Кіріспе

Американдық актер және режиссер

Эйвери Франклин Брукс (2 қазан 1948 жылы туған) – зейнеткер американдық актер, режиссер, әнші, баяндаушы және педагог. Ол «Жұлдызды жол: Deep Space Nine» телесериалындағы капитан Бенджамин Сиско, «Спенсер: Жалға алу үшін» және оның спин-оффы «Шарбақ деп аталатын адам» сериалдарындағы Шарбақ рөлі, сондай-ақ «Оскар» сыйлығына ұсынылған «Американ тарихы X» фильміндегі доктор Боб Суини рөлімен ең танымал. Брукс көптеген басқа да рөлдерді орындап, үлкен мақтауға ие болды. Ол «Сатурн» сыйлығына және үш «NAACP Image Awards» номинациясына ие болған. Брукс Америка театрының мүшелері колледжіне қабылданды және Шекспир театр компаниясынан классикалық театрға Уильям Шекспир сыйлығымен марапатталды. Брукс отбасы музыкаға толы болды. Оның анасы, Солтүстік-Батыс университетінде музыка магистрі дәрежесін алған алғашқы афроамерикандық әйелдердің бірі, отбасы қайда көшсе де музыка сабақтарын берді. Оның әкесі 1937-1947 жылдары CBS радиосында өнер көрсеткен «Wings Over Jordan Choir» а капелла рухани хорының мүшесі болды. Оның анасының інісі Сэмюэл Трэвис Кроуфорд «Delta Rhythm Boys» тобының мүшесі болды. «Музыка менің айналамда да, менің ішімде де, мен оның бір бөлігімін», – деді Брукс. Кейін ол 1976 жылы Ратгерс университетінде бакалавр және актерлік өнер мен режиссура бойынша магистр дәрежесін алып, Ратгерстен бұл сала бойынша магистрлік дәреже алған алғашқы афроамерикандық болды.

Спенсер: Жалға алу үшін:

1985 жылы Брукс Роберт Паркердің детективтік романдарына негізделген ABC телеарнасының «Спенсер: Жалдамалы» сериалында Хоук рөлінде ойнады. Хоук танымал кейіпкерге айналды және үш маусымнан кейін 1989 жылы Брукс өзінің қысқа ғана өмір сүрген «Хоук деп аталатын адам» атты спин-оффына ие болды. Басты рөлді ойнау арқылы Брукс 1965-1968 жылдар аралығында NBC тыңшылық сериалында Роберт Калппен бірге ойнаған Билл Косбиден кейін, алғашқы эфирдегі теледрамада басты рөлде ойнаған бесінші афроамерикалық актер атанды. Одан бұрын Кларенс Уильямс III 1968-1973 жылдар аралығында ABC арнасының «Мод отряды» атты «хиппи» полициялық драмасында Линкольн Хейс рөлін, Джеймс МакИчин 1973-1974 жылдар аралығында «Тенафли» сериалында Гарри Тенфлай рөлін, ал Филип Майкл Томас Дон Джонсонмен бірге «Майами вице» сериалында ойнаған. Брукс Хоук рөлі туралы былай деді: «Мен өзімді ешқашан екінші рөлдегі адам деп ойлаған емеспін. Мен ешқашан ешкімнің жанында болған емеспін. Мен өзімді олармен тең деп есептедім». Брукс «Спенсер: Салтанат», «Спенсер: Солған корольдер мен ханшайымдар», «Спенсер: Сатқын ешкі» және «Спенсер: Қатал жер» телефильмдерінде Хоук рөлін қайта ойнады.

Жұлдызды жол: Бенджамин Сиско

Брукс ең көп танымал "Жұлдызды жол: Терең ғарыш тоғызыншы" ғылыми-фантастикалық телесериалындағы Бенджамин Сиско рөлімен, ол 1993 жылдан 1999 жылға дейін жеті маусым бойы көрсетілді. Брукс командашы Бенджамин Сиско рөлін жеңіп, барлық нәсілдік топтардан келген 100 актерді басып озып, "Жұлдызды жол" сериалын басқарған алғашқы афроамерикандық капитан атанды. Брукс сонымен қатар сериалдың тоғыз эпизодын режиссерлік етті, оның ішінде нәсілдік теңсіздікке арналған "Жұлдыздардан тыс" эпизоды да бар. Сериал продюсері Рональд Д. Мур Брукс туралы былай деді:

