Кіріспе
Гуджарат (/ɡ//ʊ//dʒ//ə/'/r//ɑː//t/ GUUJəRAHT) – Үндістанның батыс жағалауында орналасқан штат. Оның жағалау сызығының ұзындығы шамамен елдегі ең ұзын, оның көп бөлігі Катиявар түбегінде жатыр. Гуджарат ауданы бойынша Үндістанның бесінші ірі штаты, оның аумағы шамамен ; ал халық саны бойынша тоғызыншы орында, 2011 жылы 60,4 миллион адам тұрды. Штаттың солтүстік-шығысында Раджастан, оңтүстігінде Дадра және Нагар-Хавели, Даман және Диу, оңтүстік-шығысында Махараштра, шығысында Мадхья-Прадеш, батысында Араб теңізі және Пәкістанның Синд провинциясымен шектеседі. Гуджараттың астанасы – Гандинагар, ал ең ірі қаласы – Ахмадабад. Гуджаратилер – штаттың байырғы халқы, ал гуджарати тілі – штаттың ресми тілі. Штаттың аумағында ежелгі Инд өркениетінің 23 нысаны орналасқан (басқа штаттардан көп). Ең маңызды нысандар – Лотал (әлемдегі алғашқы құрғақ док), Долавира (ең үлкен бесінші нысан) және Гола-Дхоро (онда 5 сирек кездесетін мөрлер табылды). Лотал әлемдегі алғашқы теңіз порттарының бірі болған деп саналады. Гуджараттың жағалау қалалары, әсіресе Баруч және Хамбат, Маурья және Гупта империялары кезінде, сондай-ақ Батыс Сатраптар дәуіріндегі саха патшалықтары тұсында порттар мен сауда орталықтары ретінде қызмет еткен. Бихар, Мизорам және Нагаландпен бірге Гуджарат алкоголь сатуға тыйым салған Үндістанның төрт штатының бірі. Гуджараттағы Гир орман ұлттық паркінде әлемдегі Азиялық арыстанның жалғыз жабайы популяциясы қорғалады. Гуджарат экономикасы Үндістандағы төртінші ірі экономика болып табылады, жалпы мемлекеттік ішкі өнім (ЖМІӨ) құрайды және ең жоғары ЖМІӨ көрсеткіші бойынша елде 10-шы орында тұр. Штаттың адам даму индексі бойынша көрсеткіші 21-ші орында. Гуджарат өнеркәсіптік дамыған штаттардың бірі болып есептеледі және жұмыссыздық деңгейі төмен, бірақ кейбір әлеуметтік көрсеткіштер бойынша жағдайы нашарлауда және кейде діни зорлық-зомбылыққа ұшырайды.
Gujarat (,/ɡ//ʊ//dʒ//ə/'/r//ɑː//t/ GUUJəRAHT, ) is a state along the western coast of India. Its coastline of about is the longest in the country, most of which lies on the Kathiawar peninsula. Gujarat is the fifth largest Indian state by area, covering some ; and the ninth most populous state, with a population of 60.4 million in 2011. It is bordered by Rajasthan to the northeast, Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu to the south, Maharashtra to the southeast, Madhya Pradesh to the east, and the Arabian Sea and the Pakistani province of Sindh to the west. Gujarat's capital city is Gandhinagar, while its largest city is Ahmedabad. The Gujaratis are indigenous to the state and their language, Gujarati, is the state's official language. The state encompasses 23 sites of the ancient Indus Valley civilisation (more than any other state). The most important sites are Lothal (the world's first dry dock), Dholavira (the fifth largest site), and Gola Dhoro (where 5 uncommon seals were found). Lothal is believed to have been one of the world's first seaports. Gujarat's coastal cities, chiefly Bharuch and Khambhat, served as ports and trading centres in the Maurya and Gupta empires and during the succession of royal Saka dynasties in the Western Satraps era. Along with Bihar, Mizoram and Nagaland, Gujarat is one of four Indian states to prohibit the sale of alcohol. The Gir Forest National Park in Gujarat is home to the only wild population of the Asiatic lion in the world. The economy of Gujarat is the fourth largest in India, with a gross state domestic product (GSDP) of and has the country's 10th highest GSDP per capita of It ranks 21st among Indian states and union territories in human development index. Gujarat is regarded as one of the most industrialised states and has a low unemployment rate,
but the state ranks poorly on some social indicators and is at times affected by religious violence.
