Кіріспе

1995 жылғы Майкл Джексонның альбомы HIStory: Past, Present and Future, Book I – 20 маусымда 1995 жылы жарық көрген американдық әнші-композитор Майкл Джексонның Motown емес, ең ірі хиттер жинағы және тоғызыншы студиялық альбомы. Бұл Джексонның Epic Records лейблымен шығарған бесінші альбомы және MJJ Productions лейблындағы тұңғыш жұмысы. Альбом екі дискіден тұрады: HIStory Begins – ең үлкен хиттер жинағы, ал HIStory Continues – Джексон мен оның әріптестері жазған және өндірген жаңа материалдар. Альбомда Джанет Джексон, Шакил О’Нил, Слэш және Notorious B.I.G. қатысқан. Жанрлары R&B, поп және хип-хоп, сонымен қатар хард-рок және фанк-рок элементтері де бар. Альбомның тақырыптары – қоршаған ортаны қорғау, оқшаулану, ашкөздік, өзіне-өзі зиян келтіру, әділетсіздік және Джексонның БАҚ-пен қарым-қатынастағы келіспеушіліктері. 1980-жылдардың соңынан бастап Джексон мен таблоидтық баспасөз арасында қиын қарым-қатынас қалыптасты. 1993 жылы Джексонды балаларды сексуалдық тұрғыдан зорлаған деп айыптағаннан кейін баспасөзбен арақатынасы ушықты. Оған қарсы айып тағылмаса да, қылмыстық тергеу кезінде Джексон БАҚ-тың қатал бақылауына ілесіп отырды. Альбомдағы 15 жаңа әннің бірнешеуі 1993 жылы оған тағылған сексуалдық зорлау айыптауларына және Джексонның БАҚ-та, әсіресе таблоидтарда жаман көрсетілуіне қатысты. Осы себепті HIStory Джексонның ең «жеке» альбомы деп есептеледі. HIStory Америка Құрама Штаттарында және тағы он тоғыз елде Billboard 200 альбомдар тізімінде бірінші орынға шықты. Жеті сингл жарық көрді, соның ішінде «Earth Song» және «They Don't Care About Us» наразылық әндері. Джексон мен оның қарындасы Джанет дуэтінде орындаған «Scream» әні АҚШ Billboard Hot 100 хит-парадының топ бестігіне енген алғашқы ән болды, ол бесінші орынға жетті. «You Are Not Alone» Billboard Hot 100 хит-парадында бірінші орынға шыққан тарихтағы алғашқы ән болды; сонымен қатар бұл Джексонның осы тізімдегі соңғы бірінші орынды жеңіп алған синглі. Альбом көбінесе жағымды пікірлер алды, бірақ «They Don't Care About Us» әнінің мәтіні антисемитизмге қарсы айыптауларға себеп болды. Джексон олардың дұрыс түсінілмегенін айтты және альбомның кейінгі басылымдарында оларды ауыстырды. Кейін Джексон HIStory World Tour турнесіне қатысты, ол 165 миллион доллар табыс әкелді, бұл 1990-жылдардың ең табысты жеке концерттік турнесі болды. Бұл Джексонның жеке орындаушы ретінде үшінші және соңғы концерттік турнесі. Альбом әлем бойынша 20 миллионнан астам дана сатылды, осылайша ол барлық уақыттағы ең көп сатылатын альбомдардың бірі және барлық уақыттағы ең көп сатылатын көп дискілі альбомдардың біріне айналды. 2018 жылдың тамызында Америка Жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) оған 8x Platinum сертификатын берді. Альбом 1996 жылғы Грэмми сыйлығында бес номинацияға ие болды, соның ішінде «Жыл альбомы» номинациясы, ал «Scream» әні үшін «Ең жақсы музыкалық видео – қысқа форматта» сыйлығын жеңіп алды. Джексон 1996 жылғы American Music Awards сыйлығында «Сүйікті поп/рок әртісі» номинациясында жеңіске жетті.

