Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кеме санаттары
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эсминец эскорты санаттары
US Navy Destroyer Escort classification
Эсминец эскорты (DE) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің 20-шы ғасырдың ортасындағы кеме классы. Бұл кемелер сауда кемелерінен құралған конвойлерді мұхиттың ортасында сүйемелдеуге қажетті төзімділікпен жабдықталған. Эсминец эскортын дамытуға Екінші дүниежүзілік соғыста британдықтардың 20 түйінге дейін жылдамдықпен ашық мұхитта жұмыс істей алатын, суастына қарсы кемелерге деген қажеттілігі түрткі болды. Бұл "Британдық эсминец эскорттары" АҚШ-та "Ленд-Лизи" бағдарламасы бойынша, флот эсминецтеріне қарағанда арзан балама ретінде жаппай өндіріс үшін жобаланды. Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз күштері мен Достас елдері мұндай кемелерді фрегаттар деп атады, және АҚШ 1975 жылы эсминец эскорттарын фрегаттар (FF) деп қайта жіктеген кезде бұл жіктеу кеңінен қабылданды. Шамамен 1954 жылдан 1975 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жаңадан салынған эсминец эскорттары (DE) мұхит эскорттары деп аталды. Сол кездегі басқа елдердің әскери-теңіз күштеріндегі ұқсас кемелерге Императорлық Жапон Әскери-теңіз күштерінің 46 дизельдік "Кайбокан" кемелері кірді. Суық соғыс кезеңінде эсминец эскорттары соғыс кезеңіндегі эсминецтермен шамалас болғандықтан, АҚШ Әскери-теңіз күштері өздерінің Екінші дүниежүзілік соғыстағы эсминецтерінің бір бөлігін эскорт эсминецтеріне (DDE) түрлендірді.
Жалпы сипаттама
Толық көлемді эсминстер жылдамдық бойынша немесе одан да жылдам капиталдық кемелерден – мысалы, флоттық авиатасымалдаушылар мен крейсерлерден – озуға қабілетті болуы керек. Бұл әдетте (эра мен флотқа байланысты) жылдамдықты талап етеді. Олар торпедаларды және жау кемелеріне қарсы қолданылатын кішкентай калибрлі артиллерияны, сондай-ақ суасты кемелерін анықтау құралдарын және қаруларын тасымалдауы тиіс. Жоқшыны сүйрейтін эскорттың баяу конвойға қатысты маневр жасай алуы, ұшақтардан қорғануы, суасты кемелерін анықтауы, қуып жетуі және шабуылдауы жеткілікті. Бұл талаптардың төмендеуі эскорттың мөлшерін, құнын және экипажын азайтады. Жоқшыны сүйрейтін эскорттар суастына қарсы соғысқа арналған, олардың бұрылу радиусы және арнайы қару-жарағы (мысалы, Hedgehog минометтері) флоттық эсминецтерге қарағанда тар болды. Олардың айтарлықтай баяу жылдамдығы бұл жағдайда кемшілік болған жоқ, өйткені сонар жылдамдық
шамадан асып кеткенде пайдасыз болды. Осы мақсатта, ұқсас мақсатқа, мөлшерге және жылдамдыққа ие (сондай-ақ толық көлемді эсминецтер мен ірі соғыс кемелері) слоптарда қолданылатын тісті бу турбиналық қозғалтқышқа балама ретінде, Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі көптеген АҚШ жоқшыны сүйрейтін эскорттары дизельдік-электрлік немесе турбоэлектрлік жетегіне ие болды, онда машина бөлімшелері пропеллерлерге жақын орналасқан электр моторларын қуатпен жабдықтау үшін электр станциялары ретінде жұмыс істеді. Электр жетегі таңдалды, өйткені оған беріліс қораптары қажет емес (олар шектеулі мөлшерде арнайы дәл өңдеу құралдарымен жасалған, оларға жылдам флоттық эсминецтерге үлкен сұраныс болды) қозғалтқыштың жылдамдығын винттер үшін оңтайлы жылдамдыққа бейімдеу үшін. Машина бөлімшесінен алынған ток басқа мақсаттарға да бірдей жарамды, ал соғыс аяқталғаннан кейін көптеген эскорттар Латын Америкасының жағалау қалалары үшін жүзбелі электр станциялары ретінде қайта пайдаланылды. Дүниежүзілік банк қаржыландырған бағдарламалар бойынша кемелер бұл ерекшелікке ие болды және олар тіректерді тікелей қозғау үшін дизельдік қозғалтқышты қолданды. Типикалық қазандық және тісті турбиналық жетегі жүйесі қолданылды. Жоқшыны сүйрейтін эскорттар жағалаудағы суастына қарсы және радарлық тікұшақ кемелерінің міндеттері үшін де пайдалы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жеті жоқшыны сүйрейтін эскорт (DE) радарлық тікұшақ эскорттарына (DER) айналдырылды, бұл радарлық тікұшақ эсминецтерін толықтырды. Соғыстан кейін олар екінші реттік рөлге ауыстырылса да, 1950 жылдардың ортасында тағы 36 DE DER-ге айналдырылды, олар 1960-1965 жылдарға дейін қызмет етті. Олардың міндеті екі жағалауда да Алыс ерте ескерту желісін кеңейту болды, 16 Liberty кемелерімен бірге. