Кіріспе

Саншайн-кост – Австралияның Оңтүстік-Шығыс Квинсленд штатындағы қала маңындағы аймақ. 1967 жылы бұл аймақ "Ландсборо, Маручи және Нуса округтерінің аумағы, бірақ Бриби аралын қоспағанда" деп белгіленген. Оңтүстік-Шығыс Квинсленд штатының Брисбен қаласының орталығынан солтүстікке қарай, Коралл теңізінің жағалауында орналасқан. Саншайн-кост аймағының қалалық бөлігі Пеликан-Уотерс пен Тьюэнтин арасындағы жағалау және құрлықтың ішкі бөлігін қамтиды. Аймақта Калундра, Кавана-Уотерс, Маручидор және Нуса-Хедс сияқты бірнеше жағалау орталықтары бар. Нембур және Малени құрлықтың ішкі аймағындағы маңызды сауда орталықтары ретінде дамыған. 2014 жылдан бастап Саншайн-кост аймағы екі жергілікті басқару аймағына бөлінді: Саншайн-кост аймағы және Нуса округі, олар тиісінше Саншайн-косттың оңтүстік және солтүстік бөліктерін басқарады. 2021 жылғы маусым айының мәліметтері бойынша, 398 840 тұрғыны бар Саншайн-кост Квинсленд штатындағы бесінші және елдегі тоғызыншы ең көп халқы бар аймақ болып табылады. Каби тайпасының жері 27-параллельден Буррум өзенінің сағасына дейін жағалау бойында 21 238 шаршы километрді құрайды. 1770 жылы Джеймс Кук "HM Bark Endeavour" кемесінің палубасынан Калундраның оңтүстік-батысында орналасқан Гласс-хаус тауларын көрген еуропалықтың алғашқы куәгері болды. 1820 жылдары бұрынғы сотталғандар Джон Финнеган, Томас Памфлет және Ричард Парсонс кедр ағашын іздеу кезінде жолдан адасып, Мортон аралына қонды. Олар сегіз ай бойы Каби-Каби тайпасымен бірге өмір сүрді. Содан кейін, 1830-1840 жылдары аймақ оңтүстіктегі Моретон шығанағындағы (Брисбен) жазалау колониясынан қашқан көптеген сотталғандардың үйіне айналды. 1842 жылы губернатор Джордж Гиппс Эндрю Петридің кеңесі бойынша бунья ағашының маңыздылығын ескере отырып, Саншайн-косттың бүкіл аумағы мен құрлықтың ішкі бөлігін Берва тауынан Эумундиге дейін "Бунья Бунья қорығы" деп жариялады. Алайда, 1840-1850 жылдары Бунья Бунья қорығы мен оның маңы Австралияның "Қара соғысының" ең қатал шайқастарының ошағы болды. Блэколл жотасы үш жыл сайынғы Бунья фестиваліне байланысты ақтардың қоныстарын шабуылдау үшін жасырынған жер және жиналған орын ретінде пайдаланылды. 1850 жылдары ағаш кесушілер мен мал өсірушілер аймақты игеруге кірісті, ал 1860 жылы Бунья Бунья қорығы таратылды. Саншайн-косттың көптеген қалалары 1860-1870 жылдары ағаш өнеркәсібі үшін қарапайым порттар немесе жағажайлар ретінде пайда болды, өйткені бұл аймақта бұрын керемет орман болған. Сонымен қатар, аймақтағы жолдар көбінесе ағаш тасымалдауға арналған жолдар ретінде салынды. Ағаш жинаушылар кедр ағаштарын шығарып, Еуропаға дейін жеткізу үшін аймақтың өзендері мен көлдерін теңіз жолдары ретінде пайдаланды. 1867 жылғы Гимпи алтын асыру кезінде алтын іздеушілер Гимпи алтын кен орындарына жеңіл жолдар жасау үшін Саншайн-кост тауларына көтерілді. Гимпиге темір жол салынысымен, жағалау және өзен қалалары, көбінесе ертедегі өзен саудасының порттары болғандықтан, айналып өтті. 1890 жылдары мал шаруашылығы мен ағаш шаруашылығының орнын түрлі шағын шаруашылықтар (жеміс-жидек және сүт өнімдері) басты. Қант қамысы мен ананас аймақ үшін ерекше маңызды өнімдерге айналды. Көптеген шағын ауылдар мен қалалар пайда болды. Өнім алғаш рет аттармен Ландсбороға, содан кейін 1891 жылы Эудлоға жеткізілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде "теңіз жағалауындағы шатырлар" пайда болды. Теңіз жағалауындағы шатырлар жағалауға аз қаржымен "қашуға" мүмкіндік берді. 