Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Centenary House – Австралияның Канберра қаласында орналасқан ғимарат. Ол бес қабаттан тұрады және Бартондағы Ұлттық трассаның 19-шы үйінде орналасқан. Бұл Австралия Ұлттық Аудит Офисінің (әдетте ANAO деп аталады, ол Комонвелл үкіметінің мекемесі) ұлттық бас кеңсесі болды. Ғимарат 2005 жылдың шілдесіне дейін John Curtin House Limited компаниясына тиесілі болды, бұл компания ALP-ге толыққанды қарасты. Centenary House-тің бір бөлігін ANAO-ға жалға беру мәселесі он жылдан астам уақыт бойы саяси даудың тууына себеп болды. Centenary House 1991 жылы салынды және ALP (Lend Lease компаниясы арқылы, жылжымайтын мүлік компаниясы) ANAO-мен жалға алу туралы келісімге келді. Бұл келісім 1993 жылдың 23 қыркүйегінде 15 жылға жасалды (яғни 2008 жылдың 23 қыркүйегінде аяқталады). Жалға алынған жалпы аумақ 6297 шаршы метрді құрады. 1993 жылы шаршы метріне жалдау ақысы 367,95 доллар болды. "Ратчетт ережесіне" сәйкес, жылдық жалдау ақысы 9%-ға немесе нарықтық бағаға (қайсысы жоғары болса) артады, сондықтан 2004 жылы жылдық жалдау ақысы 949,47 долларды құрады. Қазіргі уақытта Канберрадағы жалға берілетін орынның нарықтық бағасы 330,00 доллар. Федералды оппозиция (сол кездегі Либералдық-ұлттық коалициясы) оны "алаяқтық" деп санап, тергеу жүргізуді талап етті, ал Китингтің ALP үкіметі Корольдік комиссия құрды. Корольдік комиссия (Тревор Морлинг КВ басқарған) төленген жалдау ақысы "Centenary House сияқты ғимараттағы жайғасу үшін әділ нарықтық жалдау ақысы болды" деген қорытынды жасады. Бұл кең ауқымды нарықтық деректермен расталды және оның артық екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Ратчетт ережесі де "тарихи жалдау ақысының өсуімен жақсы қолдау тапқандықтан" және "мерзімнің ұзақтығы Комонвеллға ешқандай зиян келтірмейтіндіктен" ақталды. Хауард үкіметі екінші Корольдік комиссияны тағайындады, ал 2004 жылы Хауард үкіметінің министрлері, әсіресе Тони Эбботт, ALP-ны жалға беру шартының "алаяқтығынан" заңсыз пайда табумен бірнеше рет айыптады. Корольдік комиссия 2004 жылдың желтоқсанында есеп берді. Корольдік комиссары, АО КВ Дэвид Хант, алғашқы тергеудің жеткіліксіз болғанын анықтады. Ол жалдау ақысының тым жоғары екенін және ақылды үкімет оны қабылдамауы керек екенін көрсетті. Есепте бірнеше мемлекеттік қызметкерлер сынға алынды, бірақ Джон Кертин Хаус Лимитед немесе Австралияның Еңбек партиясының сыбайлас жемқорлық әрекеттері туралы ешқандай қорытынды жасалмады. 2005 жылдың шілдесінде ALP-нің Ұлттық хатшысы Тим Гартрелл ғимараттың 30 миллион доллардан астамға сатылғанын хабарлады. 2021 жылдың қарашасында Centenary House бұзылды. Оның орнына алты қабатты кеңсе ғимараты салынады.
Centenary House was a building in Canberra, Australia. It consisted of five levels and was located at 19 National Circuit, Barton. It was the national headquarters of the Australian National Audit Office (usually known as the ANAO, a Commonwealth Government entity). The building was owned until July 2005 by John Curtin House Limited, an entity wholly owned by the ALP. The leasing of part of Centenary House to the ANAO was the subject of political controversy for more than ten years. Centenary House was built in 1991 and the ALP (through Lend Lease, a property company) negotiated a lease with the ANAO. This lease began on 23 September 1993, for 15 years (that is, it is to conclude on 23 September 2008). The total area that was leased was 6,297 square metres. In 1993, the rent to be charged was $367.95 per square metre. Due to a "ratchet clause", which specifies that the annual rent would increase by 9% or market rates (whichever is the greater), in 2004 the annual rent is $949.47. The current estimated market price in Canberra for rented space is $330.00. The Federal Opposition (the Liberal National Coalition at that time) demanded an enquiry to what they saw as a "rort" and the Keating ALP Government set up a Royal Commission. The Royal Commission (headed by Trevor Morling QC) found that the rent charged "was a fair market rental for accommodation in a building such as Centenary House. This was supported by extensive market evidence and there is nothing to suggest that it was excessive". The ratchet clause was also found as justified because it was "well supported by historical rent movements" and that "the length of the term is not disadvantageous to the Commonwealth". A second Royal Commission was appointed by the Howard government, and during 2004 Howard government ministers, particularly Tony Abbott, repeatedly accused the ALP of improperly profiting from the alleged "rort" of the lease. The Royal Commission reported in December 2004. The report of the Royal Commissioner, Hon David Hunt, AO QC, found that the original inquiry was inadequate. It found that the rent was excessive and should not have been entered into by a prudent government. The report was critical of several public servants, but did not make any findings of corrupt conduct by John Curtin House Limited or the Australian Labor Party. In July 2005, the ALP National Secretary, Tim Gartrell, announced that the building had been sold for more than $30 million. In November 2021 Centenary House was demolished. It is to be replaced with six storey office building.