Брукс осы рөлі үшін Сатурн сыйлығына және екі NAACP Image сыйлығына үміткер болды. Брукс 1985 жылы "Finnegan Begin Again" телефильмінің бейімделуінде ойнады. 1987 жылы ол "Шоутайм" телеарнасының "Том ағаның қорасы" фильмінің бейімделуінде Том аға рөлін сомдады. Брукс осы рөлі үшін фильмде немесе мини-сериалдағы ең жақсы актер номинациясында Ace сыйлығына ұсынылды. Брукске афроамерикандықтардың тарихын көрсетуге мүмкіндік берген үшінші жоба 1988 жылғы "Roots: The Gift" телефильміндегі рөлі болды, онда оның "Жұлдызды жол" әріптестері Левар Бертон, Кейт Малгрю және Тим Расс та ойнады. 1998 жылы ол "Американ тарихы X" фильміне түсті, онда тағы бір "Жұлдызды жол" актері Дженнифер Лиен де қатысты. Ол сондай-ақ 1998 жылы "The Big Hit" фильмінде Париж рөлін ойнады. 1998 жылы ол "Алтын қаз" атты "Бақытты өмір: әр бала үшін ертегілер" анимациялық сериалының бір бөлімінде Максим патшаның дауысын берді. Брукс ақырында Жастар немесе балалар сериясы/арнайы бағдарламасындағы үздік орындаушылық номинациясында NAACP Image сыйлығына ұсынылды. Ол сонымен қатар Дисней анимациялық сериалы "Гаргойлз" эпизодында Ноккар кейіпкеріне дауыс берді. 2001 жылы Брукс IBM үшін бірнеше жарнамаларда түсті және оларды баяндады.

Оқыту және мәдени жұмыс

Брукс Оберлин колледжінде және Кейс-Вестерн Резерв университетінде сабақ берді. Ливингстон колледжінің және Рутгерс университетінің Мейсон Гросс өнер мектебінің түлегі, ол 1976 жылы Мейсон Гросс театры өнерінің доценті қызметіне тағайындалды. 1988 жылдан бері Атланта қаласында (Джорджия штаты) халықаралық фестиваль афроамерикалық мәдениетін және африка тегінен шыққан адамдарды мерекелейді. Бұған қоса, Брукс Смитсонов институтының Афроамерика мәдениеті бағдарламасымен де кең ауқымда жұмыс істеді.

Музыка

Терең баритон дауысымен әнші Брукс Буч Моррис, Лестер Боуи және Джон Хендрикспен бірге сахнада өнер көрсеткен. Ол сондай-ақ саксофоншы Джеймс Сполдингпен бірлесіп "James Spaulding Plays the Legacy of Duke Ellington" (Storyville, 1977) альбомын жазды. Брукс 1985 жылы Энтони Дэвис операсындағы "X: Малкольм X-тің өмірі мен заманы" басты рөлін ойнады. Сонымен қатар, ол 2005 жылы Париждің Banlieues Bleues фестивалінде өнер көрсетті. Бенджамин Сиско рөлінде ол Джеймс Дарренмен дуэтте Deep Space Nine эпизодының "Badda Bing Badda Bang" соңында Фрэнк Синатраның "The Best Is Yet to Come" әнін орындады. Брукс музыка жазуға қысқа уақытқа белсенді қатысып, "Арқа есімді адам" сериалының соңғы екі эпизодына музыкалық сүйемелдеме жазды. 2009 жылы Брукс өзінің тұңғыш альбомын – "Here" шығарды, ол джаз және блюз әндерінің каверлерінен, сондай-ақ сөздік өнерден тұрады. 2016 жылы Брукс Спрингфилд симфониялық оркестрімен Спрингфилд симфониялық залында концертте өнер көрсетті. 2020 жылы Брукс The DX Experiment тобының "Black In My Own Way" атты тұңғыш альбомында ойнады, ол эксперименталды музыка мен сөздік өнерден тұратын альбом.

