Кіріспе
Дэвид Кларенс Бун (1960 жылы туған) – австралиялық крикет матчтарының төрешісі, бұрынғы крикет комментаторы және халықаралық крикетші. Оның халықаралық ойын мансабы 1984–1996 жылдары аралығында болды. Оң қолмен ойнайтын шабуылшы және сирек кездесетін офф-спин добын лақтырушы ретінде, ол өзінің туған штаты Тасмания және ағылшын графтығы Дарем командалары үшін бірінші сыныпты крикет ойнады. Бун 1987 жылғы Крикет әлем чемпионатында алғашқы әлем чемпионы атанған Австралия құрамасының құрамында болды. Мықты дене бітімімен және ерекше мұртымен танымал Бун тест деңгейінде 7000-нан астам ұпай жинады және тесттік және бір күндік халықаралық Австралия құрамасы үшін 100-ден астам ойын өткізді. Халықаралық аренаны қыраудан кейін Англияға барып, Дарем командасының капитаны болды, содан кейін ұлттық құраманы іріктеуші болып жұмыс істеді.
David Clarence Boon (born 29 December 1960) is an Australian cricket match referee, former cricket commentator and international cricketer whose international playing career spanned the years 1984–1996. A right handed batsman and a very occasional off spin bowler, he played first class cricket for both his home state Tasmania and English county side Durham. Boon was a part of the Australian team that won their first world title during the 1987 Cricket World Cup. Known for his portly figure and distinctive moustache, Boon scored more than 7,000 runs at Test level, and made more than 100 appearances for both the Test and One Day International Australian side. After leaving the international game he went to England to captain Durham before retiring to become a national selector.
Ерте өмір
Кларри мен Леслидің ұлы Боун 1960 жылғы 29 желтоқсанда Тасманияның солтүстігіндегі Лансестон қаласында дүниеге келді. 1964 жылы оның кіші қарындасы Ванесса дүниеге келді. Оның әкесі Кларри Лансестондағы жаңалықтар агенттігінде жұмыс істесе, анасы Лесли Дэвид туғанға дейін хоккейден Австралия құрама командасы сапында өнер көрсеткен, кейін Кларримен бірге жаңалықтар агенттігінде жұмыс істеді. Дэвид шамамен алты жасқа келгенде, оның отбасы Оңтүстік Лансестоннан Лансестонның орталық бизнес ауданындағы ата-анасының газет стендіне жақын үйге көшіп барды. Дэвид Лансестон шіркеуінің гимназиясында оқыған кезде отбасы қайта Оңтүстік Лансестонға оралды.
1978-1984 жж.: Тасманияның тұңғышы
17 жасында Бун Тасмания үшін бірінші сыныптық дебютін 1978–79 жылғы Шеффилд Шилд крикетінің екінші маусымында жасады. Сол кезде ағылшын Джек Симмонс Лансестонда жаттықтырушы болып жұмыс істеді және Тасмания командасының капитаны болды. Ол жас ойыншыны потенциалды тест-ойыншы ретінде итермеледі және бірінші сынып деңгейіндегі ұзақ оқу кезеңінде оған жетекшілік етті. Кейін Бун Симмонстың құрметіне ұлына оның атын қойды. Wisden жазды: "Бунның сол кезде әлі Шеффилд Шилдке қатысуға дайын емес штаттан тамаша тест-ойыншыға айналуы – оның ерекше қажырлылығының айқын дәлелі".
1984-1986: Халықаралық дебют
Бун өзінің халықаралық дебютын 1983–84 жылғы Әлем сериясы кубогының үшінші финалында, Австралия мен Вест-Индия командалары арасында өткізді. Жеңілген команда үшін ол 71 доптан 39 ұпай жинады және келесі мүмкіндік үшін шамамен он екі ай күтуге мәжбүр болды. 1984–85 жылдары Премьер-министрдің XI құрамасы сапында жақсы өнер көрсеткені Бунның Брисбенде Вест-Индияға қарсы өткен алғашқы тестілік матчына жол ашты. Ол Вест-Индия боулингшілерінің қарқынына қарсы тұрып, екінші иннингте 51 ұпай жинап, алтыншы нөмірдегі батсмен ретінде өнер көрсетті. Матчтан кейін Ким Хьюз Австралия құрамасының капитаны лауазымынан кетті. Бун серияда тағы екі тестілік матч ойнады, содан кейін Әлем сериясы кубогында сегіз бір күндік матчта орта қатардағы батсмен ретінде сынақтан өтті. Оның ең жоғары көрсеткіші 55 ұпай болды, бірақ ол финалдық матчтарға қатысуға ілікпеді. 1985 жылы Англияға қарсы «Пепел» (Ashes) турына шақырылған Бунның ойыны көңіл көншітпеді. Ол баяу қозғалыстағы доптарға (spin bowling) қарсы күресуде қиындыққа тап болды және алғашқы төрт тестте бір ғана рет 50 ұпайдан асты. Соңынан ол серияның соңғы екі матчынан шығарылды. Австралия серияны 3–1 есебімен ұтты. 1985–86 жылғы Жаңа Зеландияға қарсы тестілік серияға оралған Бун үшінші нөмірде ойнады және Сиднейдегі екінші тесттің екінші иннингінде 81 ұпай жинап, Австралияның 260 ұпайлық мақсатын жеңіп алуына көмектесті. Алайда, бұл серия да ұтылып қалды.
