Кіріспе

Австриялық сәулетші Виктор Давид Груен, туған аты Виктор Давид Грунбаум (18 шілде, 1903 – 14 ақпан, 1980), – австриялық-американдық сәулетші, АҚШ-та сауда орталықтарын жобалаудағы пионер ретінде танымал. Ол сондай-ақ өз жазбаларында сипатталған және Форт-Уорт, Техас (1955) сияқты бас жоспарларда қолданылған қалалық жаңғырту ұсыныстарымен де белгілі. 1938 жылы Германия Австрияны аннексиялағанда, ол АҚШ-қа эмиграциялады. Шағын бойлы, мықты денелі, ол "архитектор дипломымен, сегіз доллар және ағылшын тілін білмей" келді. 1941 жылы Груен Лос-Анджелеске көшті. 1943 жылы ол АҚШ азаматы атанды. 1951 жылы ол "Victor Gruen Associates" архитектуралық фирмасын құрды, ол бұл замандағы маңызды жоспарлау кеңселердің біріне айналды. Соғыстан кейін ол 1954 жылы Детройт маңындағы алғашқы ашық ауа сауда орталығы – Нортленд Моллды жобалады. Бірінші жобаның табысынан кейін ол Дейтон универмагтарының иелері үшін ең танымал жұмысын жасады – Миннесота штатының Эдина қаласындағы Саутдейл сауда орталығын, елдегі алғашқы жабық сауда орталығын. 1956 жылы ашылған Саутдейл толыққанды қауымның ядросы ретінде жоспарланған. Сауда орталығы коммерциялық тұрғыдан сәтті болды, бірақ бастапқы жоба толыққанды жүзеге асырылмады, себебі жоспарланған пәтерлер, мектептер, медициналық мекемелер, саябақ және көл салынбады. Қазіргі заманғы сауда орталығын ойлап тапқандығы үшін Малкольм Гладуэлл "The New Yorker" журналында: "Виктор Груен екінші жүз жылдықтың ең ықпалды сәулетшісі болуы мүмкін" деп жазды. 1970 жылдардың ортасына дейін оның кеңсесі АҚШ-та елуден астам сауда орталықтарын жобалады. (Ганс, О'Коннер, The Hub). 1956 жылы Груен Форт-Уорт қаласының орталық бизнес-ауданы үшін кешенді жаңғырту жоспарын жасады, бірақ жоспардың көп бөлігі іске асырылмады. Доктор ETH Ing. Сәулетші және инженер-құрылысшы Валид Джабри 1960 жылдардың соңында Бейрутте, Клеменсо көшесінде салынған 55 000 шаршы метрлік бизнес-кешенді жобалады. Виктор Груен оның құрылысын аяқтағаннан кейін бірінші қабаттағы және мезанниндегі толық коммерциялық аймақты жобалады. Грюен сондай-ақ 1965 жылы ашылған Гринсбургтегі Грингейт сауда орталығын, сондай-ақ 1971 жылы Иллинойс штатының Уокеган қаласындағы Лейкхерст сауда орталығын жобалады. 1968 жылы ол Венаға оралды, онда қаланың ішкі бөлігін жаяу жүргіншілер аймағына айналдыруға қатысты, оның ішінде Карнтнер Штрассе және Грабен сияқты бірнеше бөліктері іске асырылды. 1978 жылы Лондонда сөйлеген сөзінде Груен сауда орталықтарының дамуын өз идеяларын "бұрмалағандық" үшін айыптады: "Мен осы бұзылған жобаларға алимент төлеуден бас тартамын. Олар біздің қалаларымызды қиратты". Груен 1980 жылдың 14 ақпанында қайтыс болды. Ол төрт рет үйленді және екі баласы болды.

Ықпал

Грюеннің "Қалалардың жүрегі: қалалық дағдарыс, диагнозы мен шешімі" кітабы Уолт Диснейдің қала құрылысы саласындағы жоспарларына және алғашқы EPCOT идеясына зор ықпал етті.

Груенге қарсы Груен

1963 жылы 21 жасқа толған күні оның ұлы, Нью-Йорк адвокаты Майкл С. Грюен (сол кезде Гарвард университетінің студенті) Густав Климттің "Schloss Kammer am Attersee II" картинасын алды. Картинаға меншік 1963 жылы ұлына берілгенімен, үлкен Грюен мүліктің өмір бойына пайдалану құқығын сақтап, оны тұрғын бөлмесінде іліп, тіпті сақтандыру және жөндеу шығындарын төлеп отырды. 1980 жылы Грюен қайтыс болғаннан кейін оның жесірі Кемия картинаны Майклға беруден бас тартты, нәтижесінде Нью-Йорк Жоғарғы соты мен Апелляциялық сотында маңызды сот ісі болды. Апелляциялық сот тірі кезінде жасалған сыйлықтардың негізін қарастырды, соның ішінде талапкердің жылжымалы мүлік сыйлық екенін және сыйлықтың қажетті элементтерінің бар екенін анық және толық дәлелдеу міндеті бар екенін белгіледі. Кемия Грюен картинаның өлімнен кейін берілуі тиіс болса, тіпті егер мұндай келісім бірнеше жыл бұрын жасалған болса да, мүліктің тағдыры туралы нұсқауды хат емес, өсиеттама берілуі керек деп мәлімдеді.

Медиада

Виктор Груен – ABC телеарнасындағы, жарнаманы талдайтын "Груен" атты австралиялық телесериалдың авторы.