Этимология
Гуджарат атауы Гуджара Пратихара әулетінен шыққан, олар 8-ші және 9-шы ғасырларда Гуджаратты билеген. Мұғал дәуірінен бұрын қазіргі Раджастан мен Гуджараттың бір бөлігі ғасырлар бойы Гуржарат немесе Гуржарабуми деп белгілі болған.
Ежелгі тарих
Гуджарат ежелгі Үнді өркениетінің, қазіргі Пәкістан аумағында орналасқан Синд өзені алқабының маңызды орталықтарының бірі болды. Онда Синд өзенінің алқабындағы Лотал, Дхолавира және Гола Дхоро сияқты ежелгі қалалар орналасқан. Лотал қаласы – Үндістанның алғашқы порты болып табылады. Гуджараттың ежелгі тарихы тұрғындарының сауда-саттық қызметімен байытылған. 1000-750 жылдар аралығында Персия шығанағындағы Мысыр, Бахрейн және Шумермен сауда және экономикалық байланыстардың нақты тарихи дәлелдері бар. Гуджаратта Маурия әулеті, Батыс сатраптары, Сатавахана әулеті, Гупта империясы, Чалукия әулеті, Раштракута империясы, Пала империясы және Гурджара Пратихара империясы, сондай-ақ Майтракалар және кейін Чалукиялар сияқты түрлі үнді империяларының билігі кезекпен ауысты. Гуджараттың ерте тарихы қазіргі Гуджарат аумағындағы бірнеше бұрынғы мемлекеттерді бағындырған Чандрагупта Маурияның императорлық дәуірін қамтиды. Маурия үкіметі Пушьягуптаны Саураштраның губернаторы етіп тағайындады. Ол Гиринагар (қазіргі Джунагад) қаласын (б.з.д. 322-294 жж.) басқарды және Сударшан көлінде бөгет салдырды. Чандрагупта Маурияның немересі, Ұлы Ашока императоры, Джунагадтағы жартасқа өз жарлықтарын қана ойып жазумен шектелмей, бұрынғы үнді губернаторы бөгет салған көлден арналар қазуды губернатор Тушерфадан сұрады. Маурия билігінің әлсіреуі мен Саураштраның Уджайндағы Сампрати Мауриялардың ықпалына өтуі арасында Гуджаратта Димитрийдің жеңіліске ұшыраған грек-үнді әскерлері болды. 16-шы ғасылдың қолжазбаларында Гондофар патшасының саудагерінің елші Томаспен бірге Гуджаратқа келгені туралы аңыз бар. Арыстанның тостағанды жыртып тастауы оқиғасы осы порт қаласы Гуджаратта орналасқандығын көрсетеді. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырының басынан бастап шамамен 300 жыл бойы Сака билеушілері Гуджарат тарихында маңызды рөл атқарды. Джунагадтағы ауа райынан зардап шеккен жартас Сака сатраптарының (Батыс сатраптары немесе Кшатраптар) билеушісі Рудрадаман I-нің (100 ж.) іздерін сақтайды. Махакшатрап Рудрадаман I Кардамака әулетін құрды, ол Нармада өзенінің жағалауындағы Анупадан бастап Пәкістанмен шектесетін Апаранта аймағына дейін билік жүргізді. Гуджаратта Сатавахана әулеті және Батыс сатраптары сияқты үнді әулеттері арасында бірнеше шайқастар болды. Сатавахана әулетінің ең ұлы және ең күшті билеушісі – Гаутамипутра Сатакарни болды, ол Батыс сатраптарын жеңіп, біздің заманымыздың 2-ші ғасырында Гуджараттың бір бөлігін бағындырды. Кшатрапа әулеті Гупта империясымен, Чандрагупта Викрамадитьяның Гуджаратты бағындыруымен ауыстырылды. Викрамадитьяның ізбасары Скандагупта 450 жылы Джунагадтағы жартасқа жазу қалдырды, онда Сударшан көлін қоршаған бөгетті су тасқынынан зақымдалғаннан кейін жөндеу туралы мәліметтер келтірілген. Анарта және Саураштра аймақтары Гупта империясының бір бөлігі болды. 