Кіріспе

Американдық актриса (туған 1948)

Диан Эвелин Вист (/w//iː//s//t/; туған 28 наурыз 1948) – американдық актриса. Ол 1986 жылғы «Ханна және оның әпкелері» және 1994 жылғы «Бродвей үстіндегі оқтар» (екеуі де Вуди Алленнің режиссерлігінде) фильмдері үшін «Үздік қосалқы актриса» номинациясында екі «Оскар» сыйлығын, «Бродвей үстіндегі оқтар» үшін бір «Алтын глобус» сыйлығын, «Авонлеаға жол» драмалық сериалындағы «Үздік қонақ актриса» үшін 1997 жылғы «Праймтайм» Эмми сыйлығын және «Драмалық сериалдағы үздік қосалқы актриса» үшін 2008 жылғы «Праймтайм» Эмми сыйлығын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол 1989 жылғы «Ата-аналар» фильмі үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылған. Висттің басқа фильмдері: «Footloose» (1984); Вуди Алленнің «Каирдің қызғылт розасы» (1985), «Радио күндері» (1987) және «Қыркүйек» (1987); «Жоғалған жігіттер» (1987), «Жарқын шамдар, үлкен қала» (1988), «Эдвард қайшы қолдар» (1990), «Кішкентай адам Тейт» (1991), «Құс клеткасы» (1996), «Практикалық сиқыр» (1998), «Шынайы өмірдегі Дэн» (2007), «Синекдош, Нью-Йорк» (2008), «Қоян тесігі» (2010), «Мула» (2018), «Олардың бәрі сөйлесін» (2020) және «Мен қамқормын» (2020). Ол сондай-ақ «Заң мен тәртіп» (2000–2002) телесериалында және CBS комедиялық сериалы «Өмірді бөлшектермен» (2015–2019) де ойнады.

Ерте өмір

Вист Миссури штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келген. Оның анасы Энн Стюарт (қызметтес аты Кэдди) медбике болған. Оның әкесі Бернард Джон Вист колледж деканы және бұрынғы АҚШ армиясының психиатриялық әлеуметтік қызметкері болды. Оның ата-анасы Алжирде танысқан. Висттің Грег пен Дон есімді екі бауыры бар. Ол Германиядағы Нюрнберг американдық жоғары мектебінде оқыған. Оның балет бишісі болу арманы болған, бірақ соңғы курста мақсатын театрға ауыстырған. Вист 1969 жылы Мэриленд университетін өнер және ғылым бакалавры дәрежесімен бітірген.