1914 жылдан 1946 жылға дейін олар Солтүстік жағалаудың бойында пайда болды (өйткені Брисбеннің солтүстігінде орналасқан). Теңіз жағалауындағы шатырлар өте арзан болды және қайта өңдеу тұжырымын қолданудың алғашқы мысалы болды. Көптеген шатырлар пайдаланылмаған немесе екінші сортты ағаштан салынды, демалыс үшін теңіз жағалауындағы шатыр үшін барлық материалдар қолданылды, соның ішінде фиброцемент, металл контейнерлер және шаруашылық қораларының қалдықтары; тіпті пайдаланылмаған трамвайлар да теңіз жағалауындағы шатырлар ретінде сатылды. Әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Саншайн-кост демалыс және серфингке арналған маңызды орынға айналды. Бұл тенденция 1960-1970 жылдардағы даму бумында одан әрі кеңейді. Сол кезде Жақын Солтүстік жағалау деп аталған Оңтүстік жағалаудың Алтын жағалауға айналуы туристік тартымдылықты арттыру үшін Жақын Солтүстік жағалауды қайта атауға қызығушылық туғызды. Күміс жағалау, Алмас жағалау және Күн жағалауы сияқты атаулар қарастырылды. Suncoast компаниясы авторлық құқығына ие болғандықтан, одан бас тартты. 1967 жылы ол ресми түрде Саншайн-кост деп аталды. Сонымен қатар, әртүрлі туристік орталықтар мен ойын-сауық парктері құрылды, мысалы, Вумбидегі Үлкен Ананас. 1980 жылдардан кейін Саншайн-кост халық санының қарқынды өсуін бастан кешірді. 2016 жылға қарай ол Австралиядағы ең жылдам өсіп келе жатқан аймақтардың біріне айналды. Аймақ тұрғын үйлермен көбірек толып келе жатқандықтан, аймақтың ерекше шағын шаруашылықтарының көпшілігі – әсіресе тропикалық жемістер мен қант қамысы шаруашылықтары жойылды, сондай-ақ ойын-сауық парктерінің көпшілігі де жойылды. 2003 жылы Моретон қант зауыдының жабылуы аймақта қант қамысын жинап келген 120 шаруашылыққа нарықтан шығуға себеп болды. Оның орнына, бөлшек сауда, қосымша қызметтер және туризммен айналысатын кәсіпорындар маңыздырақ айналды. 2008 жылы Нуса округі, Маручи округі және Калундра қаласы бірігіп, Саншайн-кост аймағын құрды. 2007 жылы Австралия сайлау комиссиясы жүргізген және бірігуге әкелген референдум Нуса округінде әлі де даулы болып қала береді, онда сайлаушылардың 95% бірігуге қарсы дауыс берді. 2013 жылғы наурыз айында өткен екінші референдумда аймақ тұрғындарының 81% біріккен Саншайн-кост аймағынан шығуға дауыс берді. 9 қараша 2013 жылы өткен сайлауда Ноэл Плейфорд 2014 жылғы 1 қаңтарда қызметке кіретін жаңа кеңестің мэрі болып сайланды. Нуса округі 2014 жылғы 1 қаңтарда қайта құрылды. Нәтижесінде, Саншайн-кост деп жалпы танылатын аумақты екі геосаяси аймақ – Саншайн-кост кеңесі басқаратын Саншайн-кост аймағы және Нуса округі кеңесі басқаратын Нуса округі биледі. 2016 жылғы халық санауы бойынша Саншайн-кост халқы 346 522 адамды құрады. Медианалық жас 44 жасқа тең, бұл елі бойыншағы медианалық жастан 6 жылға артық. Еркектер мен әйелдер арақатынасы 48,3:51,7 құрады. Тұрғындардың көп бөлігі Австралияда туған (73,7%), ал 1,9% – аборигендер. Басқа тұрғындардың ең көп туған елдері: Англия (6,2%), Жаңа Зеландия (4,5%), Оңтүстік Африка (1,0%), Германия (0,7%) және Шотландия (0,6%). Ағылшыннан басқа ең көп қолданылатын тілдер: неміс (0,6%) және африкаанс, голланд, француз және итальян тілдері (әрқайсысы 0,3%). Саншайн-кост тұрғындарының үлкен бөлігі діни көзқарасы жоқ екенін мәлімдеді (34,0%). Діни көзқарасы барлардың арасында ең көп кездесетіндері: католик (18,2%), англикан (16,8%) және біріккен шіркеу (5,2%). Австралия статистика бюросының (ABS) 2019 жылғы мамыр айындағы еңбек күші туралы сауалнамасының мәліметтері бойынша, Саншайн-кост аймағында шамамен 184 200 адам жұмыс істейді. Аймақтың табиғи биоәртүрлілігі жағалау және құрлықтың ішкі аймақтарындағы бес жекелеген саябақтармен қорғалған, оның ішінде Мэплтон Фолс Ұлттық паркі, Кондаллила Ұлттық паркі, Гласс-хаус таулары Ұлттық паркі, Нуса Ұлттық паркі және Фрейзер аралындағы және Рейнбоу-Бич маңындағы Кулула бөлімдерін қамтитын Ұлы Сахара Ұлттық паркі бар.

