Кіріспе

Риверсайд округы, Калифорния штатындағы көл, қала.

Лимнология

Эльсинор көлі – Оңтүстік Калифорниядағы ең ірі табиғи тұщы сулы көл. 1900 км² (750 миль²) су жиналатын алабымен, ол Сан-Хасинто өзенінің 1942 км² (750 миль²) су жиналатын алабындағы ең төменгі нүктеде, Сан-Хасинто өзенінің аяғында орналасқан. Бұл Сан-Хасинто алқабы деп аталатын жартылай жабық алқаптың соңғы көлі. Көлдің деңгейі теңіз деңгейінен орташа есеппен 379 метр (1244 фут) биіктікте сақталған, көлемі жиі өзгереді, бірақ көлдің кеуіп қалуына, су тасуына немесе тоқырауына жол бермеу үшін жақында көп шаралар қабылданды. 383 метр (1255 фут) биіктікке жеткенде көл солтүстік-шығыс жағалауындағы Темескал арнасы деп аталатын ағыс арнасына құйылады, ол Темескал каньоны арқылы солтүстік-батысқа қарай ағып, Альберхилл өзенін толықтырады, ол өз кезегінде Темескал өзенімен қосылып, Корона қаласының солтүстік-батысында Санта-Ана өзеніне құяды.

Көл тарихы

Эльсинор көлі 1797 жылы Сан-Хуан Капистрано миссиясынан шығысқа қарай сапар шеккен испан францискандық дін қызметкері Хуан Сантьяго көріп өткен. 1810 жылы бір саяхатшы Лагуна Гранде көлінің су деңгейінің шамамен бір шақырымдық батпақтан аспайтынын сипаттады. Кейін, 19 ғасырдың басында көл кеңейіп, мексикалық ранчо иелеріне, американдық аңшыларға, Джон С. Фремонт экспедициясына және Калифорния алтын іздеу кезінде келген иммигранттарға кемпінг құруға және малдарына су беруге мүмкіндік берді. Олар көлдің оңтүстік жағалауымен, кейін Оңтүстік көшпенділер жолы және Баттерфилд поштасының бағыты бойынша саяхаттап өткен. Көл және оның оңтүстік-батыс жағалауындағы Лагуна Ранчо сарайы Бенджамин Игнатиус Хейс сипаттаған, ол 1850 жылғы 27-28 қаңтарда түнде онда болған:

Шамамен 15 миль жерде ағаштарға жетесіз, онда төбелер жақындап келеді, бұл Темекула аңғарының аяқталуы сияқты, біз басқа аңғарға кіретін төменгі бөлініс. Екеуінде де жақсы топырақ көп, бірақ соңғысында жиекті шөп және батпақ көбірек, төбелер арасында кейбір мәңгі жасыл емендер бар. Лагунаға екі шақырым жерде жетесіз. Жақсы жас шөп, жағалауларында көптеген ескірген бұталар бар. Біз атпен өткенде жағалаудан жиі қаздар үйірлері көтерілді, оларға көптеген оқтар жасалды, бірақ ешқайсысы құлатылмады. Лагунаның суы тұзды, жануарлар іше алмайды; егер іше алса, онда мұндағы осындай мол тәтті су осы жердің иесі үшін баға жетпес еді. Көл бойымен жүріп бара жатқанда, бір үнділік бізді қуып жететіндей жүгіріп келді, ол Темекуладан екенін және кенге бара жатқанын айтты, ол өзімен бірге қолқапқа байланған аз ғана пинол алып келген, испан тілінде сөйледі, әңгімелесуге дайын сияқты көрінді. Күн батқанда ай қарлы шыңдардың артында шығысқа қарай көтеріліп, көлге шағылысады. Жабайы шалфей; көл бұрын, үйдің жанында, әлдеқайда кең алабымен болған. Оған су қалай жеткізіледі? Айналасына қызыл жапырақтарды себіңіз. Үйдің қабырғалары берік кірпіштен жасалған. Шығыстан кішкентай өзен ағып кіреді. Көлдің оңтүстік жағында біз орналасқан жерден биік, ал көлдің айналасын төменгі төбелер қоршап тұр. Көл аңғары Темекуладан да биік көрінеді. Бұл үйде екі-үш адам бар, олардың әйелдері үндістер сияқты. Жол берік және жақсы, көлден бір миль немесе одан да көп уақыт бойы бірте-бірте көтеріледі; содан кейін Темескалға дейін тегіс емес, кейде құмды. 1862 жылғы Ұлы су тасқыны салдарынан көлдің деңгейі өте жоғары көтерілді, ал Одақ әскері жылқыларын жайылымға және суаруға көлде пост құрды. 1862-1865 жылдардағы үлкен құрғақшылық кезінде Оңтүстік Калифорниядағы ірі қара малдың көп бөлігі қырылды және көлдің деңгейі төмендеді, әсіресе 1866 және 1867 жылдары жаңбыр жауған жоқ. Алайда, 1872 жылы көл қайтадан толды, Темескал каньоны арқылы су ағып кетті. 1872 жылдан кейін көл қайтадан өте төмен деңгейге дейін буланды, бірақ 1883-1884 жылдардағы қыстағы қатты жаңбырлар оны үш апта ішінде толып кетті. Бұл кездегі көлдің сипаттамалары бұрынғы төменгі су жағалауын қоршап тұрған үлкен сабыр ағаштары су деңгейінен 6 метр немесе одан да төмен тұрды және олардың мөлшері 30 немесе одан да көп жыл болған болуы керек еді. Бұл 1860 және 1870 жылдары болған судың өте қысқа уақытқа созылғанын көрсетті. 1893 жылға дейін жауын-шашын қалыптыдан көп болды, ал көл жоғары болып қалды және сол уақытта үш немесе төрт рет табиғи түрде толып кетті. Көлдің суын Темескал су компаниясы Калифорния штатының Корона қаласындағы жерді суару үшін сатып алды. Оның шығу арнасы тереңдетілді, су деңгейі оның шығу жолының табиғи биіктігінен төмен түскеннен кейін бір жыл немесе одан да көп уақыт бойы Темескал каньонының табиғи арнасынан Коронаға дейін тартылыс күшімен ағып түсті. Көлдің бетінің төмендеуі жалғасқан кезде, сорғы қондырғысы орнатылды және сорғылау бірнеше маусым бойы жалғастырылды, бірақ көлдегі тұздардың шоғырлануы, булану мен жауын-шашынның жетіспеушілігі салдарынан, су суаруға жарамсыз болды, ал компания жобадан бас тартты.