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 95 жоқшыны сүйрейтін эскорт АҚШ тарапынан жылдамдықты көліктік кемелерге (APD) айналдырылды. Бұл шамамен 10 офицер мен 150 сарбазға орын беретін қосымша палубаны қосуды білдірді. Сондай-ақ, кеменің екі жағында десанттық қайықтарды (LCVP) іске қосуға арналған екі үлкен құрылғы орнатылды.
As an alternative to geared steam turbine propulsion found in sloops of similar purpose, size and speed (as well as full sized destroyers and larger warships), many US destroyer escorts of the World War II period had diesel electric or turboelectric drive, in which the engine rooms functioned as power stations supplying current to electric motors sited close to the propellers. Electric drive was selected because it does not need gearboxes (produced on special precise machining tooling available in limited quantities, they were heavily in demand for the fast fleet destroyers) to adjust engine speed to the much lower optimal speed for the propellers. The current from the engine room can be used equally well for other purposes, and after the war, many destroyer escorts were re used as floating power stations for coastal cities in Latin America under programs funded by the World Bank ships were the exception to this and they used a geared diesel engine to drive the propellers directly. s used the typical boiler and geared turbine propulsion system. Destroyer escorts were also useful for coastal antisubmarine and radar picket ship duty. During World War II, seven destroyer escorts (DEs) were converted to radar picket destroyer escorts (DERs), supplementing radar picket destroyers. Although these were relegated to secondary roles after the war, in the mid 1950s, 36 more DEs were converted to DERs, serving as such until 1960–1965. Their mission was to extend the Distant Early Warning Line on both coasts, in conjunction with 16 s, which were converted Liberty ships. During World War II, some 95 destroyer escorts were converted by the US to high speed transports (APDs). This involved adding an extra deck which allowed space for about 10 officers and 150 men. Two large davits were also installed, one on either side of the ship, from which landing craft (LCVPs) could be launched.
Шығу тегі
1941 жылы наурыз айында АҚШ-та «Ленд-лиз» заңы қабылданды, бұл Ұлыбританияға соғысқа көмектесу үшін АҚШ-тан сауда кемелерін, соғыс кемелерін, қару-жарақтарды және басқа да материалдық құралдарды алуға мүмкіндік берді. Осының арқасында Ұлыбритания 1941 жылғы маусымда АҚШ-қа ашық мұхит жағдайында суасты кемелеріне қарсы күреске жарамды эскорт кемесін жобалауды, құрылысын салуды және жеткізуді тапсыра алды. Америкалық кеме құрылысы бюросының капитаны Э. Л. Кокран «Британдық эсминец эскорты» (БЭЭ) деп аталатын жобаны ұсынды. BDE белгілемесі алғашқы алты эсминец эскорты Ұлыбританияға берілгенде (BDE 1, 2, 3, 4, 12 және 46) сақталды; бастапқы 50 тапсырыстың ішінде Корольдік теңіз күштері осы кемелерді ғана алды, ал қалғандары 1943 жылдың 25 қаңтарында эсминец эскорттары ретінде қайта жіктеліп, АҚШ теңіз күштеріне берілді. АҚШ соғысқа қатысқанда, оларға да суасты кемелеріне қарсы күресуге кеме қажет екенін және эсминец эскорттары осы қажеттілікке толыққанды сай келетінін анықтады. Сондықтан, әрбір құрылысы аяқталған бес эсминец эскортының төртеуі АҚШ теңіз күштеріне, ал біреуі Корольдік теңіз күштеріне бөлінетін жүйе енгізілді.