5-ші ғасырдың ортасында Гупта империясы құлдырауға ұшырады. Гупталардың қолбасшысы Сенапати Бхатарка жағдайды пайдаланып, 470 жылы Майтрака мемлекетін құрды. Ол өзінің астанасын Жирингерден Саураштраның шығыс жағалауындағы Бхавнагарға жақын Валабхиге көшірді. Валабхи Майтракалары Гуджараттың үлкен бөлігін және Мальваға жақын аймақтарды билеп, өте күшті болды. Майтракалар университет құрды, ол ғылыми ізденістерімен кеңінен танылды және белгілі Наланда университетімен салыстырылды. Дхрувасена Майтрак билік құрған кезде 640 жылы қытай философы-саяхатшы Сюаньцзян/И Цин Жібек жолы арқылы келді. Гуджарат ежелгі гректерге танымал болды және Еуропаның орта ғасырларының соңына дейін басқа батыс өркениет орталықтарымен байланыста болды. Гуджараттың 2000 жылдық теңіз тарихының ең көне жазбасы грек кітабында – "Эритрея теңізінің периплюсы: Бірінші ғасырдағы саудагердің Үнді мұхитындағы саяхаты мен саудасы" деп жазылған.
Ортағасырлық тарих
8 ғасырдың басында Омейяд халифатының арабтары ислам дінінің пайда болуымен байланысты империя құрды, ол батыста Испаниядан шығыста Ауғанстан мен қазіргі Пәкістанға дейін созылды. Қасымның ізбасары Әл-Жунайд Синдтегі индустардың қарсылығын толықтай басып, сенімді бекініс орнатты. Араб билеушілері империяларын оңтүстік-шығысқа қарай кеңейтуге тырысты, бұл 730 жылы Үндістандағы халифаттың жорыстарымен аяқталды. Олар жеңіліске ұшырап, Инд өзенінен батысқа қарай ығыстырылды, бәлкім, Гурджара Пратихара әулетінің үнді билеушілері Нагабхата I, Чалукия әулетінің Викрамадитья II және Гухила әулетінің Баппа Равалдан құралған одақтың күшімен. Осы жеңістен кейін араб шабуылшылары Гуджараттан қуылды. Чалукия князі, генерал Пулакешин, Шалукия императоры Викрамадитья II-ден «Аваниджанашрая» (жер бетіндегі халықтың қорғаушысы) атағын және «қорғалмайтынды қорғаушы» деген құрметті лақап алды, ол Навсари шайқасындағы жеңісі үшін берілді, онда араб әскері ауыр жеңіліске ұшырады. 8 ғасырдың соңында Қанаудж үшбұрышы дәуірі басталды. Үш ірі үнділік әулет – солтүстік-батыс үнділік Гурджара Пратихара әулеті, оңтүстік үнділік Раштракута әулеті және шығыс үнділік Пала империясы 8-ден 10-ғасырға дейін Үндістанды биледі. Осы кезеңде Гуджараттың солтүстік бөлігін солтүстік үнділік Гурджара Пратихара әулеті, ал оңтүстік бөлігін оңтүстік үнділік Раштракута әулеті басқарды. Алайда, Брочтағы Гурджарлар туралы ең ерте жазбалар Гурджара Пратихара әулетінің Ддда I, II және III (650–750) патшалық туысы оңтүстік Гуджаратты басқарғанын көрсетеді. Оңтүстік Гуджаратты Батыс Чалукия империясының Таилапа II басып алғанға дейін үнділік Раштракута әулеті биледі. 8-ші немесе 10-шы ғасырда зороастрийлер Ұлы Ираннан Үндістанның батыс шекараларына (Гуджарат пен Синд) мұсылман басқыншыларының қуғын-сүргінінен қашу үшін көшіп келді, олар Иранды жаулап алуға тырысып жатқан. Осы зороастрий босқындарының ұрпақтары парстар деп аталды. Кейіннен оңтүстік Гуджараттағы Латта Батыс Чалукия билеушісі Таилапа II басып алғанға дейін Раштракута әулетінің билігінде болды. Чаулукия әулеті шамамен 960 жылдан 1243 жылға дейін Гуджаратты биледі. Гуджарат Үнді мұхиты саудасының маңызды орталығы болды, ал олардың Ахилвара (Патан) қаласындағы астанасы Үндістандағы ең ірі қалалардың бірі болды, 1000 жылы халқы 100 000-ға жуық деп есептелді. 