Кіріспе
Австриялық сәулетші Виктор Давид Груен, туған аты Виктор Давид Грунбаум (18 шілде, 1903 – 14 ақпан, 1980), – австриялық-американдық сәулетші, АҚШ-та сауда орталықтарын жобалаудағы пионер ретінде танымал. Ол сондай-ақ өз жазбаларында сипатталған және Форт-Уорт, Техас (1955) сияқты бас жоспарларда қолданылған қалалық жаңғырту ұсыныстарымен де белгілі. 1938 жылы Германия Австрияны аннексиялағанда, ол АҚШ-қа эмиграциялады. Шағын бойлы, мықты денелі, ол "архитектор дипломымен, сегіз доллар және ағылшын тілін білмей" келді. 1941 жылы Груен Лос-Анджелеске көшті. 1943 жылы ол АҚШ азаматы атанды. 1951 жылы ол "Victor Gruen Associates" архитектуралық фирмасын құрды, ол бұл замандағы маңызды жоспарлау кеңселердің біріне айналды. Соғыстан кейін ол 1954 жылы Детройт маңындағы алғашқы ашық ауа сауда орталығы – Нортленд Моллды жобалады. Бірінші жобаның табысынан кейін ол Дейтон универмагтарының иелері үшін ең танымал жұмысын жасады – Миннесота штатының Эдина қаласындағы Саутдейл сауда орталығын, елдегі алғашқы жабық сауда орталығын. 1956 жылы ашылған Саутдейл толыққанды қауымның ядросы ретінде жоспарланған. Сауда орталығы коммерциялық тұрғыдан сәтті болды, бірақ бастапқы жоба толыққанды жүзеге асырылмады, себебі жоспарланған пәтерлер, мектептер, медициналық мекемелер, саябақ және көл салынбады. Қазіргі заманғы сауда орталығын ойлап тапқандығы үшін Малкольм Гладуэлл "The New Yorker" журналында: "Виктор Груен екінші жүз жылдықтың ең ықпалды сәулетшісі болуы мүмкін" деп жазды. 1970 жылдардың ортасына дейін оның кеңсесі АҚШ-та елуден астам сауда орталықтарын жобалады. (Ганс, О'Коннер, The Hub). 1956 жылы Груен Форт-Уорт қаласының орталық бизнес-ауданы үшін кешенді жаңғырту жоспарын жасады, бірақ жоспардың көп бөлігі іске асырылмады. Доктор ETH Ing. Сәулетші және инженер-құрылысшы Валид Джабри 1960 жылдардың соңында Бейрутте, Клеменсо көшесінде салынған 55 000 шаршы метрлік бизнес-кешенді жобалады. Виктор Груен оның құрылысын аяқтағаннан кейін бірінші қабаттағы және мезанниндегі толық коммерциялық аймақты жобалады. Грюен сондай-ақ 1965 жылы ашылған Гринсбургтегі Грингейт сауда орталығын, сондай-ақ 1971 жылы Иллинойс штатының Уокеган қаласындағы Лейкхерст сауда орталығын жобалады. 1968 жылы ол Венаға оралды, онда қаланың ішкі бөлігін жаяу жүргіншілер аймағына айналдыруға қатысты, оның ішінде Карнтнер Штрассе және Грабен сияқты бірнеше бөліктері іске асырылды. 1978 жылы Лондонда сөйлеген сөзінде Груен сауда орталықтарының дамуын өз идеяларын "бұрмалағандық" үшін айыптады: "Мен осы бұзылған жобаларға алимент төлеуден бас тартамын. Олар біздің қалаларымызды қиратты". Груен 1980 жылдың 14 ақпанында қайтыс болды. Ол төрт рет үйленді және екі баласы болды.