Өмірбаян

1980 жылдардың соңынан бастап Джексон мен таблоидтық баспасөздің арақатынасы қиын болды. 1986 жылы таблоидтар Джексонның гипербариялық оттегі камерасында ұйықтағанын және Джозеф Меррик ("Сары Адам") атты адамның сүйектерін сатып алуға ұсыныс жасағанын жазды, бірақ Джексон мұның екеуін де күшпен жоққа шығарды. Осы оқиғалардың нәтижесінде Джексон жек көретін "Wacko Jacko" деген есіммен танылды. Ол баспасөзге жалған ақпарат беруді тоқтатты. 1989 жылы Джексон баспасөз тарапынан сезінген құрбандық туралы "Leave Me Alone" әнін шығарды. 1993 жылы Джексонды балаларды жыныстық тұрғыдан зорлаған деп айыптағаннан кейін, оның баспасөзбен арақатынасы толығымен нашарлады. Оған ешқандай айып тағылмаса да, қылмыстық тергеу кезінде Джексон бұқаралық ақпарат құралдарының қысымына ұшырады. Баспасөз қызметі мен жарияланымдардағы шағымдардың ішінде – жалған және сенсациялық тақырыптар, Джексонның болған қылмыстық әрекеттері туралы және полиция тергеуінен алынған құпия ақпараттар үшін төленген ақы, Джексонның жағымсыз суреттерін пайдалану және Джексонның кінәлі екенін күшпен көрсетуге бағытталған тақырыптар бар еді. Джексон стрессті жеңу үшін ауырсынуды басатын дәрілер, Валиум, Ксанакс және Ативан қабылдауға көшті. Айыптаулар жаңалықтарға айналғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Джексон тамақтануын тоқтатты. Одан көп ұзамай Джексонның денсаулығы нашарлап, ол "Dangerous World Tour" атты әлемдік турнесін тоқтатып, емдеуге жатты. Джексон емхананың төртінші қабатын толығымен жалдап алды және оған ауырсынуды басатын дәрілерден айыру үшін IV валиум салды.

Мазмұны

HIStory – Джексонның 1991 жылғы Dangerous альбомынан кейінгі алғашқы студиялық альбомы және балаларды жыныстық зорлауда айыпталғаннан кейінгі алғашқы жаңа материалы. Альбом екі дискіден тұрады. Біріншісі, HIStory Begins, Джексонның Off the Wall (1979), Thriller (1982), Bad (1987) және Dangerous (1991) альбомдарынан әндер жинағы. Екіншісі, HIStory Continues, 1994 жылдың қаңтарынан 1995 жылдың наурызына дейін жазылған жаңа материалдан тұрады, бірақ әндердің бірі (The Beatles тобының "Come Together" әнінің кавер нұсқасы) 1986 жылы жазылған. Джексон жаңа әндердің көпшілігін өзі жазды және продюсерлік етті; басқа авторлардың арасында Jimmy Jam және Terry Lewis, Dallas Austin, The Notorious B.I.G., Bruce Swedien, R. Kelly және René Moore бар, ал басқа продюсерлер – David Foster және Bill Bottrell. Альбомның себебі – Джексонның медиада, әсіресе таблоидтарда, көрсетілген жағымсыз жағдайға байланысты. Осы себепті альбом Джексонның ең "жеке" альбомы деп сипатталды. Әннің мәтіні оқшаулану, ашкөздік, қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылық, әділетсіздік туралы. "Scream" – Джексонның қарындасы Janet есімді әншімен дуэт; "D.S." – хард-рок әнінде "Dom S. Sheldon" есімді "суық адам" туралы айтылады. Сыншылар оны Джексонның ісі бойынша қудалауды басқарған Томас Снеддонға жасалған шабуыл ретінде түсіндірді. "Money" әні балаларды жыныстық зорлауда Джексонды айыптаған баланың әкесі Evan Chandler-ге бағытталған деп түсіндірілді. "Scream" сияқты, "They Don't Care About Us" әнінің мәтіні де әділетсіздікке және нәсілшілдікке қатысты. "This Time Around" әнінде Джексон өзін "негізсіз айыпталған" деп мәлімдейді. "Earth Song" әні "баяу блюз операсы" деп сипатталды, ал "Stranger in Moscow" – жаңбырдың дыбыстарымен араластырылған поп-балада, оның мәтіні тыңдаушыларға медиа мен таблоидтарда оқығандарына әрқашан сенбеуге шақырады. "HIStory" әні HIStory альбомынан жеке сингл ретінде шығарылмады, бірақ оның ремиксі 1997 жылы Blood on the Dance Floor: HIStory in the Mix альбомында жарық көрді. "Little Susie" әніне кіріспе ретінде Джексон Maurice Duruflé-дің "Реквиемінен" "Pie Jesu" бөлігінің өзінің нұсқасын пайдаланды. Кейбір мамандар әннің шабытының көзі Gottfried Helnwein есімді суретші болғанын болжайды. Аңыз бойынша, "Little Susie" әні 1972 жылы өлтірілген Susie Condry есімді қыз туралы жазылған. Алайда, осы оқиғаға қатысты ешқандай дәлел табылған жоқ. Джексон Helnwein-нің туындыларына қызығушылық танытып, оның кейбір суреттерін сатып алған. Олардың бірі, "Beautiful Victim", осы әннің шабыты болды. Кейін Helnwein Джексонның портретін салды. "Beautiful Victim" суреті мен HIStory альбомындағы әнге қосылған сурет арасында ұқсастық бар. Келесі күні екі еврей ұйымының басшылары, David A. Lehrer және раввин Marvin Hier, Джексонның дискриминацияны сынаған ән жасауға тырысқаны кері нәтиже бергенін мәлімдеді. Олар әннің мәтіні түсініксіз болуы мүмкін және жас тыңдаушыларға сәйкес келмейтінін, себебі олар әннің контексін түсінбеуі мүмкін екенін айтты. Олар Джексонның ниетінің жақсы болғанын мойындап, альбомға түсіндірме жазуды ұсынды. The New York Times газетінің шолушысы Jon Pareles HIStory альбомын қарастырғанда, әннің "барлық ағалық әндер жинағын антисемитизмге қарсылықпен жалғандыққа айналдыратынын" жазды. 17 маусымда Джексон альбомның болашақ нөмірлерінде кешірім сұралатындығын уәделеді. 23 маусымда Джексон альбомның болашақ нөмірлерінде сөздерді өзгертетінін мәлімдеді. Ол әннің кейбіреулерге ренжітетін екенін мойындады. "Jew me" және "Kike me" сөздері "do me" және "strike me" сөздерімен ауыстырылатындығы туралы хабарланды, бірақ ренжітетін сөздер оларды қатты, абстрактілі шулармен жасырып тастады. Кейінірек жарық көрген әннің ремикстерінде қайталанған сөздер қолданылды ("Jew me, sue me" сөздері "Sue me, sue me" деп ауыстырылды). Альбомның кейінгі нөмірлерінде кешірім сұрау туралы мәлімдеме жазылған.