1243 жылдан кейін Соланкилер Гуджаратты өз феодалдарына, олардың ішінде Долканың Вагела басшыларына жоғалтты. 1292 жылы Вагелалар Декандағы Девагиридің Ядава әулетіне тәуелді болды. Вагела әулетінің Карандеві Гуджараттың соңғы индус билеушісі болды. Ол 1297 жылы Делиден келген Алауддин Халджидің күштерімен жеңіліске ұшырап, тақтан құлатылды. Оның жеңілісімен Гуджарат Дели сұлтандығының құрамына кірді, және Гуджараттағы Раджпут билігі ешқашан қалпына келмеді. Мысырда Гуджараттан алынған басылған мақтаның фрагменттері табылды, бұл Орта ғасырлардағы Батыс Үнді мұхитындағы саудаға дәлел болып табылады.
Гуджарат Моғол империясында
Гуджарат - Моғол императоры (Бадшах) Акбар құрған он екі алғашқы субаның (империялық жоғары деңгейдегі провинциялардың) бірі, оның орталығы Ахмадабад қаласында орналасқан. Ол Датта (Синд), Аджмер, Малва және кейін Ахмаднагар субаларымен шектесетін. Алтыншы Моғол императоры Аурангзеб Гуджараттың Даход қаласында дүниеге келген. Ол Шах Жахан мен Мүмтаз Махалдың үшінші ұлы және алтыншы баласы еді. Ол дүниеге келген кезде әкесі Шах Жахан Гуджарат субасының (губернаторы) қызметін атқарды, ал әкесінің әкесі Джехангир Моғол императоры болған. Император болмас бұрын Аурангзеб Гуджарат субасының субаһдары болып тағайындалды және оқу үшін Ахмадабадқа орналасты. Аурангзеб туған жерін өте жақсы көретін. 1704 жылы ол үлкен ұлы Мұхаммед Азам Шаһқа хат жазып, Даход халқына мейірімділікпен қарауын өтінді, өйткені ол оның туған жері еді. Мұхаммед Азам сол кезде Гуджараттың субедары (губернаторы) қызметін атқарды. Менің құрметті ұлым, Гуджаратқа қарасты Даход қаласы – осы жалған дүниелік өмірге келгенімнің жері. Сендерге осы қаланың тұрғындарына қамқорлық жасау парыз екенін естеріңде болсын.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
Бастапқыда Джунагадтың Үндістанға немесе Пәкістанға қосылуы туралы әрекетсіздік болды. Бұл мәселе 1947 жылы шешілді, ал келесі жылы Үндістанмен толық бірігу үшін халықтың пікірін білдіру өткізілді. 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан және Үндістанның бөлінуінен кейін, жаңа Үндістан үкіметі Гуджараттың бұрынғы князьдік мемлекеттерін үш ірі бірлікке біріктірді: Саураштра, оған Катхиявад түбегіндегі бұрынғы князьдік мемлекеттер кірді, Куч және Бомбей штаты, оған Бомбей президенттігінің бұрынғы британдық аудандары, Барода мемлекетінің көп бөлігі және шығыс Гуджараттың басқа бұрынғы князьдік мемлекеттері кірді. Бомбей штатының аумағы кеңейтіліп, Куч, Саураштра (Катиявар) және Орталық Үндістанның Хайдарабад штаты мен Мадхья-Прадеш штатының бөліктері қосылды. Жаңа штатта солтүстік бөлігінде гуджарати тілінде сөйлейтін халық басым болды, ал оңтүстік бөлігінде маратхи тілінде сөйлейтін халық басым болды. Гуджарати ұлтшылдарының, Махагужарат қозғалысының және маратхи ұлтшылдарының, Самиукта Махараштраның өз штаттары үшін күресі Бомбей штатының тілдік принцип бойынша бөлінуіне әкелді. 1960 жылдың 1 мамырында Гуджарат және Махараштра жаңа штаттар болып құрылды. 1969 жылғы қақтығыстарда кемінде 660 адам қаза тауып, миллиондаған сомаға мүлік жойылды. Гуджараттың алғашқы астанасы Ахмадабад болды. 