Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1989 жылы ғылым және технология саласында көптеген маңызды оқиғалар болды, соның ішінде кейбіреулері төменде тізілген.
The year 1989 in science and technology involved many significant events, some listed below.
Биология
Цистикалық фиброз трансмембраналық өткізгіштігін реттейтін геннің табылуы. Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаменті Какапоны қайта жаңғырту жоспарын іске асыруды бастайды.
Discovery of the cystic fibrosis trans membrane conductance regulator gene. The New Zealand Department of Conservation begins to implement a Kākāpō Recovery Plan.
Компьютерлік ғылым
12 наурыз – Тим Бернерс Ли CERN басшылығына «Ақпаратты басқару: Ұсыныс» деген тақырыптағы меморандум ұсынады, ол кейіннен Әлемдік желіге айналатын жүйе үшін жасалған болатын. 8 маусымда GNU Bash жарияланды. 26 шілдеде федералдық қазылар алқасы Корнелл университетінің студенті Роберт Таппан Моррис кішіні компьютерлік вирусты таратуы үшін айыптайды, осылайша ол АҚШ-та 1986 жылғы Компьютерлік алаяқтық және зәбелдеу туралы заң бойынша қудаланған алғашқы адам болады.
March 12 – Tim Berners Lee submits a memorandum, titled "Information Management: A Proposal", to the management at CERN for a system that would eventually become the World Wide Web. June 8 – GNU Bash is released. July 26 – A federal grand jury indicts Cornell University student Robert Tappan Morris, Jr. for releasing a computer virus, making him the first person to be prosecuted under the 1986 Computer Fraud and Abuse Act in the United States.
Қоршаған орта
Жер атмосферасындағы көмірқышқыл газының жалпы концентрациясы көлем бойынша 350 ppm (миллионға шаққандағы бөлік) деңгейіне жетеді.
The global concentration of carbon dioxide in Earth's atmosphere reaches 350 ppm (parts per million) by volume.
Физика
Қаңтар – Супплидің парадоксы жарияланды. 23 наурыз – Стэнли Понс және Мартин Флейшман Юта университетінде суық ядролық синтез ашқанын хабарлады.
January – Supplee's paradox is published. March 23 – Stanley Pons and Martin Fleischmann announce cold fusion at the University of Utah.
Физиология және медицина
Оксфордтың перинаталдық сынақтар дерекқоры онлайн жариялануды бастайды. Гепатит С вирусы (ГСВ) алғаш рет Майкл Хоутон және оның командасы тарапынан анықталды.
The Oxford Database of Perinatal Trials begins publishing online. The hepatitis C virus (HCV) is first identified by Michael Houghton and his team.
Технология
17 шілде – Америка Құрама Штаттары Әуе күштері үшін жасалған "Нортроп Грамман Б-2 Спирит" ("Жасырын бомбалаушы") ұшағы алғашқы рет ұшып шықты. Исаму Акасаки галлий нитридінен жасалған көк/күлгін сәуле шығаратын алғашқы p-n торапты диодты жасады.
July 17 – The Northrop Grumman B 2 Spirit "Stealth Bomber" aircraft, developed for the United States Air Force, first flies. Isamu Akasaki produces the first Gallium nitride p n junction blue/UV light emitting diode.
Өлімдер
27 ақпан – Конрад Лоренц (1903 жылы туған), австриялық зоолог. 18 наурыз – Сэр Гарольд Джеффрис (1891 жылы туған), ағылшын математигі. 24 сәуір – Хорас Ходес (1907 жылы туған), американдық медициналық зерттеуші. 10 тамыз – Изабелла Форшалл (1900 жылы туған), ағылшын педиатриялық хирург. 12 тамыз – Уильям Шокли (1910 жылы туған), американдық физик. 20 тамыз – Джордж Адамсон (1906 жылы туған), британдық жабайы табиғатты қорғаушы. 29 тамыз – Сэр Питер Скотт (1909 жылы туған), ағылшын жабайы табиғатты қорғаушы. 11 қазан – М. Кинг Хабберт (1903 жылы туған), американдық геофизик. 28 қазан – Луиза Хей (1935 жылы туған), Францияда туған американдық математик; сүт безінің қатерлі ісігі. 14 желтоқсан – Андрей Сахаров (1921 жылы туған), советтік орыс ядролық физигі және саяси диссидент.
February 27 – Konrad Lorenz (born 1903), Austrian zoologist. March 18 – Sir Harold Jeffreys (born 1891), English mathematician. April 24 – Horace Hodes (born 1907), American medical researcher. August 10 – Isabella Forshall (born 1900), English pediatric surgeon. August 12 – William Shockley (born 1910), American physicist. August 20 – George Adamson (born 1906), British wildlife conservationist. August 29 – Sir Peter Scott (born 1909), English wildlife conservationist. October 11 – M. King Hubbert (born 1903), American geophysicist. October 28 – Louise Hay (born 1935), French born American mathematician; breast cancer. December 14 – Andrei Sakharov (born 1921), Soviet Russian nuclear physicist and political dissident.