Сипаттама

Эльсинор көлі Эльсинор аңғарында, грабен рифт аңғарында және Эльсинор ойысының бір бөлігінде орналасқан. Бұл Эльсинор жарық аймағындағы ең ірі су тобырсы. Ол Темекула аңғарының солтүстік-батыс шетінен тысқары орналасқан, көлдің оңтүстігіндегі аңғарда Седко төбелері мен батыстағы Эльсинор таулары арасындағы биік тізбек арқылы Санта-Маргарита өзенінің суайдымасынан бөлінген. Аңғардың батысы мен солтүстік-батысында Санта-Ана тауларының бір бөлігі жатыр. Көлдің батыс жағында Лейкленд ауылының арнасы сияқты көптеген шағын арналар бар, олар Эльсинор тауларының шығыс беткейінде бастау алатын шатқалдарды кептіреді. Эльсинор көлінің солтүстік-батыс жағалауы Санта-Ана тауларының етегіне және олармен Клевелин төбелері арасындағы тұйыққа көтеріледі, олар көлдің солтүстік-шығыс жағалауы бойында көл жағалауына жақын Темескал ағынынан өтетін жерге дейін төмендеп, аяқталады. Оның екі ірі саласы Санта-Ана тауларынан көлдің солтүстік жағалауына құяды: Лич Каньон ағыны және МакВикер Каньон ағыны. Темескал ағынының оңтүстігіндегі көл, оның негізгі саласы Сан-Хасинто өзенінің сағасындағы ашық жерде жатыр, шығыстан Тускани төбелерімен және өзеннің оңтүстігінен Седко төбелерімен шектелген, екеуі де Темескал тауларының бір бөлігі. Көлдің көп бөлігі көл мен өзеннен су тасқынын бақылауға арналған бөгетпен бөлінген, ол тек өте күшті жаңбыр болғанда көлді бейсбол стадионының солтүстігіндегі ағып кету деңгейінен жоғары көтеріп, оқшауланған бөлікті толтыруға мүмкіндік береді.

Босату

Эльсинор көшесі және оған құятын Сан-Хасинто алқабы жартылай жабық су жиналатын алап болып табылады, ол Ұлы Алаптың бөлігі. Оның су жиналатын алабы әдетте эндорхейлік, бірақ кейде қатты жаңбырдан немесе қар ерігеннен кейін су деңгейі жоғарылаған кезде Санта-Ана өзенінің су жиналатын алабына ағып түседі. Көл 1255 фут (383 м) деңгейіне жеткенде Эльсинор төгілме арнасы арқылы Темескал сағасына су шығарады. Темескал өзені Уорм-Спрингс аңғары мен Уокер каньоны арқылы Темескал шайып кету арнасына ағып түседі, ол өз кезегінде солтүстік Эльсинор ойысы арқылы Санта-Ана өзеніне дейін ағады. Соңғы жылдары көлді тұрақты жоғары деңгейде ұстауға жасалған күш-жігер осы ағындардың жыл бойы жиірек және ұзаққа созылуына себеп болды.