Кіріспе

АҚШ әйелдер колледж спорты қауымдастығы

Әйелдер арасындағы жеңіл атлетика қауымдастығы (AIAW) – АҚШ-та 1971 жылы құрылған, елдегі әйелдер колледждерінің жарыстарын басқару және ұлттық чемпионаттарды өткізу үшін құрылған ұйым (AIAW чемпиондарына қараңыз). Ол 1967 жылы құрылған «Әйелдер арасындағы жеңіл атлетика жөніндегі комиссиядан» (CIAW) туындады. Бұл қауымдастық колледж деңгейінде әйелдер спортының үлкен дамуына ықпал етті. 1970 жылдары AIAW мүше саны мен беделі IX бөлімнің қабылдануымен бірге әйелдер спортының ұлттық өсуіне сәйкес келіп, қарқынды өсті. AIAW, Ұлттық колледждік спорт қауымдастығының (NCAA) ерлер бағдарламалары үшін атқаратын рөлге ұқсас қызмет атқарды. Өзінің жетістіктеріне байланысты AIAW 1980-ші жылдардың басында NCAA-мен қақтығыстарға ұшырады. Бір жыл бойы екі ұйым да әйелдер чемпионаттарын өткізгеннен кейін, AIAW қызметін тоқтатты, ал көптеген мүше мектептер әйелдер спорты бағдарламаларын NCAA басқаруымен жалғастырды.

Тарих

1941 жылы әйелдер арасындағы жоғары оқу орнының жеңіл атлетикасы ұлттық деңгейде ұйымдастырылды, сол жылы Америка денсаулық сақтау, дене тәрбиесі және демалыс қауымдастығының "Қыздар және әйелдер спорты бөлімі" (DGWS) гольф спорты бойынша алғашқы ұлттық жоғары оқу орны чемпионатының ұйымдастырушысы болды. 1950-1960 жылдары елдің көптеген колледждері өздерінің географиялық аймақтарында басқа мектептермен бәсекелесетін әйелдер спорт командаларын құрды. 1956 жылы Үш тарапты комитет үш ұйымның өкілдерімен құрылды: колледж әйелдері үшін дене тәрбиесінің ұлттық қауымдастығы, қыздар мен әйелдер спортының ұлттық қауымдастығы және колледж әйелдерінің американдық федерациясы. Үш тарапты комитеттің ұсынысы бойынша 1957 жылы колледж әйелдері үшін кампус спорты жөніндегі ұлттық бірлескен комитет (NJCESCW) әйелдердің жоғары оқу орнының спорт бағдарламаларын басқару және үйлестіру үшін құрылды. Ережелерді қабылдау міндеті Денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамсыздандыру министрлігіне (HEW) жүктелді. Оның алғашқы шешімдерінің бірі – спорт бағдарламалары заң талаптарына бағынуы керек еді. Бұл әйелдердің ерлер командаларына қатысуына рұқсат берудің орнына жаңа әйелдер командаларын құруды талап етті. Осылайша, ережелер колледждерге жоғары оқу орнының спортында екі жынысқа да тең мүмкіндіктер беруді талап етті. Федералдық қаржы алған кез келген оқу орны 1978-1979 оқу жылына дейін гендерлік теңдікті қамтамасыз етуге міндетті болды. 1974 жылы колледждер әйел-спортшыларға стипендиялар беруді бастады. Сол жылы (1950-ші жылдардағы ерекше Wayland College баскетбол командасынан басқа) Энн Майерс UCLA командасында ойнауға міндеттеніп, толық стипендия алған алғашқы әйел болды. IX-тармақ әйелдер спортын қаржыландырудың айтарлықтай жақсарғанына ықпал етті. 1980 жылы орташа университет өзінің спорт бюджетінің 16 пайызынан астамын әйелдер спортына жұмсады. 1970-ші жылдардың басында бұл көрсеткіш 1 пайыздан кем болған. Заң бойынша қабылданған ережелер әйелдер командаларын қаржыландыруды арттыруды талап етсе де, спорт директорлары талаптарды бірден қабылдамады. Олардың алаңдаушылығы көптеген оқу орындарының әйелдер командаларын жеткілікті қаржымен қамтамасыз ете алмайтынынан туындады, бұл ерлер командаларының бюджетін қысқартуға әкелуі мүмкін еді. NCAA, ерлер арасындағы жоғары оқу орнының спортымен айналысатын, IX-тармаққа қарсы күреске көмектесу үшін ақша жинады. 1974 жылы Сенат Тауэр поправинкасын қабылдады, онда IX-тармақ футбол немесе басқа да табыс әкелетін спорт түрлерін қамтымайды деп белгіленді. Жақында құрылған AIAW заңгер Марго Поливиді Тауэр поправинкасына қарсы күресу үшін жалдады. Олардың күш-жігері сәтті аяқталды, өйткені Конгрестің бірлескен конференциялық комитеті Тауэр поправинкасын жою туралы шешім қабылдады. 1979 жылдың 1 маусымында AIAW жеке заңды тұлға мәртебесін алды және Колумбия округінде коммерциялық емес корпорацияға айналды. 1981 жылы NCAA-ның өзінің ең жоғары бәсекелестік дивизионында, I дивизионда әйелдер үшін чемпионаттар ұйымдастыру туралы шешімінен кейін AIAW мүшелері мен кірісінен айтарлықтай шығынға ұшырады.

