Кіріспе

Жазу қателарын түзеуге көмектесетін бағдарламалық қамтамасыз ету. Бағдарламалық қамтамасыз етуде емле тексеру (немесе орфографиялық тексеру, немесе қателерді тексеру) – мәтіндегі қателерді анықтайтын бағдарламалық мүмкіндік. Емле тексеру мүмкіндіктері көбінесе сөз өңдегіш, электрондық пошта бағдарламасы, электрондық сөздік немесе іздеу жүйесі сияқты бағдарламалық қамтамасыз етулерге немесе қызметтерге кіріктірілген.

КП-ға дейінгі

1961 жылы осы дамып келе жатқан технологияны зерттеуді басқарған Лес Эрнест 10 000 сөзден тұратын тізімді пайдаланатын алғашқы орфографиялық тексеруді енгізу қажет деп санады. Ол кезде Эрнесттің аспиранты болған Ральф Горин жалпы ағылшын мәтіні үшін (зерттеу емес) қолданба бағдарламасы ретінде жазылған алғашқы нағыз орфографиялық тексеру бағдарламасын жасады: 1971 жылдың ақпанында Стэнфорд университетінің Жасанды интеллект зертханасындағы DEC PDP 10 үшін SPELL. Горин оны жылдам жұмыс істеуі үшін ассемблер тілінде жазды; ол сөз тізімінде бір әріп айырмасымен немесе жақын әріптердің орны ауысқан нұсқаларын іздеу арқылы және оларды пайдаланушыға ұсыну арқылы алғашқы орфографиялық түзетуді жасады. Горин SPELL-ді SAIL (Стэнфордтың жасанды интеллект зертханасы) бағдарламаларының көпшілігі сияқты барлығына қолжетімді етті, ол жаңа ARPAnet арқылы бүкіл әлемге тез тарады, дербес компьютерлер кеңінен қолданысқа енгенге дейін шамамен он жыл бұрын. SPELL, оның алгоритмдері мен дерек құрылымдары Unix ispell бағдарламасына үлгі болды. Алғашқы орфографиялық тексерулер 1970-ші жылдардың соңында негізгі компьютерлерде кеңінен қолжетімді болды. Джорджтаун университетінің алты тіл білімі маманы IBM корпорациясы үшін алғашқы орфографиялық тексеру жүйесін жасады. Генри Кучера 1981 жылы Digital Equipment Corp-тің VAX машиналары үшін осындай жүйені ойлап тапты.

Unix жүйесі

Unix жүйесінде кеңінен қолданылатын International Ispell бағдарламасы R.E. Gorin-нің SPELL бағдарламасына негізделген. Оны Пейс Уиллисон MIT-де C тіліне аударған. GNU жобасының GNU Aspell атты орфографиялық тексерушісі бар. Aspell-дің негізгі артықшылығы – ол ағылшын тіліндегі дұрыс емес жазылған сөздерге дұрыс баламаларды дәл ұсына алады. Традициялық орфографиялық тексерулердің күрделі жіктелетін тілдердегі сөздерді тексеру мүмкіндігі болмағандықтан, венгр ғалымы Ласло Немет агглютинативті тілдерді және күрделі күрастырылған сөздерді қолдайтын Hunspell орфографиялық тексеруін жасады. Hunspell өз сөздіктерінде Юникодты да пайдаланады. Hunspell, OpenOffice.org-тың 2.0.2 нұсқасында бұрынғы MySpell бағдарламасын ығыстырды. Enchant – AbiWord бағдарламасынан туындаған тағы бір жалпы орфографиялық тексеруші. Оның мақсаты – Aspell, Hunspell, Nuspell, Hspell (иврит), Voikko (фин), Zemberek (түрік) және AppleSpell сияқты түрлі тілдерді қолдайтын бағдарламаларды бір интерфейс астына біріктіру.