1970 жылы Гуджараттың астанасы Гандинагарға көшірілді. "Нав Нирман Андолан" 1974 жылғы әлеуметтік-саяси қозғалыс болды. Бұл экономикалық дағдарысқа және қоғамдық өмірдегі жемқорлыққа қарсы студенттер мен орта тап өкілдерінің қозғалысы еді. Бұл Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін сайланған үкіметті құлатуға бағытталған алғашқы және соңғы сәттілі агитация болды. Гуджарат Үндістандағы маңызды өнеркәсіптік орталыққа айналды. Батыс Үндістанда Сурат 1970-ші жылдары ең күшті өнеркәсіптік кластерлердің бірі болды. 1971 және 1981 жылдар аралығында Суратта алмаз кесу өнеркәсібі құрылды. Сонымен қатар, Суратта жасанды жібек өндірісі және ірі мұнай-химия өнеркәсібі дамыды. 1979 жылы Морви бөгетінің бұзылуы мыңдаған адамның өліміне және үлкен экономикалық зиянға әкелді. 1980-ші жылдары елде резервация саясаты енгізілді, бұл 1981 және 1985 жылдары резервацияға қарсы наразылықтарға әкелді. Наразылықтарда түрлі касталарға жататын адамдар арасында зорлық-зомбылық оқиғалары болды. 2001 жылғы Гуджарат жер сілкінісі Куч ауданының Бхачу талукасындағы Чобари ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 9 км жерде тіркелді. 7,7 балдық сейсмикалық дүмпуіл шамамен 20 000 адамның (оның ішінде Оңтүстік-Шығыс Пәкістанда кемінде 18 адам) өліміне, 167 000-нан астам адамның жаралануына және 400 000-ға жуық үйдің қирауына әкелді. 2002 жылдың ақпан айында Годхрада пойыздың өртелуі штаттағы тәртіпсіздіктерге әкелді, нәтижесінде 1044 адам қаза тапты – 790 мұсылман және 254 индус, ал жүздеген адам жоғалып кетті. 2002 жылдың қыркүйек айында Ақсардам ғибадатханасына екі террорист шабуыл жасап, 32 адам қаза тауып, 80-нен астам адам жарақат алды. Ұлттық қауіпсіздік күзетшілері екі террористті де өлтіріп, шабуылды тоқтатты. 2008 жылдың 26 шілдесінде Ахмадабадтағы бірқатар бомба жарылысынан бірнеше адам қаза тауып, жарақат алды.
География
Гуджарат солтүстік-батыста Пакистанның Синд провинциясының Тарпаркар, Бадин және Тхатта аудандарымен шектеседі, оңтүстік-батыста Арабия теңізімен, солтүстік-шығыста Раджастан штатымен, шығыста Мадхья-Прадешпен, оңтүстікте Махараштрамен, Дадра және Нагар-Хавели және Даман және Диу Одақтық аумақтарымен шектеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, солтүстік Анарта, Катиявар түбегі "Саурастра", ал оңтүстік "Лата" деп аталды. Гуджаратты Пратичья және Варуна деп те атаған. Араб теңізі штаттың батыс жағалауын құрайды. Елордасы Гандинагар – жоспарланған қала. Гуджараттың ауданы (Хинд теңізінің жағалауының 24% құрайтын) ең ұзын жағалауы бар, онда 41 порт орналасқан: бір ірі, 11 аралық және 29 кішкентай порт. Нармада – Гуджараттағы ең үлкен өзен, одан кейін Тапи өзені келеді. Сабармати штат арқылы ең ұзын ағысқа ие. Сардар Саровар жобасы Үндістанның негізгі өзендерінің бірі – Нармада өзенінің бойында салынған, ол шығыстан батысқа қарай ағатын үш ірі өзеннің бірі (қалғандары Тапи және Махи). Оның ұзындығы шамамен құрайды. Сабармати өзенінің жағасында бірнеше жағалаулық нығайтулар салынған. Шығыс шекарасында Үндістанның аласа таулары – Аравалли, Сахадри (Батыс Гаттар), Виндхья және Сапутара орналасқан. Бұдан басқа, Гир, Барда, Джессор және Чотила таулары Гуджараттың үлкен бөлігін құрайды. Гирнар – ең биік шыңы, ал Сапутара штаттың жалғыз тау курорты (тау басындағы демалыс орны).
