы сақталып келеді. Қазіргі уақытта жұмыс істеп жатқан клубтар мен қоғамдардың арасында: Дебат клубы, Тарих клубы, Француз тілі клубы, Ағылшын тілі клубы, Малай тілі клубы, Инновация клубы, Робототехника клубы және тағы да басқалары бар.

Белгілі түлектер мен MCOBA

MCKK түлектер қауымдастығы Малай колледжінің ескі түлектер қауымдастығы (MCOBA) деп белгілі және ол 1929 жылы құрылған. 2009 жылы қауымдастық алғашқы малай емес мүшесі Лиу Ён Чунды қабылдады. Түлектер қауымдастығы Куала-Лумпур қаласындағы Джалан Сайед-Путра көшесіндегі MCOBA ғимаратының «Пентхаус» деп аталатын, құлай жатқан ғимаратында орналасқан. Бүгінгі күнге дейін, таққа отырған он үш Ян ди Пертуан Агонгтың жетісі осы колледждің түлектері (соның ішінде Жоғарғы сот төрағасы) және Бруней сұлтаны болды. Ян ди Пертуан Агонгы бар төрт штаттың ішінде екі штатта кем дегенде бір түлек қызмет еткен. Малайзиялық ұлтшылдықтың әкесі және Малайзиядағы ең ірі партияның негізін қалаушы да осы колледждің түлегі. Бір премьер-министр және бір вице-премьер (кейін оппозиция жетекшісі болған) осы колледжде білім алған. Колледж сонымен қатар, Dewan Rakyat-тың екі спикерін дайындады. Колледждің ескі түлектері экономика, білім беру, құқық, қарулы күштер және өнер салаларында да көзге түсті. Романшы және композитор Энтони Берджесс (1917–93), «The Long Day Wanes: A Malayan Trilogy» кітабының авторы, MCKK-да оқытушы болды. Ол ағылшын және тарих пәндерін оқытты және 1956-1957 жылдары директор Ж.Д.Р. «Джимми» Хауэлл басшылығымен King's Pavilion-да үй басқарушысы болды. Берджесс өзінің «This Man & Music» кітабында елдің ықпалымен оркестр және мыс оркестрі үшін «Sinfoni Melayu» сияқты музыка шығармаларын жазғанын айтады, оған көрермендерден «Merdeka» (тәуелсіздік) ұрандары естілді. Алайда, оның ешбір шығармасы кейінгі ұрпаққа жеткен жоқ. 1955 жылы колледждің 50 жылдығына арнап жазылған «Ода: Малай колледжіне арналған той» Берджесс жазған шығарма мектеп хорының репертуарынан тез алынып тасталды, себебі «бірнеше ай ішінде ол мектеп директоры ДжейДи Хауэллмен келіспеушілікке ұшырап, мектепті тастап кетуге мәжбүр болды». Келесі жылы Берджесс өзінің алғашқы романы «Тигрге уақыт» атты кітабын жариялады. Бұл кітап Куала Кангардағы оның өмірінің ашық емес суреттемесі болып табылады, ол Хауэлл мен оның әріптестерін соншалықты қатыгездікпен пародизациялаған, Берджесс өзінің автобиографиясында айтқандай, өзін қорланған сезінгендердің кейбіреуі жергілікті адвокаттан «құнқорлық туралы» кеңес сұрады. Оданың өлеңдері сақталған, бірақ Берджесс жазған түпнұсқа әуен жоқ.