Ашылушы болып тағайындалды
Австралия ұзақ жылдар бойы сәтті ашылушы ойыншылар жұбын табуда қиындыққа тап болды. Кеплер Весселс жаздың ортасында командадан кеткеннен кейін, Бун дебютант Джефф Маршпен бірге Үндістанға қарсы тестілік серияда алаңға түсті. Ол Аделаидадағы дебюттік ойынында 255 доптан 123 ұпай жинап, алғашқы тестілік жүзін соғып, жауап берді. Маршпен бірге Бун австралиялық жоғарғы сапына көп жылдар бойы болмаған тұрақтылықты сыйлады. Сиднейде өткен үшінші тестіде ол 131 ұпаймен өзінің орнын нығайтты. Осы жаңадан табылған соққы беріктігіне қарамастан, Австралия серияда күресіп, барлық үш тестіні тең түсірді. Бун сондай-ақ әлем чемпионатында ашылушы ретінде сыналып, он екі ойында төрт жартылай жүздік соқты, нәтижесінде Австралия үш жылдан кейін алғаш рет турнирді жеңді. Жаңа Зеландияға жасаған келесі турнеде Бун Оклендтегі үшінші тестіде жалпы есеп бойынша 103 ұпай жинап, 58 ұпайдан жеңілген Австралия үшін ойынды аяқтады. Бун 1986 жылы Үндістанға сапарда Ченнаиде өткен тең ойында жүздік соғып, тағы бір тең ойында орташа есеппен 65 ұпай жинады. Ол өзінің алғашқы бір күндік ойынында 118 доптан 111 ұпай жинап, жүздікке жетті. Марш та жүздік соқты, нәтижесінде бір күндік ойында екі ашылушының бірдей жүздік соғуының тұңғыш реті тіркелді, бірақ Австралия бұл ойында жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1986-87 жылғы "Пепел" сериясында ол формасынан айырылып, Аделаидадағы бірінші иннингте 103 ұпай жинағанына қарамастан төрт тестіден кейін құрамадан шығарылды. Ол бір күндік ойындар құрамынан да алынып тасталды. Осы кезеңде Австралия өте аз жетістікке жетті, ал Бун 23 тестіде тек үш жеңіс тіркеген командада ойнады.
Финалдың үздік ойыншысы: 1987 жылғы әлем чемпионаты
Бун 1987 жылдың сәуір айында БАӘ-де өткен Шаржа кубогы турниріне бір күндік матчтар құрамасына қайта оралды. Австралия үш матчтың барлығында жеңіліске ұшыраса да, Бун 71, 62 және 73 ұпай жинады, бұл оның сол жылы Үндістанда және Пәкістанда өткен төртінші әлем чемпионатына қатысуын қамтамасыз етті. Оның 447 ұпайы (55.87 орташасымен) Австралияның әлем чемпионатындағы алғашқы жеңісіне зор үлес қосты. Жарымфиналда Лахорда Пәкістанға қарсы 65 ұпай жинап, ал финалда Калькуттада 125 доптан 75 ұпай салғандығы үшін «матчтың үздік ойыншысы» наградасын жеңіп алды. Бапкерлер Бунды тест матчтарының ашылушысы ретінде сақтап, 1987 жылдың соңында Брисбенде Жаңа Зеландияға қарсы өткен алғашқы тестте 255 доптан 143 ұпай жинады. Оның жаңазеландиялық жылдам доп тастаушы Ричард Хэдлидің добын қабылдау шеберлігі Австралияның төрт жылдан кейін алғашқы тест сериясын жеңуіне үлкен үлес қосты. Аделаидадағы овалда Шри-Ланкаға қарсы 130 доптан 122 ұпай жинап, әлем сериясы кубогының екі финалында 47 және 43 ұпай жинады, осы кезде Австралия тағы да Жаңа Зеландияны жеңді. 1988 жылдың қаңтар айында Сиднейде өткен екі жүз жылдық тесттің екінші иннингінде 184 ұпай жинап, Австралияны жеңіліс қаупінен құтқарып шығарды. Ол «матчтың үздік ойыншысы» наградасын алды және 1987-88 жылғы Австралия маусымындағы үздік ойыншысы ретінде «Жылдың халықаралық крикетшісі» атанды.
