Джесси Тэнди: Англия-Америка актерісінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Ағылшын актрисасы (1909–1994)

Джесси Элис Тэнди (7 маусым 1909 – 11 қыркүйек 1994) – ағылшын-американдық актриса. Тэнди 100-ден астам сахналық қойылымдарда ойнаған және кино мен теледидарда 60-тан астам рөл сомдаған. Ол «Оскар» сыйлығының иегері, сондай-ақ төрт «Тони», «БАФТА», «Алтын глобус» және «Эмми» сыйлықтарын жеңіп алған. 1948 жылы «Жан-жақсылық есімді трамвай» атты Бродвейдегі алғашқы қойылымда Бланш Дюбоис рөлін ойнағаны үшін «Үздік актриса» номинациясында «Тони» сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ «Джин ойыны» және «Foxfire» фильмдерінде де жеңіске жетті. Оның фильмдеріне Альфред Хичкоктің «Құстар», «Кокон», «Қыздырылған жасыл помидорлар» және «Ешкімнің қатысы жоқ» кіреді. 80 жасында «Драйвинг мисс Дейзи» фильміндегі рөлі үшін «Оскар» сыйлығын «Үздік актриса» номинациясында жеңіп алған ең үлкен актриса болып танылды.

Ерте өмір

Үш бауырластың ең кішісі Тэнди Лондонның Хакни қаласындағы Гелдестон-роудта Гарри Тэнди мен оның әйелі Джесси Хелен Хорспул отбасында дүниеге келді. Оның анасы Кембриджширдегі Уисбехтегі үлкен шалбақ отбасынан шыққан, және ақыл-жағынан кемтар балаларға арналған мектептің директоры болған, ал әкесі арқан өндіруші компанияның саяхатшы сатушысы болған. Ол Ислингтон қаласындағы Элис Оуэн мектебінде оқыды. Оның әкесі 12 жасында қайтыс болды, содан кейін анасы ақша табу үшін кешкі курстарды оқытты. Оның ағасы Эдвард кейіннен Азияда жапондықтардың тұтқыны болды.