Сахна

Вист үшінші семестрден кейін Мэрилендтегі театр оқуын тастап, Шекспир труппасымен гастрольде болды. Кейін Нью-Йорк Шекспир фестивалінде "Күл" қойылымында эпизодтық рөлді сомдады. Ол сондай-ақ Нью-Хейвендегі Йель репертуарлық театрында ойнады, Коннектикут штатында, Хенрик Ибсеннің "Хедда Габлер" пьесасында басты рөлді ойнады. 1970 жылы Курт Воннегуттың "Ванда маусымында" Бродвейден тыс және Бродвейде дублер болды. 1971 жылы Роберт Андерсонның "Жалғыздық/Қос жалғыздық" пьесасында қызының рөлін сомдап, Бродвейдегі дебютін жасады. Вашингтондағы Арена сахнасының құрамында төрт жыл жұмыс істеді, "Біздің қаламыздағы" Эмили, "Вирджиния Вульфтан кім қорқады?" фильміндегі Honey, сондай-ақ С. Анскидің "Диббук", Максим Горькийдің "Төмендегілер" және Джордж Бернард Шоудың "Жүрек сыны" сияқты рөлдерді ойнады. "Арена сахнасы" труппасымен КСРО-да гастрольде болды. 1976 жылы Вист Юджин О'Ниллдің ұлттық драматургтар конференциясына қатысып, Амлин Грейдің "Құқық бұзушылар" және Кристофер Дюранның "Америкалық кино тарихы" фильмдерінде басты рөлдерді сомдады. Джо Папптың қоғамдық театрында "Күл" фильмінде басты рөлді қайта ойнады және Андрей Шербанның қоюымен "Агамемнон" трагедиясында Кассандра рөлін сомдады. 1979 жылы Коннектикут штатының Уотерфорд қаласында "Агнес Құдайдың Агнес" пьесасының алғашқы қойылымында Агнес рөлін ойнады. Тина Хоудің "Музей" және "Тамақ ішу өнері" пьесаларында ойнады. Соңғысында Вист ұялшақ және тартымсыз автор Элизабет Барроу Колт рөлі үшін үш Бродвей театр сыйлығын жеңіп алды: Оби сыйлығы (1980), Театр әлемі сыйлығы (1979–1980) және Нью-Йорк театрындағы ең үміткер рөл үшін жыл сайын берілетін Кларенс Дервент сыйлығы (1980). Бродвейде Том Мур режиссерлік еткен "Франкенштейн" (1981) қойылымында, Джеймс Эрл Джонс пен Кристофер Пламмердің қатысуымен "Отелло" (1982) трагедиясында Дездемона рөлін, және Джон Мэдден режиссерлік еткен Кристофер Дюранның "Терапиядан тыс" (1982) романтикалық комедиясында Джон Литгоупен бірге ойнады. Сондай-ақ Гарольд Пинтердің "Алясканың бір түрі" (1984, Манхэттен театр клубы), Ланфорд Уилсонның "Луиге серенада" (1984) және Януш Гловацкидің "Тарақандарды аулау" (1987, Манхэттен театр клубы) пьесаларында ойнады. Вудди Алленнің фильмдеріндегі жұмысы арқылы киноактриса ретінде танымал болғандықтан, Вист сахналық рөлдерге жиі қол жеткізе алмады. Дегенмен, ол 1990-шы жылдары "Жазғы үйде", "Square One", Синтия Озиктың "Шаль" және Наоми Уоллестің "Бір блоха" пьесаларында сахнада пайда болды. 2003 жылы Аль Пачино мен Мариса Томеймен бірге Оскар Уайльдтың "Саломе" трагедиясында ойнады. 2005 жылы Кэтлин Толанның "Естелік үй" пьесасында ойнады. Сондай-ақ Венди Вассерштейннің соңғы пьесасы "Үшінші" (режиссері Дэниел Салливан) Линкольн орталығында қойылды. Кейінгі Нью-Йорк театрлық рөлдеріне Бродвейдегі "Шағалақ" пьесасының жаңа қойылымында Аркадина рөлі (Алан Каммингтің Тригориніне қарсы) және Артур Миллердің "Барлық ұлдарым" пьесасының Бродвейдегі жаңа қойылымында Кейт Келлер рөлі (Джон Литгоу, Патрик Уилсон және Кэти Холмс қатысуымен) кірді. 2009 жылы Вист Вашингтондағы Ұлттық мемориал күніне арналған концертте Кейти Холмспен бірге Иракта ауыр жарақат алған американдық ардагердің өмірін тойлап диалог жүргізді. 2010 жылдың қыркүйегін Вист Колумбия университетінің актерлік диплом бағдарламасында қонақ оқытушы ретінде өткізді, Антон Чехов пен Артур Миллердің таңдалған пьесалары бойынша 18 бірінші курс студенттерімен жұмыс істеді. 2016 жылы Вист Йель репертуарлық театрының Самуэль Беккеттің "Бақытты күндер" пьесасында "Винни" рөлін сомдады. Ол 2017 жылдың көктемінде Бруклиннің орталығындағы Theatre for a New Audience театрында және 2019 жылы Лос-Анджелестегі Марк Тапер Форумында рөлін қайталады.