Үшіншіге қайта оралу
Бун Пакистанға жасаған турда және Вест-Индияға қарсы өткен үй тестілерінде көп көзге түспеді, бірақ Сиднейде Вест-Индияға қарсы төртінші тестіде 149 ұпай жинады. Оның бір күндік матчтардағы көрсеткіштері де төмендеді, ол Әлем сериясы кубогінде Вест-Индияға қарсы Сиднейде өткен ойында ғана 71 ұпай алып көзге түсті. Австралия екі тестілік сериядан және Әлем сериясынан жеңіліс тапты. Дегенмен, команда 1989 жылы Англияға жасаған турдан бастап тұрақты табысқа қол жеткізді. Марк Тейлор командаға Джефф Маршпен бірге келген кезде Бун үшінші позицияға оралды. Бун 442 ұпай жинады, бірақ ешбір жүздік соқпады, нәтижесінде Австралия 4-0 есебімен Аш құбылысын қайтарып алды. Оның ең жоғары көрсеткіші Лордс стадионындағы 94 ұпай болды. Марш жарақат алғандықтан, Бун уақытша ашылушы позициясына қайта оралды. Перттегі WACA алаңында Жаңа Зеландияға қарсы өткен жалғыз тестіде ол өзінің жалғыз екі жүздігін соқты, 200 ұпай (361 доптан), ол оның басында тұрғанда 361 ұпайдың жиналуына себеп болды. Бірақ, келесі бес тестілік иннингінің үшеуі "қазға" айналды, ол жартылай жүздікке жете алмаған 12 иннингтің қатарын бастады. Бун 1990-91 жылғы екінші Аш тестісінде 94 ұпай соғып, бұл көрсеткішті бұзды. Ол команданың 2/10 есебімен қиын жағдайда бастағаннан кейін Австралияны 197 ұпайлық жеңіс мақсатына жеткізді. Келесі тестіде Грехам Гучтың аралық доп тастауынан 97 ұпайға шығарылған Бун Аделаидадағы екінші иннингте 121 ұпаймен өтеді. Ол серияның ең үздік ойыншысы атанды, 75.71 орташа есеппен 530 ұпай жинады.
Басты соққышы
Ол 1991 жылы Батыс Индияға қарсы серияны батыл 109 ұпайдан құралған жеңілмейтін ойынмен бастады, бұл Жамайкадағы алғашқы сынақ матчында тіркелді. Алайда, ол Батыс Индияның жылдам доп тастаушыларына қарсы өзінің жақсы формасын сақтай алмады және серияның қалған сегіз ойынында тек бір жарты ғасырлық көрсеткішті ғана жинады. Бун 1991–92 жылғы жазғы маусымда үстемдік құрды, Үндістанға қарсы 556 ұпай (орташа 79.42) жинап, үш сынақ жүздігін соқты. Шри-Ланкаға жасаған сапарында ол керемет емес, тұрақты болды. 1992–93 жылдары Брисбенде Батыс Индияға қарсы өткен алғашқы сынақ матчында Бун 48 және 111 ұпай жинады. Кариб теңізінің жылдам шабуылдарына қарсы оның ойыны оның қазір Австралияның ең үздік ойыншысы екенін көрсетті. 1993 жылы Англияда ол Лордс, Ноттингем және Лидсте үш рет қатарынан сынақ матчында жүздік соқты. Бунның 1993–94 жылдары Жаңа Зеландияға қарсы 106 ұпайы – Хобартта өткен сынақ матчында Тасманиялық ойыншының алғашқы жүздігі болды. Ол 1994 жылы Оңтүстік Африкаға жасаған сапарында 83 және 96 ұпай жинады, ал Марк Тейлордың капитандыққа алғашқы сынағында Карачиде өткен алғашқы сынақ матчында 114 ұпайдан құралған жеңілмейтін ойын көрсетті. Бун командада Тейлордан тәжірибелі болғанмен және бірнеше маусым Тасманияның капитаны болғанмен, ол команда капитаны ретінде Аллан Бордерді алмастыру туралы ешқашан ойламады.