Музыкалық бейнелер

HIStory-дің музыкалық бейнежазбалары әртүрлі тақырыптар мен элементтерді ұсынды, ал кейбіреулері кедейлік туралы хабардарлықты арттырып, түсірілім алаңдарына оң әсер етті. "They Don't Care About Us" әніне түсірілген бейнежазбаны Спайк Ли режиссерлік етті; Джексон Лидің осы бейнежазбаны режиссерлік етуді таңдауына себеп, әннің "күшті әсері бар екендігі және Спайк Ли өзіне жүгінгендігі" екенін айтты. "Бұл ән қоғамдық назар аударуға арналған, ол оның негізгі мақсаты. Бұл наразылық әні және менің ойымша, ол осы рөлге толыққанды сай келеді". Джексон сонымен қатар видеода музыка орындаған Olodum мәдени тобының 200 мүшесімен де бірлесіп жұмыс істеді. Нәтижесінде туған БАҚ-тың қызығушылығы Олодумды 140 елге таныстырып, оларға әлемдік даңқ әкелді және Бразилиядағы олардың беделін арттырды. "Жаңа бразилиялық кино" өкілі Лүсия Нагиб осы музыкалық бейнежазба туралы былай деді:

2009 жылы Billboard осы аймақты "қазір әлеуметтік дамудың үлгісі" деп сипаттап, Джексонның осы жақсаруға жартылай жауапты екенін мәлімдеді. Джексон мансабында алғаш рет бір әнге екінші бейнежазба түсірді. Джексонның "Earth Song" бейнежазбасы экологиялық сананы арттырғаны үшін мақтау алды. 1995 жылы бейнежазба жануарларға деген сезімталдық үшін жыл сайын табыс етілетін Дорис Дей музыкалық сыйлығының "Жаратылыс" сыйлығына ие болды. 2008 жылы Нигерия биржасының бір жазушысы былай деді: "'Earth Song' әртүрлі адамдық іс-әрекеттердің салдарынан жердің құлдилауы мен бүлінуіне әлемнің назарын аударды". HIStory-ден тағы екі бейнежазба да үлкен әсер етті. Джексонның "Stranger In Moscow" бейнежазбасы 2004 жылғы Халықаралық крикет кеңесінің Чемпиондар кубогының жарнамалық кампаниясына әсер етті, онда "іріктеліп алынған ашық жарнамалар сериясы және жоғары сапалы телеролик" ұсынылды. "Scream" TLC тобының "No Scrubs" (1999) сияқты басқа бейнежазбаларға шығармашылықты ықпал етті. Бұл ықпал 2008 жылы рэпер Lil Mama-ның "Shawty Get Loose" шығармасында да көрінді.