AIAW және NCAA

ААҚ өркендеген кезінде 1000-ға жуық мектеп мүше болып тіркелген. Алайда, 1970-ші жылдардың соңында мектептер әйелдер спортының табыс әкелуі мүмкін екенін түсіне бастады, ал NCAA әйелдер арасындағы чемпионаттарды ұйымдастыруға шешім қабылдады. NCAA-ның II және III дивизиондары 1980 жылы чемпионаттар өткізуге дауыс берді, бірақ I дивизион мүшелері 1981 жылғы ұлттық мәжіліске дейін бұл мәселе бойынша көпшілік дауыс жинай алмады. Бұл шешім өте қақтығысты болды. ААҚ өкілдері I дивизион чемпионаттарын демеушілік ету туралы ұсынысқа қарсылық білдірді, бірақ олардың наразылықтары "күлкі мен ысқырыққа" ұшырады. Ұзақ пікірталас барысында дауыс беру өтті, ал алғашқы нәтиже тең есті, 124–124. Дауыстарды қайта санағанда, 128–127 есебімен ұсыныс қабылданбады. Дегенмен, парламенттік ережелерге сәйкес, егер басымдыққа ие болған тараптың бірі қаласа, дауыс беруді "қайта қарауға" болады. Жеңілген тараптың бірнеше делегаты ұсынысқа қарсы дауыс берген, бірақ оның факультет өкілі NCAA-ның ұстанымын қолдаған мекеме туралы білді. Мектептің "қарсы" дауысына ықпал еткен адам бөлмеден шыққанда, сол делегаттар осы өкілге қайта қарау туралы өтініш жасауға көндірді. Екінші рет дауыс беру 137–117 есебімен өтті. Бұл ААҚ үшін соңғы қадам болды. 1982 жылы бірінші NCAA I дивизиондағы әйелдер баскетбол турнирі өтті. NCAA қатысушы мүшелеріне көлік шығындарын төлеу сияқты түрлі жеңілдіктер ұсына алды, мұндай мүмкіндік ААҚ-та болмады. Теннесси, Луизиана Тех және Олд Доминион сияқты бұрынғы ААҚ лидерлері NCAA турниріне қатысуға шешім қабылдағанда, ААҚ турнирінің тартымдылығы мен танымалдылығы күрт төмендеді. NBC телеарнасы ААҚ-мен жасасқан келісімшартын бұзды, ал 1982 жылдың ортасында ААҚ барлық спорт түрлері бойынша қызметін тоқтатты. 1982 жылы ААҚ санкциялаған соңғы шарадан кейін ААҚ NCAA-ға қарсы федералдық монополияға қарсы сотқа шағым түсірді. Бірақ бір жыл өткен соң, төреші ұйымға қарсы шешім шығарғаннан кейін, ААҚ 1983 жылдың 30 маусымында жұмысын тоқтатты. NCAA басшылығымен стипендиялардың саны артты. Алайда, NCAA қазір де кездесіп отырған бірқатар мәселелер әйелдердің жоғары білім берудегі спортына да әсер ете бастады. Мысалдарға жұмысқа алудағы бұзушылықтар және табыс әкелетін спорт түрлеріндегі жаттықтырушылардың жиі ауысуы жатады. 1979 жылы бірнеше ААҚ чемпионаттары TVS телеарнасынан көрсетілді.