Кіріспе
Оңтүстік Африкада 2004 жылдың 14 сәуірінде жалпы сайлау өтті. 1994 жылы апартеид жүйесі жойылғаннан кейін билікке келген президент Табо Мбекидің Африка Ұлттық Конгресі (АҰК) көпшілік дауыспен қайта сайланды. Бұл апартеид дәуірі аяқталғаннан бері өткізілген үшінші сайлау болды. Оңтүстік Африканың Ұлттық Ассамблеясы 400 мүшеден тұрады, олар пропорционалдық өкілдік жүйесі бойынша сайланады. 200 мүше ұлттық партиялық тізімдерден, ал қалған 200 мүше тоғыз провинцияның әрқайсысы бойынша партиялық тізімдерден сайланады. Оңтүстік Африка Республикасының Президенті әрбір сайлаудан кейін Ұлттық Ассамблея тарапынан сайланады. 1994 жылдан бері билікте тұрған АҰК ұлттық сайлауда дауыс берушілердің 69,7%-ын алды, бұл теориялық тұрғыдан конституцияны өзгертуге мүмкіндік береді. 2004 жылғы жалпы сайлауға 20,6 миллион адам тіркелді, бұл 1999 жылғыдан 2 миллионға артық. Тіркелген сайлаушылардың 76%-ы сайлауға қатысты, АҰК 69,7% дауыс алды. Алайда, 2004 жылғы сайлауға қатысқандардың жалпы санының тек 56%-ы ғана сайлауға келді, яғни АҰК барлық сайлауға қабілетті азаматтардың шамамен 38%-ының дауысын ғана алды. 2004 жылы сайлауға қатыспау көбейді және кем дегенде бір жоғары беделді сайлау және тіркелуге бойкот жариялау науқаны болды – «Жер жоқ! Ұй жоқ! Дауыс жоқ!» науқаны. Сайлау кезіндегі басты мәселе – АҰК-тің үстемдігі болды. АҰК-тің қарсыластары, ең бастысы Демократиялық Альянс, партияның саяси үстемдігі елдің демократиялық институттарына қауіп төндіреді деп мәлімдеді және сайлаушылар оппозициялық партияларға дауыс беруі керек екенін айтты. Басты оппозициялық партия Демократиялық Альянс ұлттық сайлауда үлесін арттырды, бұл, әдетте, Жаңа Ұлттық партияның (ЖҰП) бұрынғы қолдаушыларының көшуімен және Патрисия де Лилльдің жаңа Тәуелсіз демократтарына қолдаудың азаюымен байланысты болды. Апартеид дәуірінде билікте болған партияның мұрагері – ЖҰП құлдырап, қолдауын жоғалтты, 1999 жылғы 6,9%-дан 1,7%-ға дейін төмендеді (1994 жылы 20,4% құрады), оның көптеген жақтастары АҰК-пен одақтасуына наразы болды. ЖҰП-тың АҰК-пен одақтасуы АҰК-қа Батыс Кейп провинциясы мен Кейптаун қаласын бақылауға мүмкіндік берді. Сайлаудан кейін ЖҰП таратылып, АҰК-қа қосылды. Тәуелсіз демократтар көптеген сарапшыларды таң қалдырды, олар Жаңа Ұлттық партиядан көп дауыс жинап, ең ірі бесінші партия атанды. Инката Ұлттық партиясы қолдауын жоғалтты, соның ішінде Квазулу-Натал провинциясындағы басымдығын, ал Біріккен Демократиялық қозғалысы да қолдауын жоғалтып, Шығыс Кейп провинциясындағы оппозициялық күш ретінде қалу үшін күресті.
General elections were held in South Africa on Wednesday, 14 April 2004. The African National Congress (ANC) of President Thabo Mbeki, which came to power after the end of the apartheid system in 1994, was re elected with an increased majority. These were the third elections held since the end of the apartheid era. The South African National Assembly consists of 400 members, elected by proportional representation. 200 members are elected from national party lists, the other 200 are elected from party lists in each of the nine provinces. The President of South Africa is chosen by the National Assembly after each election. The ANC, which has been in power since 1994, obtained 69.7% of votes cast on the national ballot, theoretically allowing them to change the constitution. Some 20.6 million people were registered for the 2004 general elections, which was about 2 million more than in 1999. About 76% of registered voters took part in the election, with the ANC receiving 69.7% of the votes cast. However, only 56% of eligible voters (South African citizens of voting age) took part in the 2004 election, which means that the ANC received votes from only about 38% of all eligible voters. The year 2004 saw an increase in voter abstention and there was at least one high profile election and registration boycotts campaign, the No Land! No House! No Vote! Campaign. A major electoral issue during the election was the dominance of the ANC; detractors of the ANC, most notably the Democratic Alliance, argued that the party's political dominance posed a threat to the country's democratic institutions and that voters should therefore vote for opposition parties. The main opposition party, the Democratic Alliance, also obtained an increased percentage on the national ballot, most likely from former supporters of the New National Party (NNP), possibly losing some support to Patricia de Lille's new Independent Democrats. The NNP, a descendant of the ruling party of the apartheid era, collapsed and lost most of their support, dropping from 6.9% in 1999 to 1.7% (it was 20.4% in 1994), many of their supporters being unhappy with their alliance with the ANC. The NNP alliance with the ANC allowed the ANC gain control of the Western Cape and City of Cape Town; following the election the NNP elected to dissolve and merge with the ANC. The Independent Democrats surprised many observers by obtaining more votes than the New National Party, becoming the fifth largest party. The Inkatha Freedom Party lost some support, including the majority in their stronghold province of Kwazulu Natal, while the United Democratic Movement also lost support, barely hanging on as opposition in their stronghold, the Eastern Cape.
Оқиғалар
Оңтүстік Африка БАҚ-ы "Ойлгейт" деп атаған сыбайлас жемқорлық оқиғасы күйзелгенде, мемлекеттік PetroSA компаниясынан Африка Ұлттық Конгресінің сайлау науқанын қаржыландыру үшін 11 миллион ранд аударылғаны хабарланды. Сайлаудан кейін Mail and Guardian газетіне "Ойлгейт" оқиғасы туралы баяндама жариялауға даулы түрде тыйым салынды.
Даулы орын
Ресми нәтижелер жарияланғанда, ACDP нәтижеге шағымданып, сотта жеңіске жетті. Осының нәтижесінде, AZAPO бастапқыда жеңіп алған екі мандаттың бірі ACDP-ға берілді.