Баламалар
Эсминецтерді сүйемелдейтін кемелер теңіз құрылысы стандарттары бойынша жобаланып, салынған, сондықтан оларды тек теңіз стандарттарымен тәжірибелі кемежайларда ғана салуға болатын. АҚШ Теңіз комиссиясы британдық River класына негізделген, бірақ азаматтық құрылыс стандарттарын қолданып, осыған ұқсас рөл үшін S2 S2 AQ1 дизайнын жасады. Бұл кемелер Әскери-теңіз күштерінде Такома класының фрегаттары (PF) ретінде жіктелетін болды. Бұл фрегаттар сырттай ұқсас эсминецтерге қарағанда қашықтыққа ұшу қабілеті жоғары болды, бірақ АҚШ Әскери-теңіз күштері оларды барлық басқа жағынан кемсіз деп есептеді. Такома класының бұрылу радиусы эсминецтерге қарағанда әлдеқайда үлкен болды, ыстық ауа райында жұмыс істеу үшін жеткілікті желдету болмады (бұл олардың бастапқы британдық дизайнының және салқын Солтүстік Атлант мұхитындағы операцияларға баса назар аударуының салдары), палуба астында тым ыстық деп сынға түсті және коммерциялық типтегі корпустарының арқасында, эсминецтер сияқты теңіз стандарттары бойынша салынған кемелерге қарағанда су астындағы жарылыстарға төзімділігі әлдеқайда төмен болды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ кемелерінің қайта жіктелуі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ-тың жаңадан салынған эсминец эскорттары «мұхит эскорттары» деп аталды, бірақ DE корпус жіктелу символын сақтады. Дегенмен, басқа әскери-теңіз күштері, әсіресе НАТО елдері мен КСРО, осы типтегі кемелер үшін басқаша атаулар қолданды, бұл шатасуға себеп болды. Бұл мәселені шешу үшін 1975 жылғы кемелерді қайта жіктеу мұхит эскорттарын (және, тиісінше, эсминец эскорттарын) фрегаттар (FF) деп жариялады. Бұл АҚШ Әскери-теңіз күштерінің номенклатурасын НАТО стандартына жақындастырды және Кеңес Одағымен кеме түрлерін салыстыруды жеңілдетті. 2006 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде болашақ фрегаттарға қатысты жоспарлар болған жоқ. Зумвальт және жағалаудағы күрес кемесі (LCS) осы бағыттағы негізгі жоспарланған кеме түрлері болды. Алайда, 2017 жылға қарай Әскери-теңіз күштері бұл шешімнен бас тартып, FFG(X) деп уақытша белгіленген жаңа фрегат класы үшін ұсыныс сұранысын (RFP) жариялады. Кемелерді жіктеудегі маңызды мәселелердің бірі – жіктеуді кеменің міндетіне (эскорттау немесе әуе қорғанысы сияқты) немесе оның өлшемдеріне (суыру салмағы сияқты) негіздеу. Мұндай екіұштылықтың бір мысалы – әуе қорғанысы класындағы кемелер, олар крейсер ретінде жіктеледі, бірақ сол корпусқа ұқсас корпус қолданады.
Вьетнам соғысы
Вьетнам соғысы кезінде Вьетнам Республикасы әскери-теңіз күштері АҚШ-тан екі эсминец алған.