Театр

Брукс Филип Хейс Диннің «Пол Робсон» пьесасында сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Брукс атақты әнші, актер және азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі Пол Робсонның өмірін бір актерлік рольде сомдады, бұл сыншылар тарапынан жоғары бағаланған тарихи драма болды. Ол 1982 жылдан бері Лос-Анджелестегі Вествуд театрында, Вашингтондағы Кеннеди орталығында және Бродвейдегі Лонгакр театрында осы рөлді ойнап келеді. Сонымен қатар, ол Бродвейде де, одан тыс жерлерде де «Енді барсың ба, әлде бұрын бардың ба?» спектаклінде Робсон рөлін ойнады. Брукс 1970 жылдары «Құрбандық», «ФОТОСҮРЕТ: Қатыгездікті зерттеу» және «Енді барсың ба, әлде бұрын бардың ба?» спектакльдерінде ойнады. Ол 1979 жылы Нью-Йорктегі Public/Anspache театрында «Spell #7» спектаклінде ойнағаннан кейін таныла бастады. Содан кейін ол 1985 жылы Фольгер Шекспир фестивалінде «Отелло» және 1990 жылы Сент-Луис, Миссуридегі Репертуарлық театрда «Фенц» спектакльдерінде ойнады. 1990-1991 жылдары ол Вашингтон Шекспир театрында «Отелло» рөлін қайта ойнады. 1994 жылы ол Америка Театрының мүшесі болып сайланды. Кейін Брукс Грекиядағы 2003 жылғы Афина фестиваліне барған «Эдип пьесалары» қойылымында басты рөлді сомдады. Ол Йель университетінің Репертуарлық театрында «Король Лир» рөлінде де ойнады. 2005 жылы Брукс тағы да «Отелло» рөліне түсті, бұл жолы танымал Майкл Канның режиссерлігімен Шекспир Театр Компаниясында. Брукс Вашингтондағы Шекспир Театр Компаниясының 15 актрисарының бірі болды, олар 2007 жылы классикалық театрға қосқан үлесі үшін Уильям Шекспир сыйлығымен марапатталды. 2008 жылдың қыркүйегінде Брукс Оберлин колледжінде «Саудагердің өлімі» спектаклінде Вилли Ломан рөлін ойнады. 2010 жылы Брукс Балтимор орталық сахнасында Кваме Квей Арманың «Let There Be Love» пьесасында ойнады. 2011 жылдың 24-27 наурызында Брукс Шекспир театрында Пол Робсон рөлін тағы да сомдады.

Фильмдер

Брукс Эдвард Нортонмен бірге "Америка тарихы Х" фильмінде доктор Боб Суини рөлін ойнады. Ол сонымен қатар Марк Уолбергпен бірге "The Big Hit" фильмінде мафия басшысы Паристің рөлін сомдады. Оның соңғы көркем фильмдегі рөлі 2001 жылы Роберт Де Ниро мен Эдвард Бернс қатысқан "15 минут" фильмінде детектив Леон Джексон болды.

Құжаттық жұмыстар

Брукс сонымен қатар бірнеше деректі фильмдерді жүргізіп, IMAX фильмі «Африканың пілдер патшалығы» сияқты фильмдерде баяндаушы ретінде жұмыс істеді. Оның басқа деректі фильмдеріне «Землетрясение!», «Иманға құштарлық», Америкадағы қара католиктер тарихын қамтитын «Көздер іздейді», «Динозаврлармен бірге жүру», «Иса: толық оқиға», «Мамонттар елі: ежелгі дәлелдер», «Биг Алдың балладасы», «Биг Алдың ғылымы», «Жабайы күн», «Мүмкін еместі жасау» (Колизей), «Ең ұлы орындар және Ақ үйден эхолар» және «Құдай мен Шайтан» кіреді. Ол сонымен қатар «Африка жүрегі» атты үш бөлімдік серияны баяндады, оған «Африка жүрегі: Рифт мұғажары» (Танганьика көліндегі африкалық цихлид балықтарының өмірлік циклы туралы), «Африка жүрегі: Вирунга» (Вирунга ұлттық паркіндегі гориллалар туралы) және «Африка жүрегі: От пен мұз» (Рифт алқабының жазық жердегі жануарлары туралы) кірді. 2007 жылдың мамырында Брукс 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында Ұлыбританияда құлдықты жою науқанын басқарған Уильям Уилберфорстың өмірі туралы «Жақсы сағат» деректі фильмінің баяндамасын жазды. Брукс сонымен қатар BBC-нің «Динозаврлармен бірге жүру» сериалын, ол Солтүстік Америкада Discovery арнасында көрсетілгенде баяндады. Оның терең және беделді дауысы көрермендердің назарын өзіне тартты; Брукс опера әншісі ретіндегі жылдарлық тәжірибесі мен Шекспир труппасымен сахналық тәжірибесін пайдаланып, көрерменді ғана емес, сонымен қатар шоудағы оқиғаларды баса көрсету үшін дауыстық мүмкіндіктерін де қолданды. 2009 жылы Брукс National Geographic арнасы үшін «Мұхитты құрғату» атты арнайы деректі фильмін түсірді. National Geographic компьютерлік анимацияны қолданып, мұхиттардан суды алып тастау арқылы мұхит түбін және оның кең географиясын зерттеді. 2011 жылы Брукс Уильям Шатнермен «Капитандар» деректі фильмінде сұхбаттасты, бұл фильмді Шатнер өзі жазып, түсірді. Фильмде алғашқы «Жұлдызды жол» капитаны ғылыми-фантастикалық франшизаның негізін құраған басқа актерлермен сұхбаттасты. Брукс жобаның музыкалық жетекшісі де болды. 2013 жылы Брукс американдық «Батырлар» арнасында христиандық немесе Ибрахимдік серияның баяндаушысы болды, ол Киелі кітаптағы оқиғалардың интерпретацияларын пайдаланып, жаңа археологиялық жаңалықтарды және тарихтың интерпретацияларын түсіндіруге тырысты, сондай-ақ жаңа археологиялық жаңалықтардың интерпретацияларын пайдаланып, Киелі кітаптағы оқиғалардың интерпретацияларын түсіндіруге тырысты. IMDb сайтындағы «Сюжет желісі» былай сипатталған: «Қасиетті жердің жойылған өркениеттері мен оларды салған адамдардың құпияларын ашыңыз».