Кетчтің раны
Ранн (રણ) – гужарати тілінде шөл деген мағынаны білдіреді. Күтчтің Ранны – Тар шөлі биогеографиялық аймағында, Пәкістанның Синд провинциясы мен Гуджарат штатының қалған бөлігі арасында маусымдық батпақты тұзды сазды шөл. Ол Сурендранагар ауданындағы Харагода ауылынан басталады.
Тарихқа дейінгі жануарлар дүниесі
1980 жылдардың басында палеонтологтар Баласинорде динозаврлардың шайқау орындарын және кем дегенде 13 түрге жататын қазбаларын тапты.
Қазіргі кездегі түрлер
2011 жылғы «Индияның орман жағдайы туралы» есепке сәйкес, Гуджараттың жалпы географиялық аумағының 9,7%-ы орманмен жабылған. Аудан ішінде Даң ауданында орманды жерлердің ең көп бөлігі орналасқан. Гуджаратта төрт ұлттық саябақ және 21 қорық бар. Бұл Азиялық арыстандардың жалғыз мекені және Африкадан тыс арыстандардың жалғыз табиғи ортасы. Штаттың оңтүстік-батыс бөлігіндегі Гир орман ұлттық паркі арыстандардың мекендеу ортасының бір бөлігін қамтиды. Арыстандардан басқа, штат аумағында үнділік барыстары да кездеседі. Олар Саураштраның кең жазықтарында және Оңтүстік Гуджараттың тауларында таралған. Басқа ұлттық саябақтар: Вансда ұлттық паркі, Қара бұғы ұлттық паркі, Велавадар және Нарара теңіз ұлттық паркі, Кутч шығанағы, Джамнагар. Жабайы табиғат қорықтары: Жабайы есек қорығы, Нал Саровар құс қорығы, Порбандар құс қорығы, Күш шөлінің жабайы табиғат қорығы, Күш үкі қорығы, Нараян Саровар қорығы, Джессор жалқау аю қорығы, Анжал, Баларам Амбаджи, Барда, Жамбугода, Хавда, Пания, Пурна, Рампура, Ратан Махал және Сурпанешвар. 2019 жылдың ақпан айында Мадхья-Прадеш штатының Ратапани қаласынан келген деген болжам бойынша бенгал жолбарысы Махисагар ауданындағы Лунавада аймағында көрінді, бірақ сол айдың соңында аштықтан қаза болған күйде табылды.
Демография
2011 жылғы санақ деректеріне сәйкес, Гуджараттың халқы 60,439,692 (31,491,260 еркек және 28,948,432 әйел) болды. Халық тығыздығы басқа Үндістан штаттарына қарағанда төмен. 2011 жылғы санақ бойынша, штаттың жыныс қатынасы әр 1000 еркекке 918 әйелді құрайды, бұл Үндістандағы 29 штаттың ішінде ең төменгі көрсеткіштердің (24-орын) бірі. Гуджарат тілінде сөйлейтіндер Гуджарат халқының көпшілігін құраса да, Ахмадабад, Вадодара және Сурат қалаларында түрлі этникалық және тілдік топтар бар, олардың құрамы әртүрлі. Марварилер экономикалық мигранттардың ірі азшылықтарын құрайды; сонымен қатар, Үндістанның басқа штаттарынан келген адамдардың шағын қауымдастықтары да жұмыс табу үшін Гуджаратқа көшіп келген. Осы аймақтарда лузо-үндістер, англо-үндістер, еврейлер және парсилер де тұрады. 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін Синдхилердің осы аймақтағы қатысуы дәстүрлі түрде маңызды. Коли тайпасы штат халқының 24% құрайтын ең ірі касталық топ болып табылады.