АҚШ әскери-теңіз күштері эсминецтерінің эскорт кластары
Сыныбының атауы Қозғалтқыштар Торпедалар Басты кеме Тапсырылған кемелер Евартс (GMT) дизель электрлі 3 × 3 дюйм/50 0 USS Evarts (DE 5) 15 сәуір 1943 97 Бакли (TE) турбоэлектрлі 3 × 3 дюйм/50 3 × 21 дюйм USS Buckley (DE 51) 30 сәуір 1943 148 Канон (DET) дизельэлектрлі 3 × 3 дюйм/50 3 × 21 дюйм USS Cannon (DE 99) 26 қыркүйек 1943 72 Эдсалл (FMR) дизельдік-газды 3 × 3 дюйм/50 3 × 21 дюйм USS Edsall (DE 129) 10 сәуір 1943 85 Руддров (TEV) турбоэлектрлі 2 × 5 дюйм/38 3 × 21 дюйм USS Rudderow (DE 224) 15 мамыр 1944 22 Джон К. Батлер (WGT) газды турбиналы 2 × 5 дюйм/38 3 × 21 дюйм USS John C. Butler (DE 339) 31 наурыз 1944 83 Дили (DE 1006) газды турбиналы 4 × 3 дюйм/50 4 × 21 дюйм USS Dealey (DE 1006) 3 маусым 1954 13 Клод Джонс (DE 1033) дизельдік 2 × 3 дюйм/50 6 × 13 дюйм USS Claud Jones (DE 1033) 10 ақпан 1959 4 Бронштейн (DE 1037) газды турбиналы 2 × 3 дюйм/50 Mk33, ASROC 6 × 13 дюйм USS Bronstein (DE 1037) 15 маусым 1963 2 Гарсия (DE 1040) газды турбиналы 2 × 5 дюйм/38 USS Garcia (DE 1040) 21 желтоқсан 1964 10 Брук (DEG 1) газды турбиналы 1 × 5 дюйм/38 USS Brooke (DEG 1) 12 наурыз 1966 6 Нокс (DE 1052) газды турбиналы 1 × 5 дюйм/54 USS Knox (DE 1052) 12 сәуір 1969 46
Корольдік теңіз флотының капитан класындағы фрегаттары
Капитан класы – Корольдік теңіз күштерінің 78 фрегатына берілген атау, АҚШ-та салынған, 1942–1943 жылдары суға түсірілген және Ленд-Лизинг келісімінің шарттары бойынша Ұлыбританияға жеткізілген (осы келісім бойынша АҚШ 1941 және 1945 жылдар аралығында Ұлыбритания және басқа да одақтас елдерді материалдық-техникалық құралдармен жабдықтады). Олар эсминецтердің эскорттық екі подклассынан (алғашқыда британдық эсминецтердің эскорттық класы) алынған: 32 кеме Эвартс подклассынан және 46 кеме Бакли подклассынан. Ұлыбританияға жеткен соң, Корольдік теңіз күштері кемелерді күрт өзгертіп, оның ішінде торпедалық түтіктерді алып тастады, бұл оларды АҚШ теңіз күштерінің эсминецтер-эскорттарынан ерекшелендірді. Капитан класындағы фрегаттар конвойлерді сүйемелдеу, суастына қарсы күрес кемелері, жағалау күштерін бақылау фрегаттары және Нормандияға түсу үшін штаб-квартиралар рөлінде жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс барысында бұл класс кем дегенде 34 неміс суасты кемесін және бірқатар басқа жау кемелерін батыруға қатысты, ал 78 Капитан класындағы фрегаттың 15-і батып кетті немесе толық жойылды деп есептелді. Соғыстан кейін, бір Капитан класындағы фрегатты (HMS Hotham) қоспағанда, барлық фрегаттар 1947 жылдың соңына дейін АҚШ теңіз күштеріне қайтарылды, Ленд-Лизинг келісімі бойынша төленетін соманы азайту мақсатында; соңғы фрегат 1956 жылдың наурыз айында АҚШ-тың қарауына қайтарылды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі өзара қорғаныс көмек бағдарламасы
MDAP бағдарламасы бойынша Бос Францияға жалға берілген эсминец эскорттары француз Әскери-теңіз күштеріне толығымен берілді. Бұған қоса, келесі әскери-теңіз күштері де DE эсминец эскорттарын алды:
Қазіргі фрегатпен салыстыру