Жылжыту

Sony Music альбомды жарнамалау үшін 30 миллион доллар жұмсады, бұл альбом үшін жасалған ең қымбат жарнамалық кампаниялардың бірі. Музыка сыншылары оның қаншалықты жақсы сатылатынын күтіп отырды. SoundScan талдаушысы Джексонға қатысты баспасөздің халықтан алшақ екенін айтты; халық оны ұнатып, баспасөз керісінше. Осы кезеңде Джексон жеке кездесулер өткізіп, айыптаулардан кейін көпшілік алдында алғаш рет пайда болды. 1995 жылдың 14 маусымында Джексон сол кездегі әйелі Лиза Мари Пресли және сұхбаттасушы Диана Сойер қатысқан "Primetime Live" телеарнасындағы арнайы бағдарламаға қатысты. Бұл бағдарламаны АҚШ-та 60 миллион, ал әлем бойынша 500 миллион адам тамашалады. Дегенмен, сыншылардың пікірлері әртүрлі болды. 1995 жылдың 7 қыркүйегінде ол MTV Video Music Awards-ты 15 минуттық попурримен ашты. "Smile", "This Time Around" және "D. S." әндері 1995 және 1997 жылдың желтоқсанында промо-сингл ретінде шығарылды. Радиода ойналмағандықтан, "Smile" және "D. S." әндері әлемдік музыка тізімдеріне енбеді. "This Time Around" әні 1995 жылдың желтоқсанында АҚШ-та тек радио үшін шығарылды. Ән Billboard Hot R&B Singles тізімінде 23-орынға, Billboard Hot Dance Music/Club Play тізімінде 18-орынға көтерілді. Бұл Джексонның жеке әртіс ретіндегі үшінші және соңғы концерттік туры болды. 1996 жылдың 7 қыркүйегінде Прагада басталган тур 35 елдегі 58 қаладан 4,5 миллионнан астам жанкүйерді қамтыды. Концерттерге орташа есеппен 54 878 адам қатысты, ал тур 82 күнге созылды. Джексон АҚШ-та концерт өткізбеді, тек 1997 жылдың қаңтарында Гавайидегі Aloha Stadium-да өткен екі концертке 35 000 көрермен жиналды; ол стадионды толық сатқан алғашқы әртіс болды. Тур 1997 жылдың 15 қазанында Оңтүстік Африканың Дурбан қаласында аяқталды. Альбомның мұқабасында 1994 жылы Диана Уолчак жасаған Джексонның "жауынгердей" позадағы 10 футтық мүсіні бейнеленген. Турды жарнамалау үшін Epic компаниясы мүсіннің он 30 футтық көшірмесін әлемнің әртүрлі жерлеріне орналастырды, оның ішінде Лондонның Темза өзені, Берлиннің Александрплац, Нидерландының Эйндховен және Прагадағы бұрынғы Сталин ескерткішінің тұғыры. Мүсіндерді 30 адамнан тұратын команда үш ай бойы құрастырды, олар болаттан және шыны талшықтан жасалған, әрқайсысының салмағы шамамен 20 000 фунтқа жетеді. 2016 жылы түпнұсқа мүсін Лас-Вегастағы Mandalay Bay казиносына орнатылды. "Scream" музыкалық видеосы Джексонның ең жоғары бағаланған әндері мен музыкалық видеоларының бірі болып табылады және көптеген наградаларға ие болды. 9 миллион АҚШ долларына жасалған "Scream" музыкалық видеосы 2015 жылға дейін жасалған ең қымбат музыкалық видео болып саналады. "You Are Not Alone" HIStory альбомынан шыққан екінші сингл болды. 1995 жылдың 2 қыркүйегінде Billboard Hot 100 тізімінде бірінші орынға ие болған бұл ән, Джексонның бұрынғы "Scream" синглінен кейін тізімде бірінші орынға ие болған алғашқы ән болды. "You Are Not Alone" әні 1995 жылдың тамызында жарық көрді және Ұлыбритания сияқты көптеген халықаралық нарықтарда көшбасшы болды. Ән үлкен сәттілікке жетті. Ән 1995 жылғы Рождествода Ұлыбритания сингл тізімінде алты апта бойы бірінші орында тұрды және онда 1 миллион дана сатылды, бұл оның Ұлыбританиядағы ең табысты синглі болды және "Billie Jean" әнінен де асып түсті. Ән АҚШ-қа қарағанда басқа елдерде жақсы нәтижелер көрсетті, он төрт елде топ ондыққа енді. "They Don't Care About Us" әні Германия сингл тізімінде үш апта бойы бірінші орында тұрды, Испанияда екінші, Австрия, Швеция және Швейцарияда үшінші, ал Франция, Ұлыбритания және Нидерландыда төртінші орында болды. "Stranger in Moscow" әні 1996 жылдың қарашасында алтыншы және соңғы сингл ретінде шығарылды. Ән сыншылар тарапынан жақсы қабылдады. АҚШ-та ән Billboard Hot 100 тізімінде тоқсан бірінші орынға көтерілді. АҚШ-тан тыс жерлерде ән Испания мен Италияда көшбасшы болды, ал Ұлыбритания, Швейцария және Жаңа Зеландияда ондыққа енді. "Smile" әні бастапқыда альбомның жетінші және соңғы синглі болуы жоспарланған, және 1997 жылдың 28 желтоқсанында CD және 12" форматтарында шығарылуы керек еді. Алайда, себебі белгісіз болғандықтан, шығарылым тоқтатылды және көшірмелердің көп бөлігі жойылды. Тек бірнеше данасы ғана радиоға жіберілді.