Кейінгі жобалар

Брукс 2007 жылғы 11 ақпанда Жаңа Федералдық театрда Нтозаке Шанге шығармаларын тойлайтын фестивальде режиссерлер панелінің құрамына кірді. Брукс Джон Ф. Кеннеди атындағы өнер орталығында және Лондонның Вест-Эндінде Шангедің "Буги-вуги пейзаждары" спектаклін қойды. BBC Audiobooks America компаниясының АҚШ нарығына енуі аясында Брукс Алекс Хейлидің "Тамырлар: Американдық отбасының сағасы" романының аудиокітабын оқыды. Бұл романның аудиокітапқа бейімделуінің алғашқы тәжірибесі болды. Бұрынғыда Брукс 1988 жылы осы кітап негізінде түсірілген "Тамырлар: Сыйлық" телефильмінде ойнаған болатын. "Тамырлар: Американдық отбасының сағасы" аудиокітабы 2008 жылы "Фикшен емес" санатында Audie сыйлығын жеңіп алды. 2007 жылы Брукс өзінің айтуынша, "балладалар мен махаббат әндерінен тұратын, әкеме және өмірім бойы тыңдаған суретшілерге деген құрметімді білдіретін" альбом шығарды.

Жеке өмір

1976 жылдан бері Брукс Вики Ленора Брукске үйленген, ол Ратгерс университетінің оқу ісі жөніндегі проректоры. Олардың үш ересек баласы бар – Аяна, Кабрал және Асанте, және олар Нью-Джерси штатының Принстон қаласында тұрады. 2012 жылдың 29 қаңтарында сағат 10 шамасында полиция жүргізушінің шалақы жүргізуі туралы хабар алғаннан кейін, Брукс Коннектикут штатының Уилтон қаласында мас күйде көлік жүргізу айыбымен қамауға алынды (сол жылы 9 ақпанда сотқа шақырылды). Ол «Жұлдызды жол» түлегі Персис Хамбаттамен бір күні туған. Оның сүйікті альбомдарының бірі – Аль Джарроның «Live in Berlin» альбомы. Брукс сондай-ақ DS9 сериалындағы «телевизиялық ұлы» Сирок Лофтонмен жақын. Ол бейсболдың да жанкүйері және Дик Алленді өзінің сүйікті ойыншысы деп санайды.

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескермелер 1985 Финнеган Жаңадан бастау Автобустағы жолаушы Телефильм 1987 Том ағаның қабылдауы Том аға Телефильм – CableACE сыйлығына ұсынылған, кино немесе мини-сериалдағы актер рөлі үшін 1988 Тамыр: Сыйлық Клетус Мойер Телефильм 1993 Эрнест Гриннің тарихы Пастор Лоусон Спенсер: Дәстүрлі рәсім Хок 1994 Спенсер: Солған патшалар мен ханшайымдар Спенсер: Иуданың ешкісі 1995 Спенсер: Қатал жер 1998 Үлкен оқиға Париж Америка тарихы X Доктор Боб Суини 2001 Құдай су астында: Даңқ Детектив Леон Джексон Қысқаметражды фильм 2001 15 минут 2011 Капитандық өзі Документалды фильм

Бейне ойындар

Жыл Атауы Рөл Ескертулер1996 жұлдыздық жол: терең ғарыш тоғыз: Harbinger Капитан Бенджамин Сиско2006 жұлдыздық жол: мұра