Кино және теледидар

Оның алғашқы экрандық рөлдеріне «Бұл менің кезегім» (экранда Диана Вист ретінде көрсетілген) және «Мен мүмкіндігімше жылдам билеймін» фильмдеріндегі шағын рөлдер кіреді, екеуінде де басты рөлдерде Джилл Клейбург ойнады. 1984 жылы ол «Футлуз» фильмінде дін қызметкерінің әйелі және Ариэльдің анасы рөлінде ойнады. Вуди Алленнің режиссерлігімен 1987 жылы «Ханна және оның әпкелері» және 1995 жылы «Бродвейдегі оқтар» фильмдері үшін «Оскар» сыйлығын «Ең үздік әйелдің қосалқы рөлі» номинациясында жеңіп алды. Ол сондай-ақ Вуди Алленнің тағы үш фильміне қатысты: «Каирдің қызғылт гүлі» (1985), «Радио күндері» (1987) және «Қыркүйек» (1987). Алғашқы «Оскар» табысынан кейін ол «Жоғалған жігіттер» (1987) және «Бай жарық, үлкен қала» (1988) фильмдерінде ойнады. Рон Ховардтың «Ата-аналық» фильмінде Стив Мартин, Мэри Стинбурген, Джейсон Робардс, Киану Ривз және Марта Плимптонмен бірге ойнады, бұл рөлі үшін ол екінші рет «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Басқа да маңызды фильмдердегі рөлдері: Тим Бертонның «Эдвард Сақиналы» (1990), Джоди Фостердің «Кішкентай Адам Тейт» (1991) және Майк Николстың «La Cage aux Folles» фильмінің жаңа нұсқасы «The Birdcage» (1996). Телевизияда 1997 жылы «Road to Avonlea» сериалындағы рөлі оған «Драмалық сериалдағы үздік қонақ актриса» номинациясында алғашқы «Эмми» сыйлығын әкелді. 1999 жылы Сидни Пуатьемен бірге ойнаған «Ной Дирборнның қарапайым өмірі» телефильмі үшін тағы бір номинация алды. 2000 жылы «The 10th Kingdom» атты телесериалда ойнады. 2000 жылдан 2002 жылға дейін Вист NBC-нің «Заң мен тәртіп» криминалды драмасында уақытша округ прокуроры Нора Левин рөлін сомдады. Ол сондай-ақ «Заң мен тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі» сериалының екі эпизодында және «Заң мен тәртіп: Қылмыстық ниет» сериалының пилоттық эпизодында осы кейіпкерді ойнады. Вист 2007 жылы «Dan in Real Life» фильмінде Стив Карелл мен Джульетта Биношпен бірге ойнады және Чарли Кауфманның 2008 жылғы «Синекдоке, Нью-Йорк» фильмінде маңызды қосалқы рөлді сомдады. 2008 жылы HBO телехикаясының «Дәріде» сериалында Габриэль Бёрннің терапевті Джина Толл рөлінде ойнады, бұл рөлі үшін «Драмалық сериалдағы үздік қосалқы актриса» номинациясында екінші «Эмми» сыйлығын алды. 2009 жылы осы номинация бойынша тағы бір ұсыныс алды, бірақ жеңе алмады. Ол Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілген «Керіш ойығы» (2010) фильмінде Николь Кидманмен бірге ойнады. Вист сондай-ақ 2012 жылы Лоуренс Касданның «Дарлинг компаньон» комедиясында Кевин Клайн мен Дайан Китонмен бірге ойнады. 2020 жылы Вист Стивен Содербергтің «Let Them All Talk» драмасында Мерил Стрип пен Кандис Бергенмен бірге түсті. Сол жылы ол Розамунд Пайкпен бірге «I Care a Lot» әрекет-триллерінде де ойнады.

Марапаттар мен құрметтер

Вист ең үздік қосалқы әйел рөлі үшін үш рет "Оскар" сыйлығына ұсынылып, Вуди Алленнің "Ханна және оның әпкелері" (1986) және "Бродвейдегі оқ" (1994) фильмдеріндегі рөлдері үшін екі рет жеңіске жеткен. Телевизиядағы жұмысы үшін төрт рет Primetime Emmy Award номинациясын алған, соның ішінде "Road to Avonlea" (1996) және "In Treatment" (2008) жобалары үшін екі сыйлыққа ие болған. Ол сонымен қатар екі рет "Алтын глобус" және екі рет "Экрандағы актерлер гильдиясы" сыйлықтарына ұсынылған.