Актерлік мансап

Танди 1927 жылы 18 жасында Лондон сахнасында кәсіби дебютін жасады. 1930 жылдары ол Лондонның Вест-Эндінде көптеген пьесаларда ойнады, Офелияны (Джон Гилгудтың аңызға айналған Гамлетімен бірге) және Кэтринді (Лоуренс Оливьедің Генрих V-імен бірге) сомдады. Ол Ұлыбританияда киноға түсті, бірақ Джек Хокинспен некесі ажырасқаннан кейін, жақсы рөлдерді табу үмітімен Америка Құрама Штаттарына көшті. Лондон сахнасындағы жетекші актриса ретінде ол Пегги Эшкрофт пен Селия Джонсон есімді екі бәсекелесімен рөлдер үшін жиі күресуге мәжбүр болды. Келесі жылдары ол бірнеше Голливуд фильмдерінде эпизодтық рөлдерді ойнады. Көптеген сахналық актерлер сияқты, Танди радиода да жұмыс істеді. Басқа бағдарламалардың ішінде ол «Мандраке сиқыршы» (принцесса Нарда рөлінде) тұрақты қатысушысы болды, содан кейін екінші күйеуі Хьюм Кронинмен бірге 1953 жылдан 1954 жылға дейін радиода, ал кейін теледидарда ойнады. Ол «Жетінші крест» (1944, Кронинмен бірге) фильмінде американдық кинодағы дебютін жасады. Ол «Шешім аңғары» (1945), «Жасыл жылдар» (1946, Крониннің қызы рөлінде), Джин Тирни мен Винсент Прайс қатысқан «Драгонвик» (1946) және «Мәңгілік Амбер» (1947) фильмдерінде эпизодтық рөлдерді ойнады. Ол Альдус Хакслидің «Жоконданың күлімсіреуі» әңгімесі негізінде түсірілген «Жанның қаһары» (1948) фильмінде ұйқысыз қылмыскер ретінде пайда болды. Келесі үш онжылдық бойы оның кино мансабы эпизодтық сипатта жалғасты, ал ол сахнада жақсы рөлдерді тапты. Осы кезеңдегі рөлдерінің ішінде «Жайлау түлкісі: Ромельдің тарихы» (1951, Джеймс Мейсонмен бірге), «Ормандағы жарық» (1958) және Альфред Хичкоктың «Құстар» (1963) фильміндегі үстем ана рөлі бар. Бродвейде ол 1948 жылы «Жұмсалған трамвай» пьесасының алғашқы қойылымында Бланш Дюбуа рөлі үшін «Тони» сыйлығын жеңіп алды. (Ол фильмдегі рөлді Вивьен Лиге жоғалтты) Осыдан кейін ол сахнаға көңіл бөлді. 1976 жылы ол Кронинмен бірге Стратфорд фестивалінің актерлік труппасына қосылды және 1980 жылы Крониннің «Foxfire» пьесасының премьерасын өткізу үшін оралды. 1977 жылы ол «Джин ойынында» (Кронинмен бірге) рөлі үшін екінші «Тони» сыйлығын, ал 1982 жылы «Foxfire» фильміндегі рөлі үшін үшінші «Тони» сыйлығын жеңіп алды (тағы да Кронинмен бірге). 1980 жылдардың басында оның кино мансабы жаңадан гүлденді, «Гарптың айтуынша әлем» (Кронинмен бірге), «Ең жақсы достар», «Түннің тынысы» (барлығы 1982) және «Бостондықтар» (1984) фильмдеріндегі кейіпкерлік рөлдермен. Ол және Кронин енді сахнада және теледидарда жиі бірлесіп жұмыс істеді, соның ішінде «Хонки Тонк Фривей» (1981), «Кокон» (1985), «Батареялар кірмейді» (1987), «Кокон: Қайту» (1988) және «Эмми» сыйлығын жеңіп алған «Foxfire» (1987, оның «Тони» сыйлығын жеңіп алған Бродвей рөлін қайта ойнады) фильмдері. Алайда, оның есімді жарқын рөлі «Мисс Дейзиді айдау» (1989) фильміндегі қартайған, қасарысқан оңтүстік еврей әйелінің рөлі болды, ол оған «Оскар» сыйлығын әкелді. Ол «Қайнатылған жасыл қызанақтар» (1991) фильміндегі жұмысы үшін «Үздік екінші пландағы әйел» номинациясын алды және «Қисса ханым» (1991, қызы Тэнди Кронинмен бірге түсірілген телефильм), «Құралған адамдар» (1992, Ширли Маклейннің анасы ретінде), «Ақ итпен билеу» (1993, Кронинмен бірге) және «Камилла» (1994, Кронинмен бірге) телефильмдерінде ойнады. «Nobody's Fool» (1994) 84 жасында оның соңғы рөлі болды.

