Кіріспе

Француз физигі және инженеры (1852–1908)

Антуан Анри Беккерель (,/b//ɛ//k//ə/'/r//ɛ//l/; ɑ̃twan ɑ̃ʁi bɛkʁɛl; 15 желтоқсан 1852 – 25 тамыз 1908) – француз инженеры, физик, Нобель сыйлығының лауреаты және радиоактивтілікті алғаш ашқан адам. Ол Мари Склодовская Кюри және Пьер Кюримен бірге осы саладағы еңбектері үшін 1903 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Радиоактивтіліктің СИ бірлігі – бекерел (Bq) оның құрметіне аталған.

Отбасы және білім

Беккерель Францияның Париж қаласында, бай отбасында дүниеге келді. Оның отбасында төрт буынға созылған көрнекті физиктер өкілдері болды, олардың ішінде Беккерельдің әкесі (Александр Эдмонд Беккерель), атасы (Антуан Сезар Беккерель) және ұлы (Жан Беккерель) еді. Анри білімін Париждегі Люи-ле-Гранд лицейінде бастады.

Мансап

Бекерелдің мансабының алғашқы кезеңінде ол 1892 жылы Ұлттық табиғи тарих мұражайындағы физика кафедрасын басқарған отбасының үшінші мүшесі болды. Кейін, 1894 жылы Бекерель алғашқы тәжірибелерін бастамас бұрын Көпірлер мен жолдар департаментінде бас инженер болып жұмыс істеді. Бекерелдің алғашқы еңбектері докторлық диссертациясының тақырыбына арналған: жарықтың жазықтықтағы поляризациясы, фосфоресценция құбылысы және кристалдардың жарықты сіңіруі. Мансабының басында Бекерель сонымен қатар Жердің магниттік өрістерін зерттеді. Бекерелдің спонтанды радиоактивтілікті ашқандығы – сәйкес келудің, дайын сананың мүмкіндікті қалай пайдаланатынының танымал мысалы. Бекерель бұрыннан бір түсті жарықтың шығарылуына, алдын ала басқа түсті жарыққа ұшырауына байланысты фосфоресценцияға қызығушылық танытқан. 1896 жылдың басында, 5 қаңтарда Вильгельм Конрад Рентгеннің рентген сәулелерін ашқандығына байланысты үлкен қызығушылық туды. Эксперимент жүргізу кезінде Рентген "катод сәулелерін зерттеу үшін қолданған Крукс түтіктерінен қара қағазды өткізе алатын, көзге көрінбейтін жаңа сәуле шығатынын" анықтады. Бекерель Рентгеннің ашылуы туралы 20 қаңтардағы Француз ғылым академиясының отырысында білді, онда оның әріптесі Анри Пуанкаре Рентгеннің жарияланбаған мақаласын оқыды. Бекерель "бұрын зерттеп жүрген фосфоресценция мен жаңа ашылған рентген сәулелері арасындағы байланысты табуға кірісті". Радиоактивтілікті қарқынды зерттеу кезеңінен кейін Бекерель 1896 жылы осы тақырыпта жеті мақала жариялады. Ғылымда көбінесе болатындай, радиоактивтілік 1857 жылы, шамамен төрт онжылдық бұрын ашылуға жақын болды, осы кезде Мишель Эжен Шеврельдің жетекшілігімен фотосуретке зерттеу жүргізген Абель Ниепс де Сен-Виктор уран тұздарының фотоэмульсияны қараңғылататын сәуле шығаратынын байқады. 1861 жылы Ниепс де Сен-Виктор уран тұздары "көзімізге көрінбейтін сәуле шығаратынын" анықтады. Ниепс де Сен-Виктор Генри Бекерелдің әкесі, Эдмонд Бекерелді білген. 1868 жылы Эдмонд Бекерель «Жарық: оның себептері мен әсерлері» атты кітап жариялады. 2-томның 50-бетінде Эдмонд Ниепс де Сен-Виктор кейбір заттардың күн сәулесіне ұшырағаннан кейін тіпті қараңғыда да фотопластинкаларды әсер етуге болатынын байқағанын атап өтті.

Карьерасының соңғы жылдары

Кейін, 1900 жылы Бекерел бета-бөлшектердің қасиеттерін өлшеді және олардың ядродан шығатын жоғары жылдамдықты электрондармен бірдей екенін анықтады. 1901 жылы Бекерел радиоактивтілікті медицинада қолдануға болатынын жазды. Генри бұл ашылуды кеудеше қалтасына радийдің бір бөлігін салып, кейін күйік шаққанда байқады. Бұл ашылу қазір қатерлі ісікті емдеу үшін қолданылатын сәулелік терапияның дамуына әкелді.

Құрмет пен марапаттар

1889 жылы Бекерель Ғылым академиясының мүшесі болды. 1902 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1903 жылы Анри Пьер Кюри мен Мари Кюримен бірге спонтанды радиоактивтілікті ашқандары үшін физика саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті. 1906 жылы Анри академияның вице-президенті болып сайланды, ал 1908 жылы, оның қайтыс болған жылы, Бекерель Ғылым академиясының тұрақты хатшысы болып сайланды. Өмірі бойында Бекерель Accademia dei Lincei және Берлин Корольдік академиясының мүшелігімен құрметтелді. Ай бетінде Бекерель атындағы кратер бар, сондай-ақ Марста да Бекерель атындағы кратер бар. Уранға негізделген бекерелит минералы Анридің құрметіне аталған. 6914 Бекерель астероиді оның есімімен аталады.