Кіріспе
Дельтон көлі – Висконсин штатының Сок округінде орналасқан жасалма тұщы сулы көл. 2008 жылдың көп бөлігінде, 9 маусымда аймақтағы су тасқынының қысымынан бөгеттің бір бөлігін құрайтын округтік тас жолдың бөлігі эрозияға ұшырағаннан кейін көлдің көбісі құрғап қалды. Нәтижесінде көл суы Висконсин өзеніне ағылып, тек жаңбыр суы мен Делл ағыны қалды. 2009 жылдың наурыз айына қарай, мәселені түзету үшін негізгі жөндеу жұмыстары аяқталып, көлді қайта толтыруға рұқсат берілді. Кейіннен шағын жөндеу жұмыстары жалғасатыны күтілді, бірақ қазір көл толығымен толтырылды және 2009 жылғы Еске алу күнінен бастап пайдалануға болады. Оның жағасында курорттар мен туристік орындар орналасқан. Көлде Томми Бартлетттің акробатикалық су шаңғысы көрсетілген "Thrill Show" өтті.
Lake Delton is a man made freshwater lake in Sauk County in central Wisconsin. For much of 2008, it was a mostly empty lake basin after a portion of a county highway that forms part of the dike wall eroded on June 9, 2008, under the pressure of floods in the area. The resulting washout caused the lake to empty into the Wisconsin River, leaving behind only rainwater pools and the flow from Dell Creek. By March 2009, major repairs to correct the problem were completed, and the lake was allowed to refill. Minor repairs were expected to continue after that time, but the lake is now completely refilled and has been usable since Memorial Day weekend of 2009. Resorts and tourist attractions line its banks. The lake was the site of Tommy Bartlett's Thrill Show, which featured acrobatic water skiing.
Тарих
1926 жылы Чикагодағы құрылыс компаниясының иесі Уильям Дж. Ньюман Висконсин штатының кішкентай Дельтон ауданында курорттық аймақ салуға шешім қабылдады (сол кезде бұл қауымдастық Дельтон көлі деп белгілі болған). Ньюман жерді сатып алу үшін жергілікті агентті жалдады. Осы учаскелерге ие болғаннан кейін, Ньюман инженерлер мен құрылысшыларды сол жерге әкелді. Олар Делл ағысы мен Висконсин өзенінің қосылған жеріне 30 фут (9 метр) биіктіктегі бөгет салды. Бөгет бойында 1000 фут (305 метр) ұзындықтағы жағалаулық қорғауды орнатысты. Сонымен қатар, курорттық аймақ үшін жасанды жағалау сызығын жасады. Дельтон көліндегі жеке жазғы үйін безендіру үшін Ньюман Мидуэй Гарденс (1913, Чикаго, Иллинойс; 1929 жылы бұзылған) қиратылғаннан қалған бірнеше мүсіндер мен бетон блоктарын тасымалдады. Бұл Франк Ллойд Райттың «Prairie Style» стиліндегі соңғы ғимараты, ол Чикагоның орталық бөлігіндегі Мичиган көлінің жағалауында орналасқан еді. Ньюманның компаниясы 1929 жылы осы құрылысты бұзуға шақырылды. Бірнеше жыл өткен соң, Райт мүсіндер мен блоктардың сақталғанын естіп, оларды сатып алды және олар оның мүлігінде қалды. 1999 жылға дейін Ньюманның Дельтон көліндегі ескі жазғы үйінің жерінен бір блок қазылып алынып, Чикаго тарихи қоғамына тапсырылды. Ньюман Ұлы депрессияға дейін курортты басқарды, содан кейін банкротқа өтініш берді. Дельтон көлінің кәсіпорны жартылай ғана сақталды, ал 1940 жылдары Ньюманның үлесі «Дельтон көлінің даму корпорациясы» деп аталатын инвестициялық топқа сатылды. Lake Delton курорттық аймағы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Томми Бартлетттің су шоуымен Делл аймағында туризмнің өсуіне байланысты, гүлденді. 1980 жылдарға қарай, Дельтон көлінің жағалауында аквапарктер, курорттар және басқа да демалыс орындары пайда болды, бұл оны АҚШ-тың барлық аймандарынан келген саяхатшылар үшін танымал орынға айналдырды. Шындығында, жергілікті ауылдың сайтында «Жыл сайын Висконсин-Деллс және Дельтон көліне 4,5 миллион адам келеді» деп мақтанады. 1983 жылы бөгетті жөндеу үшін көлдің деңгейі 8 фут (2 метр) төмендетілді. Көлге келген су 15 күн ішінде көлді қайта толтырды. Дельтон көлінің жағалауының көп бөлігі жазғы үйлер, жыл бойы тұратын үйлер мен пәтерлермен салынған. Көлдің айналасында 20-ға жуық курорт орналасқан. 2008 жылғы су ағып кетуге дейін көлдің су сапасы нашар болды, бұл Висконсин штатының оңтүстік-батысындағы су қоймаларында жиі кездеседі. Су сапасының нашарлауы құрылыс алаңдарындағы топырақ эрозиясымен және ауылдық жерлердегі ластанумен байланысты болуы мүмкін. Көлде сонымен қатар химиялық өңдеуді қажет ететін зиянды су өсімдіктері де өсті. Дельтон көліндегі балықтардың түрлері: солтүстік шортан, сойқы, үлкен ауызды шабақ, каналдық сойқы және панфиш.