Tandy was 18 years old when she made her professional debut on the London stage in 1927. During the 1930s, she acted in many plays in London's West End, playing Ophelia (opposite John Gielgud's legendary Hamlet) and Katherine (opposite Laurence Olivier's Henry V). She entered films in Britain, but after her marriage to Jack Hawkins failed, she moved to the United States hoping to find better roles. During her time as a leading actress on the stage in London, she often had to fight over roles with her two rivals, Peggy Ashcroft and Celia Johnson. In the following years, she played supporting roles in several Hollywood films. Like many stage actors, Tandy also worked in radio. Among other programs, she was a regular on Mandrake the Magician (as Princess Narda), and then with her second husband Hume Cronyn in The Marriage which ran on radio from 1953 to 1954, and then segued onto television. She made her American film debut in The Seventh Cross (1944, appearing alongside Cronyn). She had supporting appearances in The Valley of Decision (1945), The Green Years (1946, as Cronyn's daughter), Dragonwyck (1946) starring Gene Tierney and Vincent Price and Forever Amber (1947). She appeared as the insomniac murderess in A Woman's Vengeance (1948), a film noir adapted by Aldous Huxley from his short story "The Gioconda Smile". Over the next three decades, her film career continued sporadically while she found better roles on the stage. Her roles during this time included The Desert Fox: The Story of Rommel (1951) opposite James Mason, The Light in the Forest (1958), and a role as a domineering mother in Alfred Hitchcock's film The Birds (1963). On Broadway, she won a Tony Award for her performance as Blanche Dubois in the original Broadway production of A Streetcar Named Desire in 1948. After this (she lost the film role to actress Vivien Leigh), she concentrated on the stage. In 1976, she and Cronyn joined the acting company of the Stratford Festival, and returned in 1980 to debut Cronyn's play Foxfire. In 1977, she earned her second Tony Award, for her performance (with Cronyn) in The Gin Game and her third Tony in 1982 for her performance, again with Cronyn, in Foxfire. The beginning of the 1980s saw a resurgence in her film career, with character roles in The World According to Garp (with Cronyn), Best Friends, Still of the Night (all 1982) and The Bostonians (1984). She and Cronyn were now working together more regularly on stage and television, including the films Honky Tonk Freeway (1981), Cocoon (1985), *batteries not included (1987), Cocoon: The Return (1988), and the Emmy Award winning television film Foxfire (1987, recreating her Tony winning Broadway role). However, it was her colourful performance in Driving Miss Daisy (1989), as an aging, stubborn Southern Jewish matron, that earned her an Oscar. She received a Best Supporting Actress nomination for her work in the grassroots hit Fried Green Tomatoes (1991) and co starred in The Story Lady (1991 TV film, with her daughter Tandy Cronyn), Used People (1992, as Shirley MacLaine's mother), television film To Dance with the White Dog (1993, with Cronyn), and Camilla (1994, with Cronyn). Nobody's Fool (1994) proved to be her last performance, at the age of 84.

Жеке өмір және өлім

1932 жылы Танди ағылшын актері Джек Хокинске үйленді және олардың қызы Сьюзан Хокинс дүниеге келді. Сьюзан актриса болды және Джон Мойньхан Теттемердің келіні болды, ол бұрынғы Пассионист монах, «Мен монах едім: Джон Теттемердің өмірбаяны» атты кітаптың авторы, сонымен қатар «Жоғалған горизонт» және «Джон Домен кездесу» фильмдерінде шағын рөлдерде ойнады. Танди мен Хокинс 1940 жылы ажырасты. 1942 жылы ол канадалық актер Хьюм Кронинге үйленді.

АҚШ-тың этаптық кредиттері

Жыл Атауы Рөл Ескертулер1930 Тони Ракониц
1930 Синтия Перри
1938 Уақыт және Конвейлер Кей
1939 Нора Финтри
1940 Женева Диаконесса
1940 Юпитер Күлкі Др. Мэри Мюррей
1941 Англияның Аннасы Абигейл Хилл
1942 Кешегі Сиқыр Қызы Катрин
1947 Бланш Дюбуа Театрлық өнердегі ең үздік әйел рөлі үшін «Тони» сыйлығы
1950 Хилда Крейн Хилда Крейн
1951 Мырза, Сіз келесіз бе? Мэри Дойл
1951 Агнес
1955 Ит костюміндегі адам Марта Уоллинг
1955 Мэри
1959 Үш ойындық қойылым «Жатқандағы оқиқада»: Анджела Найтингейл «Мадоннаның портреті»: Мисс Лукреция Коллинз «Талап бойынша фунт»: Көрермен
1959 Бес саусақ жаттығуы Луиза Харрингтон
1964 Фраулейн доктор Матильда фон Захнд
1966 Агнес
1970 Камино Реал Маргорит Готье
1970 Үйге келу Мари
1971 Барлық жерде Әйел
1972 «Емес Мен» «Оби» сыйлығы ең үздік әйел актер үшін
1974 Ноэль Кауард екі кілтімен «Кешкі ән»: Хильде Латимер «Баққа кір, Мод»: Анна Мэри Конклин
1977 Фонсия Дорси Театрлық өнердегі ең үздік әйел рөлі үшін «Тони» сыйлығы, «Драмалық үстел» сыйлығы ең үздік әйел актер үшін
1981 Роза Анасы «Тони» сыйлығына ұсынылған ең үздік қосымша әйел рөлі, «Драмалық үстел» сыйлығына ұсынылған ең үздік қосымша әйел рөлі
1982 Foxfire Энни Нейшнс Театрлық өнердегі ең үздік әйел рөлі үшін «Тони» сыйлығы, «Драмалық үстел» сыйлығы ең үздік әйел актер үшін
1983 Аманда Уингфилд
1986 Леди Элизабет Мильн «Тони» сыйлығына ұсынылған ең үздік әйел рөлі