Экономика
Британдық Радж кезінде Гуджарат бизнесі Карачи және Мумбаи экономикасын дамытуда маңызды рөл атқарды. Штаттың негізгі ауыл шаруашылығы өнімдеріне мақта, жер жаңғағы, құрма, қант қамысы, сүт және сүт өнімдері жатады. Өнеркәсіптік өнімдерге цемент және бензин кіреді. Гуджарат фармацевтикалық өнеркәсіпте 33% үлесімен және экспортта 28% үлесімен бірінші орында тұр. Штатта 130 USFDA сертификаты бар дәрі-дәрмек өндіру орналымдары бар. Ахмадабад және Вадодара фармацевтикалық орталықтар ретінде қарастырылады, себебі осы қалаларда көптеген ірі және шағын фармацевтикалық компаниялар орналасқан. Гуджараттың Үндістандағы ең ұзын жағалау жолы бар (1600 км), ал оның порттары (жеке және мемлекеттік сектор) Үндістанның теңіз жүктерінің шамамен 40% -ын өңдейді. Куч шығанағында орналасқан Мундра порты жүк айналымы бойынша (144 миллион тонна) Үндістандағы ең ірі порт болып табылады, себебі оның орналасқан жері Үндістанның батыс бөлігінде және әлемдік теңіз жолдарына жақын. Гуджарат Үндістанның өнеркәсіптік өндірісі мен тауар экспортының шамамен 20% -ын құрайды. Cato институтының 2009 жылғы экономикалық еркіндік туралы есебіне сәйкес, Гуджарат Үндістандағы ең еркін штат болып табылады (екіншісі Тамил Наду). Reliance Industries компаниясы Джамнагарда мұнай өңдеу зауытын басқарады, ол әлемдегі ең ірі мұнай өңдеу зауыты болып табылады. Әлемдегі ең ірі кеме құрастыру орналымы Гуджарат штатының Бхавнагар қаласына жақын Алангта орналасқан. Gujarat Chemical Port Terminal Co Ltd компаниясы салған Дахеждегі жалғыз сұйық химиялық порт терминалы бар. Гуджаратта елдегі сұйытылған табиғи газ (СЖГ) терминалдарының екеуі орналасқан (Дахеж және Хазира). Пипавав және Мундрада тағы екі СЖГ терминалын салу жоспарлануда. Гуджараттың 85% ауылы жыл бойы қолданылатын жолдармен байланысты. Гуджараттың 18 мың ауылының шамамен 100% -ы Jyotigram Yojana арқылы үй шаруашылықтарына 24 сағат бойы, ал шаруашылықтарға 8 сағат бойы электр қуатымен қамтамасыз етілген. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, Гуджарат газға негізделген жылу электр энергиясын өндіруде ұлттық нарықтағы 8% -дан астам үлесімен бірінші орында тұр, ал ядролық электр энергиясын өндіруде ұлттық нарықтағы 1% -дан астам үлесімен екінші орында тұр. Соңғы бес жылда штаттың ауыл шаруашылығы өсімі 12,8% -ды құрады, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (2%) жоғары. Гуджараттағы ауыл шаруашылығының он жылдық өсім деңгейі 10,97% -ды құрайды. S&P CNX 500 конгломераттарының 20% -дан астамы Гуджаратта корпоративтік кеңселерге ие. RBI есебіне сәйкес, 2006-2007 жылдары Үндістандағы банк қаржысының 26% Гуджаратқа тиесілі болды. 2012 жылғы Чандигарх Еңбек бюросының сауалнамасы бойынша, Гуджараттағы жұмыссыздық деңгейі ең төменгі көрсеткішті құрады – 1%, ал ұлттық орташа көрсеткіш 3,8% болды. 2012 жылғы Legatum институтының «Жалпы өркендеу индексі» Гуджаратты әлеуметтік капитал мәселесі бойынша Үндістан штаттарының арасында ең жоғары баға алған екі штатының бірі деп таныды. Ол әлемдегі 142 елдің тізімінде Германиямен бірге 15-ші орында тұр, бұл бірнеше дамыған елдерден жоғары.