Өте төмендеу түрі
1994–95 жылғы екінші "Ашш" тестісінде 41 және 131 ұпай жинағаннан кейін Бунның өнері сарқыла бастады. 1995 жылы Кариб аймағында танымал Франк Воррелл кубогын жеңген команданың құрамында ол алты иннингсте бір жартылай ғасырлық (Антигуада 67 ұпай) көрсетті. 1995–96 жылғы Пакистанға қарсы серияда ол бес иннингсте 110 ұпай жинады, осыдан кейін командадағы болашағы туралы әңгімелер күшейді. Шри-Ланкаға қарсы екінші тестіде ол 110 ұпай жинады және уақтылы кезең келгенін сезіне отырып, келесі тестіде Аделаидада карьерасын аяқтауды жариялады. Ол тестілік карьерасын 43 және 35 ұпаймен аяқтады.
Дарем капитаны
Халықаралық крикеттен қанағаттанғаннан кейін Бун Тасмания үшін ойнауын жалғастырды және Англия округтік чемпионатында Дурхам командасын қабылдады. Ол 1997 мен 1999 жылдар аралығында үш маусым бойы командаға жетекшілік етті. Тасмания үшін өткізген 139 бірінші сыныптық ойынының соңғысы 1998–99 маусымында болды, онда ол 41.44 орташа есеппен 9,077 ұпай жинады және 22 сенсациялық ойын көрсетті. Барлығында ол Тасманияны 57 рет жетекшілік етіп, 13 жеңіс және 25 жеңіліс тіркеді. 2019 жылы британдық журналист Сэм Ратбоун Нил Киллинмен сұхбаттасқанда, Киллин Бунның Дурхам құрамындағы белгісіз ойыншы Бун мен басқа ойыншылардың шұлықтарының ұштарын кесіп тастағанда ашуланғанын айтты: "Мен сізге бір оқиға айтайын. Дурхамда біздің құрамымызда басқа ойыншылардың шұлықтарын кесіп тастап жүрген белгісіз бір адам болды, және Дэвид Бун қатты ашуланды, қалғандардан да бетер. Бірақ бұл оның өзі болуы мүмкін, біз әлі де білмейміз."
Крикеттен кейін
Бұрын Бун Мерв Хьюз, Эндрю Хилдич және жаңадан тағайындалған Джейми Кокспен бірге Австралия крикет құрамасын іріктеу кеңесінің мүшесі болған. 2011 жылдың мамырында Бун іріктеу кеңесіндегі лауазымынан және Крикет Тасманияның бас менеджері лауазымынан бас тартып, Алан Херсттің орнына ICC матч төрешісі болары жарияланды. Ол 2011 жылдың 1 қыркүйегінде Булавайода Зимбабве мен Пәкістан арасындағы жалғыз тест матчында матч төрешісі ретінде алғашқы сынағын өткізді. Бун 2005/06 және 2006/07 жылдары «Boonanza» деп аталған «Виктория Биттер» (VB) сырасының жарнамалық кампанияларының бет-бейнесі болды. Акцияның бір бөлігі – сыра сатып алумен бірге сатылатын сөйлейтін Дэвид Бунның мүсіні, ол Channel Nine комментарийлеріне жауап ретінде пікір білдіретін. Бір денсаулық сақтау маманы бұл «көк шырқап, көп ішетін, спортпен айналысатын халыққа бағытталған, «Бұл үшін батыл бол» дейтін маркетингтік стратегия» екенін мәлімдеді.
Жеке өмір, жеке өмір және мұра
"Бунни" деген лақап атымен танылған, денелі, мойындық сақалды бұл соққы беруші, өзінің ерекше мінезімен жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды. Бун Австралия Хабар тарату корпорациясының комедиялық шоуы "The Late Show" бағдарламасында "Оз ағайындылары" атты сегментте жиі көрсетілетін. Оз ағайындылары Бунды қадір тұтады және оның "Жыл австралиялығы" атағына үнемі назар аудармауына қатты ошашады. 1989 жылы Сиднейден Лондонға жасаған рейсінде Бун 52 банка сыра ішкен деген әңгіме бар. Бұл туралы Бун растамады, бірақ оның командаласы Джефф Лоусон және сол турдағы бөлмедесі Дин Джонс растады. Іан Чаппелл бұл оқиғаға жауап ретінде: "Менің заманымда Лондон мен Сидней арасында 58 банка сыра ішкен адамды ішімдік ішпейтін деп санаушы едік" деді. Бун бұл әңгімені жоққа шығарып, "Егер адамдарда сөйлесуге басқа да нәрсе болмаса, олардың өмірі қызықсыз болып өтеді" деп қосты.