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер1932 Еваның тәуекелді ісі Қызметші1938 Отбасылық қастандық Энн Осборн1944 Лизель Родер1944 Блондинкалар қызығы Асхана қызметкері Аталмаған1945 Луиза Кейн1946 Кейт Леки1946 Драгонвик Пэгги О’Мэлли1947 Мәңгілік Амбер Нан Бриттон1948 Джанет Спенс1950 Қыркүйектегі кездесу Кэтрин Лоуренс1951 Люси Мария Роммель әйелі1958 Майра Батлер1962 Хемингуэйдің жас шағының оқиғалары Хелен Адамс «Алтын глобус» сыйлығының «Екінші жолдағы рөлі үшін үздік актриса» номинациясы1963 Лидия Бреннер1976 Батли Эдн Шафт1981 Хонки-Тонк автожолы Кэрол1982 Миссис Филдс1982 Түннің суреті Грейс Райс1982 Ең жақсы достар Элеонора МакКуллен1984 Мисс Бердсей1984 Қорқыныш тізімі Өзінің архивтік кадрлары1985 Кокун Алма Финли «Сатурн» сыйлығының «Үздік актриса» номинациясы1987 *Батареялар кірмейді Фей Райли «Сатурн» сыйлығы «Үздік актриса»1988 Мисс Венабл1988 Кокун: Қайта оралу Алма Финли «Сатурн» сыйлығының «Үздік актриса» номинациясы1989 «Мисс Дейзиді айдап апару» Дейзи Вертан «Оскар» сыйлығы «Үздік актриса» «BAFTA» сыйлығы «Басты рөлі үшін үздік актриса» Бостон киносыншылар қауымдастығының «Үздік актриса» сыйлығы Дэвид ди Донателло сыйлығы «Үздік шетелдік актриса» «Алтын глобус» сыйлығы «Мюзикл немесе комедиядағы үздік актриса» Канзас-Сити киносыншылар тобының «Үздік актриса» сыйлығы «Күміс аю» сыйлығы «Ең жақсы бірлескен орындау үшін» «Америкалық комедия» сыйлығының «Ең қызықты актриса» номинациясы Ұлттық киносыншылар қауымдастығының «Үздік актриса» номинациясы Нью-Йорк киносыншылар тобының «Үздік актриса» номинациясы1991 «Жасыл помидорлар қуырылғанда» Нинни Тредгуд «Оскар» сыйлығының «Екінші жолдағы рөлі үшін үздік актриса» номинациясы «Америкалық комедия» сыйлығының «Ең қызықты екінші жолдағы актриса» номинациясы «BAFTA» сыйлығының «Басты рөлі үшін үздік актриса» номинациясы «Алтын глобус» сыйлығының «Екінші жолдағы рөлі үшін үздік актриса» номинациясы1992 «Қолданылған заттар» Фрида1994 «Киноның ғасыры» Өзі Документалды фильм1994 Камилла Камилла Кара Автор қайтыс болғаннан кейін шығарылды1994 «Ақымақтардың арасында» Беріл Пиплс Автор қайтыс болғаннан кейін шығарылды (соңғы рөлі)