Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұрақты көлемде газдың қысымы мен температурасы арасындағы байланыс
Relationship between pressure and temperature of a gas at constant volume
Гей-Люссак заңы әдетте 1808 жылы ашылып, 1809 жылы жарияланған Жозеф Луи Гей-Люссакның газдардың көлемдерін біріктіру заңына қатысты. Дегенмен, кейде ол тұрақты қысымда газдың көлемінің абсолютті температурасына пропорционалдығын білдіреді. Бұл заң Гей-Люссак 1802 жылы жариялады, бірақ ол өз жұмысын сипаттаған мақаласында Жак Шарльдің 1780 жылдардағы жарияланбаған бұрынғы жұмысына сілтеме жасады. Осы себепті, көлем мен температураның пропорционалдығы көбінесе Шарль заңы деп аталады.
Gay Lussac's law usually refers to Joseph Louis Gay Lussac's law of combining volumes of gases, discovered in 1808 and published in 1809. However, it sometimes refers to the proportionality of the volume of a gas to its absolute temperature at constant pressure. The latter law was published by Gay Lussac in 1802, but in the article in which he described his work, he cited earlier unpublished work from the 1780s by Jacques Charles. Consequently, the volume temperature proportionality is usually known as Charles's Law.
Қысым-температура заңы
XVII ғасырда Гийом Амонтон газдың тұрақты көлемдегі қысымы мен температурасы арасындағы реттелі байланысты тапты. Кейбір кіріспе физика оқулықтары әлі де қысым-температура қатынасын Гей-Люссак заңы деп түсіндіреді. Гей-Люссак көлем мен температура арасындағы байланысты негізгі зерттеді және оны 1802 жылы жариялады, бірақ оның жұмысында қысым мен температураны салыстыру да қарастырылған. Екі ғалымның қолда бар технологиялық мүмкіндіктерін ескеретін болсақ, Амонтон газ ретінде тек ауамен жұмыс істей алды, ал Гей-Люссак оттегі, азот және сутек сияқты көптеген газдармен тәжірибелер жасауға мүмкіндік алды.
In the 17th century Guillaume Amontons discovered a regular relationship between the pressure and temperature of a gas at constant volume. Some introductory physics textbooks still define the pressure temperature relationship as Gay Lussac's law. Gay Lussac primarily investigated the relationship between volume and temperature and published it in 1802, but his work did cover some comparison between pressure and temperature. Given the relative technology available to both men, Amontons could only work with air as a gas, whereas Gay Lussac was able to experiment with multiple types of common gases, such as oxygen, nitrogen, and hydrogen.
Көлем-температура заңы
Көлемдік температура байланысына қатысты, Гей-Люссак өзінің тұжырымдамаларын Жак Шарлға жатқызды, себебі ол 1787 жылдан бергі Шарлдың жарияланбаған көптеген деректерін пайдаланды. Сөйтіп, бұл заң Шарл заңы немесе Шарл мен Гей-Люссак заңы деп белгілі болды. Амонтон, Шарл және Бойль заңдары бірігіп, біртұтас газдар заңын құрайды. Осы үш газдар заңы Авогадро заңымен қосылғанда идеал газ заңымен жалпыланады. Гей-Люссак газдардың α кеңейу коэффициентін анықтау үшін ΔV/V = αΔT формуласын қолданды. Ол ауаның салыстырмалы кеңейуі ΔV/V = 37,50% екенін анықтады және α = 37,50%/100 °C = 1/266,66 °C мәнін алды, бұл абсолюттік нөлдің мәні шамамен 0 °C-тан 266,66 °C төмен екенін көрсетеді. Кеңейу коэффициентінің α мәні барлық газдар үшін шамамен бірдей, және бұл кейде Гей-Люссак заңы деп те аталады. Осы мақаланың кіріспесіне және Шарл заңына көңіл бөліңіз.
Regarding the volume temperature relationship, Gay Lussac attributed his findings to Jacques Charles because he used much of Charles's unpublished data from 1787 – hence, the law became known as Charles's law or the Law of Charles and Gay Lussac. Amontons's, Charles', and Boyle's law form the combined gas law. These three gas laws in combination with Avogadro's law can be generalized by the ideal gas law. Gay Lussac used the formula acquired from ΔV/V = αΔT to define the rate of expansion α for gases. For air, he found a relative expansion ΔV/V = 37.50% and obtained a value of α = 37.50%/100 °C = 1/266.66 °C which indicated that the value of absolute zero was approximately 266.66 °C below 0 °C. The value of the rate of expansion α is approximately the same for all gases and this is also sometimes referred to as Gay Lussac's Law. See the introduction to this article, and Charles's Law.