Климат

Саншайн-Кост Оңтүстік Квинслендке тән ылғалды субтропиктік климатқа (Cfa) ие. Жаздар көбінесе ыстық болады, бірақ басқа ендіктердегі аймақтармен салыстырғанда температурасы біршама жұмсақ. Қыста күндіз жылы, ал түні салқын болады, осылайша ол субтропиктік аймаққа жатады. Құрғақ мезгіл болмайды және жауын-шашын мөлшері көбінесе жоғары болады. Моололабада теңіздің орташа температурасы тамыздан ақпанға дейін, ал Нооса Хедсте тамыздан ақпанға дейін өзгереді.

Экономика

Саншайн-Кост экономикасы соңғы 15 жылда Австралияның көптеген аймақтық экономикаларын өсім бойынша озып кетті. Аймақтық экономиканың күштілігі оның әртүрлілігіне және денсаулық сақтау, білім беру, қаржы және кәсіби қызметтер сияқты бірнеше маңызды секторлардағы күшті дамуына негізделген.

Туризм

Саншайн-Кост – туризм орталығы, жылына 3,2 миллионнан астам туристі тартады. Стив Ирвиннің Австралия зообағы, Су асты әлемі теңіз паркі, Эттамога пабы бар «Австралия әлемі», Будерим имбирь фабрикасы, Үлкен ананас, Эумунди базары және Помонадағы «Маджестик» театры сияқты маңызды көрікті жерлер бар. Спорттық туризмге Моололаба триатлоны, Нуса триатлоны және Саншайн-Кост марафоны сияқты жыл сайынғы бірнеше спорттық шаралар көмектеседі. Саншайн-Кост Марушидордың солтүстігінде орналасқан Саншайн-Кост әуежайы арқылы қызмет көрсетеді, бірақ көптеген туристер оңтүстікте орналасқан Брисбен әуежайынан да келеді. 2020 жылдың қарашасынан бастап Саншайн-Кост NightQuarter-ге үйінді, ол тірі музыка мен басқа да қызықты мүмкіндіктер ұсынатын Eat Street стиліндегі аудан. Саншайн-Кост аймағында көптеген тур операторлар жұмыс істейді, олар 2021 жылдың қыркүйек айына дейінгі кезеңде 3,6 миллион отандық туристі қабылдады. Бұл туристер аймақта шамамен 2,7 миллиард доллар жұмсады және жергілікті бизнестің дамуына көмектесті.

Ауыл шаруашылығы

2017–2018 жылдары Күн сәулесі жағалауы аймағындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы құны 217 миллион долларға жетті, бұл Квинсленд штатындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы құнының 2 пайызын құрады (13 миллиард доллар). Күн сәулесі жағалауындағы ауыл шаруашылығына арналған жерлердің ауданы 1100 шаршы километрді алып, аймақтың 36 пайызын құрайды. Табиғатты қорғау және табиғи орталар (табиғатты қорғау, қорғалатын аумақтар және шектеулі пайдалану) 880 шаршы километрді, яғни аймақтың 29 пайызын құрайды. Аймақ бойынша ең көп таралған жер пайдалану түрі – жергілікті өсімдіктерді жаю, ол 530 шаршы километрді немесе Күн сәулесі жағалауы аймағының 17 пайызын қамтиды. Күн сәулесі жағалауы аймағында әртүрлі ауыл шаруашылығы секторлары дамыған. Аймақтағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы құны бойынша ең маңызды өнімдер: құс еті (66 миллион доллар), одан кейін клубника (35 миллион доллар) және сүт (29 миллион доллар) болды. Осы өнімдер аймақтағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы құнының 60 пайызын құрады.