Кіріспе

Джон С. Батлер класының эсминец-эскорттары (1944–1944)

USS Samuel B. Roberts (DE 413) – Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эсминец-эскорты, осы атты алып жүрген үш АҚШ кемесінің біріншісі. Samuel B. Roberts кемесіне Гуадалканалдағы жау кемелерінен басқа кемелердің эвакуациясын қорғау үшін өз еркімен Хиггинс қайығын жауға бағыттағаны үшін Әскери-теңіз кресімен марапатталған, боцман Сэмюэл Букер Робертс-тің есімі берілді. Кеме "Сэмми Б" деген лақап атымен танымал болды. Samuel B. Roberts Самар шайқасында батып кетті, онда АҚШ әскери кемелерінің шағын күші Жапон императорлық теңіз күштерінің Филиппиннің Лейте аралына жасаған шабуылына жол бермеді. Бұл шайқас 1944 жылғы қазан айындағы Лейте шығанағы шайқасының бір бөлігі болды. Кеме 77.4.3 ("Таффи 3") тактикалық тобының құрамында болды, оны салыстырмалы түрде аз эсминецтер мен эсминец-эскорттары ғана қорғады. 77.4.3 тактикалық тобы Самар аралының жанында, жақсы қаруланған жапондық линкорлар, крейсерлер мен эсминецтерге қарсы күресуге қалдырылды. Жаудың оқтары арасынан өте отырып, Samuel B. Roberts жаудың үлкен кемелеріне бір торпеда мен бірнеше оқ тигізді, содан кейін батып кетті. Шайқастан кейін Samuel B. Roberts "линкор сияқты соғысқан эсминец-эскорт" деген аталымды алды. 2022 жылғы маусым айының мәліметтері бойынша, ол ең тереңде табылған кеме қаңқасы болып табылады. Оның соңғы аман қалған мүшесі 2022 жылғы 20 наурызда қайтыс болды.

Құрылыс және іске қосу

Самюэл Б. Робертс кемесінің құрылысы 1943 жылдың 6 желтоқсанында Техас штатындағы Хьюстон қаласындағы Браун кеме құрылысы компаниясында басталды. Ол 1944 жылдың 20 қаңтарында, осы атқа ие адамның анасы, Анна Робертс ханымның демеушілігімен суға түсірілді. 1944 жылдың 28 сәуірінде қаруға алынып, лейтенант-коммандер Роберт У. Копланд (АҚШ Әскери-теңіз күштерінің резерві) басқаруына берілді.

Қызмет тарихы

Сэмюэл Б. Робертс 1944 жылдың 21 мамырынан 19 маусымына дейін Бермуда аймағында сынақ круизін өткізді. Бостон әскери-теңіз базасында болғаннан кейін Робертс 7 шілдеде Норфолкке (Вирджиния штаты) бағыт алды. Кейін сол күні кеме, болжам бойынша, китке соқтығысып, оң жақ винтін қисайтып жіберді. 11 шілдеге дейін жөндеу жұмыстары аяқталды. Робертс Норфолктан 22 шілдеде шығып, 27 шілдеде Панама каналынан өтті. Ол 10 тамызда Тынық мұхиты флотына, Перл-Харборға қосылды. Гавай аралдары маңында жаттығулар өткізіп, 21 тамызда Эниветок атолына 30 тамызда жеткен конвоймен бірге теңізге шықты. 2 қыркүйекте Робертс Перл-Харборға қайтып оралды, ал конвой 10 қыркүйекте жетті. Тағы да жаттығулардан өткен соң, эсминец-эскорт 21 қыркүйекте Эниветокке конвойды сүйемелдеп жолға шықты және 30 қыркүйекте жетті. Робертс одан әрі Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы Адмиралтейство аралдарындағы Манус аралына бағыт алды, сосын "Таффи 3" деп аталған 77.4.3 міндеттік тобына қосылды. Одан ол Филиппиннің шығысындағы Лейте шығанағына қарай жүзіп кетті. Ол келген кезде Самар аралы маңындағы Солтүстік әуе қолдау тобымен бірге операциялар жүргізуге кірісті.

Самардағы шайқас

25 қазанда таң атқаннан кейін Сэмюэл Б. Робертс «Таффи 3» эскорт-тасымалдағыштарын қорғады, олардың ұшақтары армия шабуылын қолдады. Кемелер Самардың шығыс жағалауында жүзіп келе жатқанда, вице-адмирал Такео Курита басқаратын 23 кемеден тұратын жапондық орталық күштері көкжиегінде пайда болып, атыс ашты. 07:35-те Робертс бұрылып, жапондық крейсер «Чокай» ауыр крейсеріне бет алды. Командир Копленд: «Біз торпедалық шабуыл жасаймыз. Нәтижесі күмәнді, бірақ біз өз міндетімізді орындаймыз». Түтінмен жасырынып, Робертс «Чокайға» жақындасып, крейсердің алдыңғы қаруларынан атысқа ұшырады. Робертс жапондық ірі калибрлі қаруларға тию үшін жеткілікті төмен еңкей алмады, ал торпедалық қашықтыққа жеткенде үш Mark 15 торпедасын іске қосты, олардың бірі «Чокайдың» кормасын жарып жіберді. Робертс жапондық кемелермен тағы бір сағатқа жуық шайқасты, алты жүзден астам снаряд атып, өте жақын арақашықтықта маневр жасап, 40 мм және 20 мм зениттік пулеметтерімен «Чокайдың» суперструктурасын зақымдады. 08:51-де жапондықтар екі соққы берді, екіншісі кормалық қаруға зақым келтірді. Бұл зақымдалған қаруда бірден жарылыс болды, нәтижесінде бірнеше экипаж мүшесі қаза тапты немесе жарақат алды. Қалған қаруын қолданып, Робертс ауыр крейсер «Чикуманың» көпірін өртеп, үшінші қару мұнарасын жойды. Содан кейін Робертс жапондық «Конго» линкордан үш снарядтан зақым көрді, ол кеменің кормалық бөлігінде 40 фут (12 метр) ұзындығы және 10 фут (3 метр) ені бар тесік жасады. 09:35-те кемеден кету туралы бұйрық берілді. Ол 30 минуттан кейін суға батып, 90 экипаж мүшесі қаза тапты. Экипаждың 120 аман қалған мүшесі 50 сағат бойы үш құтқару салға жабысып, құтқарылды. Шайқас кезінде, , Самуэль Б. Робертс кемесінің турбиналарына барлық қолда бар буды бағыттап, қысымды арттыру арқылы жоғары жылдамдыққа қол жеткізді. Сэмюэл Б. Робертс 1944 жылғы 27 қарашада Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен шығарылды. 2022 жылғы 22 маусымдағы апат орны табылған, сол кездегі ең терең суға батқан кеме ретінде анықталды. Команда 2022 жылғы 17-24 маусым аралығында жасалған алты суға түсу кезінде апат орнын тапты, анықтады және зерттеді. Бұл кеме экипаждың басқаруымен жасалған ең терең суға батқан кеме. Археологиялық, тарихи немесе білім беру мақсатында рұқсат алу үшін Әскери-теңіз тарихы және мұра командалығына жүгінуге болады.