Victor David Gruen, born Viktor David Grünbaum (July 18, 1903 – February 14, 1980), was an Austrian American architect best known as a pioneer in the design of shopping malls in the United States. He is also noted for his urban revitalization proposals, described in his writings and applied in master plans such as for Fort Worth, Texas (1955),
When Germany annexed Austria in 1938, he emigrated to the United States. Short and stout, he landed "with an architect's degree, eight dollars, and no English." In 1941 Gruen moved to Los Angeles. He was naturalized as a US citizen in 1943. In 1951, he founded the architectural firm "Victor Gruen Associates", which was soon to become one of the major planning offices of that time. After the war, he designed the first suburban open air shopping facility called Northland Mall near Detroit in 1954. After the success of the first project, he designed his best known work for the owners of Dayton Department stores, the Southdale Mall in Edina, Minnesota, the first enclosed shopping mall in the country. Opening in 1956, Southdale was meant as the kernel of a full fledged community. The mall was commercially successful, but the original design was never fully realized, as the intended apartment buildings, schools, medical facilities, park and lake were not built. Because he invented the modern mall, Malcolm Gladwell, writing in The New Yorker, suggested that "Victor Gruen may well have been the most influential architect of the twentieth century." Until the mid 1970s, his office designed over fifty shopping malls in the United States. (Gans, O'Conner, The Hub). In 1956, Gruen drafted a comprehensive revitalization plan for the central business district of downtown Fort Worth, Texas, but most components of the plan were never realized. Dr. ETH Ing. Walid Jabri, the architect and structural engineer, designed the 55,000 square meter business complex Centre Gefinor, which was built in the late 1960s on Rue Clémenceau in Beirut, Lebanon for which Victor Gruen designed the complete commercial area on the ground floor and the mezzanine after the completion of the skeleton. Gruen also designed the Greengate Mall in Greensburg, Pennsylvania, which opened in 1965, as well as the Lakehurst Mall in 1971 for Waukegan, Illinois. In 1968, he returned to Vienna, where he engaged in the gradual transformation of the inner city into a pedestrian zone, of which only some parts have been implemented, including Kärntner Straße and Graben. In a speech in London in 1978, Gruen disavowed shopping mall developments as having "bastardized" his ideas: "I refuse to pay alimony for those bastard developments. They destroyed our cities." Gruen died on February 14, 1980. He was married four times and had two children.
Ықпал
Грюеннің "Қалалардың жүрегі: қалалық дағдарыс, диагнозы мен шешімі" кітабы Уолт Диснейдің қала құрылысы саласындағы жоспарларына және алғашқы EPCOT идеясына зор ықпал етті.
Груенге қарсы Груен
1963 жылы 21 жасқа толған күні оның ұлы, Нью-Йорк адвокаты Майкл С. Грюен (сол кезде Гарвард университетінің студенті) Густав Климттің "Schloss Kammer am Attersee II" картинасын алды. Картинаға меншік 1963 жылы ұлына берілгенімен, үлкен Грюен мүліктің өмір бойына пайдалану құқығын сақтап, оны тұрғын бөлмесінде іліп, тіпті сақтандыру және жөндеу шығындарын төлеп отырды. 1980 жылы Грюен қайтыс болғаннан кейін оның жесірі Кемия картинаны Майклға беруден бас тартты, нәтижесінде Нью-Йорк Жоғарғы соты мен Апелляциялық сотында маңызды сот ісі болды. Апелляциялық сот тірі кезінде жасалған сыйлықтардың негізін қарастырды, соның ішінде талапкердің жылжымалы мүлік сыйлық екенін және сыйлықтың қажетті элементтерінің бар екенін анық және толық дәлелдеу міндеті бар екенін белгіледі. Кемия Грюен картинаның өлімнен кейін берілуі тиіс болса, тіпті егер мұндай келісім бірнеше жыл бұрын жасалған болса да, мүліктің тағдыры туралы нұсқауды хат емес, өсиеттама берілуі керек деп мәлімдеді.
Медиада
Виктор Груен – ABC телеарнасындағы, жарнаманы талдайтын "Груен" атты австралиялық телесериалдың авторы.