Төмендегі кестеде ұқсас міндеттерге арналған эсминец эскорттары мен фрегаттардың қатары келтірілген. АтауыКүніЕлЖырыс жылдамдығыСалынған саныЕскермелер1942Ұлыбритания1,370 тонна20 түйін151А типі кайбокан1943Жапония870 тонна19 түйін18FMR класы1943АҚШ1,200 тонна21 түйін85Б типі кайбокан1943Жапония940 тонна19 түйін37WGT класы1944АҚШ1,350 тонна24 түйін8714 типті фрегат1955Ұлыбритания1,180 тонна24 түйін15Сондай-ақ Блэквуд класы деп аталады. "Екінші дәрежелі" суастына қарсы фрегаттар. 12 типтіге қарағанда арзанырақ өндіріледі.1955Канада2,263 тонна28 түйін7Суастына қарсыТип B1956Жапония1,070 тонна25 түйін2Дизельдік12 типті фрегат1956Ұлыбритания2,150 тонна31 түйін8Сондай-ақ Уитби класы деп аталады. Жылдам суастына қарсы фрегаттарE52 типті фрегат1956Франция1,295 тонна28 түйін14ЖылдамАльмирате Клементе класы жеңіл эсминец1956Венесуэла1,300 тонна32 түйін6Жылдам61 типті фрегат1957Ұлыбритания2,170 тонна24 түйін4Салсбери класы. Ұшақтарды бағыттауКанапо класы фрегаты1957Италия1,807 тонна26 түйін441 типті фрегат1957Ұлыбритания2,300 тонна24 түйін7Леопард класы. Конвойлерге қарсы әуе шабуылынан қорғаушы эскортАзопардо класы фрегаты1957Аргентина1,160 тонна20 түйін21958Канада2,366 тонна28 түйін7Суастына қарсыКлод Джонс класы1959АҚШ1,450 тонна22 түйін4Ротсей класы. "Түзетілген" 12 типті. Суастына қарсы1961Германия2,100 тонна30 түйін6Жылдам1961Австралия2,100 тонна30 түйін6Бастапқыда суастына қарсы фрегаттар ретінде белгіленген, кейін эсминец эскорттары ретінде қайта белгіленген. Төрт кеме британдық 12М типі бойынша, екі кеме 12I типі бойынша салынған.1961Жапония1,490 тонна25 түйін481 типті фрегат1961Ұлыбритания2,300 тонна28 түйін7Трибал класы. Бастапқыда көп мақсатты ("жалпы қолданысқа") арналған Жеңіл қайықтар, Таяу Шығысқа. "Екінші сынып" фрегаттары ретінде қайта жіктелді.1961Италия1,410 тонна26 түйін41962Франция1,750 тонна25 түйін13Қос мақсатты12I типті фрегат1963Ұлыбритания2,450 тонна30 түйін28Леандер класы. "Жақсартылған" 12 типті. Жалпы қолданысқа. Сондай-ақ Нилгири класы фрегаты (Үндістан, 6), Конделл класы (Чили, 2), Ривер класы (Австралия, 2)Бронштейн класы1963АҚШ2,360 тонна26 түйін2Брук класы1966АҚШ2,640 тонна27 түйін6Басқарылатын зымыран1967Нидерланды2,200 тонна28 түйін6Британдық Леандердің нидерландтық нұсқасы1968Италия2,000 тонна28 түйін2Кнокс класы1969АҚШ3,011 тонна27 түйін461971Жапония1,470 тонна25 түйін11
Аман қалған эсминецтер
Төрт эсминецтің эскорттары мұражай кемелері ретінде сақталған, ал қалғандары әрекеттегі қызметте. "Стюарт" Техас штатының Галвестон қаласында сақталған. "Слейтер" Нью-Йорк штатының Олбани қаласында сақталған. BNS Bauru (BE 4), бұрынғы "McAnn", Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында сақталған. Модификацияланған ARC Cordoba (DT 15), бұрынғы "Ruchamkin", Колумбияның Токансипа қаласында сақталған. HTMS Pin Klao (DE 1), бұрынғы "Hemminger", Тайланд Корольдік Әскери-теңіз күштерінде оқу кемесі ретінде қолданылады. Ол – кез келген әскери-теңіз күшіндегі Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы қолданыстағы эсминецтің эскорты. Жапонның Теңіздік Өзін-Өзі Қорғау Күштері алты эсминецтің эскортын пайдаланады.