Коммерциялық өнімділік

HIStory Billboard 200 және Top R&B/Hip Hop альбомдар тізімінде бірінші орынға шықты, алғашқы аптада 391 000-нан астам дана сатылды. Екінші аптада альбом 263 000 данамен сатылып, 33%-ға төмендеді. Үшінші аптада 142 000 данамен сатылып, тізімде 2-орынға түсіп, 46% төмендеді. Дегенмен, альбом топ-10-дық тізімде бар болғаны алты апта тұрды, жалпы саны бір миллионнан астам дана сатылды. Soundscan мәліметтері бойынша 1998 жылдың наурыз айына дейін альбом 2,2 миллионнан астам дана сатылды. SoundScan мәліметінше, бұл жинақ көптеген сарапшылардың күткенінен кем болды. 2003 жылдың ақпан айына дейін BMG музыка клубы арқылы альбомның 730 000 данасы сатылды. Альбом 2018 жылдың 23 тамызында Америка Құрама Штаттарында Америка Жазу Индустриясы қауымдастығы (RIAA) тарапынан сегіз есе платиналық сертификат алды. HIStory екі дискілі альбом болғандықтан, оның CD-лері сертификаттау мақсатында жеке-жеке есептеледі, яғни альбом АҚШ-та бір миллион емес, 500 000 дана сатылғаннан кейін платиналық мәртебеге ие болды. Алайда, альбом басқа елдерде үлкен табысқа жетті. Еуропада альбом шығар алдында үш миллион дана сатылып, барлық рекордтарды бұзып, ең көп сатылған альбом атанды. Халықаралық фонографиялық индустрия федерациясы HIStory-ді алты есе платиналық сертификатпен марапаттады, бұл континенттегі алты миллион дана таратылғанын білдіреді, оның ішінде Германияда 1,5 миллион және Ұлыбританияда 1,2 миллион дана таратылды. Соңында, ол 1,6 миллион дана сатылды. Австралияда 130 000 данаға жасалған алдын ала тапсырыс Sony Australia тарихындағы ең ірі бастапқы партия болды. Альбомның алғашқы екі күнінде Испанияда 30 000 дана, ал Италияда 75 000 дана сатылды. Испанияда HIStory 1995 жылғы ең көп сатылған 20-шы альбом және шетелдік артисттің ең көп сатылған 12-ші альбомы болды. Чилиде альбом хит-парадтардың басында болды және 16 маусымда жарық көргеннен кейін 72 сағат ішінде 25 000 дана сатылып, елдегі барлық сату рекордтарын жаңартты. HIStory: Past, Present and Future, Book I бүкіл әлем бойынша 20 миллионнан астам дана сатылды, осылайша ол бірнеше дискілі релиздердің ең көп сатылғандарының бірі және барлық уақыттағы ең көп сатылған альбомдардың біріне айналды. Ең үлкен хиттер дискісі 2001 жылдың 13 қарашасында бір дискілік нұсқада қайта шығарылды, ол Greatest Hits: HIStory, Volume I деп аталды және 2010 жылға дейін бүкіл әлем бойынша 4 миллион дана сатылды. Екінші диск 2011 жылы кейбір еуропалық елдерде жеке шығарылды.