Инфрақұрылым
Гуджараттағы ең биік мұнара GIFT One 2013 жылдың 10 қаңтарында ашылды. GIFT Two деп аталатын тағы бір мұнара салынды, және тағы да мұнаралар салу жоспарлануда.
Өнеркәсіптік өсім
Гуджараттың ірі қалаларына Ахмадабад, Сурат, Вадодара, Раджкот, Джамнагар және Бхавнагар жатады. 2010 жылы Forbes журналы әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан қалалар тізіміне Ахмадабадты Қытайдан Чэнду мен Чунциннен кейін 3-орынға қосты. Штат кальцитке, гипске, марганецке, лигнитке, бокситке, әк тасқа, агатқа, фельдспарға және кварц құмға бай, ал осы минералдардың табысты өндірісі олардың белгіленген аймақтарында жүргізіледі. Джамнагар – латунь бөлшектерін өндіру орталығы. Гуджарат Үндістанға қажетті соданың 98%-ын өндіреді және елге тұздың 78%-ын береді. Бұл Үндістанның ең гүлденген штаттарының бірі, жан басына шаққандағы ЖІӨ Үндістанның орташа көрсеткішінен айтарлықтай жоғары. Калол, Хамбат және Анклешвар бүгінде мұнай және табиғи газ өндірумен танымал. Дуваранда көмір, мұнай және газды пайдаланатын жылу электр станциясы бар. Сондай-ақ, Бхавнагардың оңтүстік-шығысында, Хамбат шығанағында Аланг кемелерді қайта өңдеу кешені (әлемдегі ең ірісі) орналасқан. MG Motor India өз машиналарын Вадодара маңындағы Халолда, Tata Motors Ахмадабад маңындағы Санандта Tata Nano шығарады, ал AMW жүк көліктері Бхудж маңында жасалады. Сурат, Хамбат шығанағының жанындағы қала, әлемдік алмаз саудасының орталығы болып табылады. 2003 жылы әлемдегі алмастардың 92%-ы Суратта кесіліп, жылтыратылды. Гуджаратта алмаз өнеркәсібі 500 мың адамды жұмыспен қамтиды. 2015 жылдың 11-13 қаңтарында Гандинагардағы Махатма Мәндірде өткен «Жанды Гуджараттың жаһандық инвесторлар саммиті» барысында штат үкіметі жалпы құны 2,5 триллион рупий (шамамен) болатын арнайы экономикалық аймақтарға қатысты 21000 меморандумға қол қойды. Алайда, инвестициялардың көп бөлігі отандық өнеркәсіптен түсті. 2009 жылдың қаңтар айында Ахмадабадтағы Ғылым қалашығында өткен төртінші «Жанды Гуджарат» жаһандық инвесторлар саммитіне 600 шетелдік делегат қатысты. Барлығы 12,5 триллион рупийлік 8668 меморандумға қол қойылды, бұл штат ішінде 2,5 миллион жаңа жұмыс орны құруға мүмкіндік береді деп күтілуде. 2011 жылы «Vibrant Gujarat Global Investors' Summit» барысында 21 триллион рупийге (463 миллиард рупий) тең келісімдерге қол қойылды. Гуджарат – электр қуатының артығын қамтамасыз ететін штат. Какрапар атом электр станциясы – Сурат қаласының жанында орналасқан NPCIL басқаратын атом электр станциясы. Ресми деректерге сәйкес, 2010 жылдың сәуірінен бері тоғыз ай ішінде 40,793 миллион бірлікке сұраныс болса, Гуджарат 43,848 миллион бірлік өндірді. Гуджарат 12 штатқа артық электр қуатын сатты: Раджастан, Тамил Наду, Уттар-Прадеш, Махараштра, Андхра-Прадеш, Дели, Харьяна, Карнатака, Чхаттисгарх, Уттаракханд, Мадхья-Прадеш және Батыс Бенгал.
Энергия
2022 жылдың сәуір айына дейін штаттің ең жоғары қуат қажеттілігі 20 277 МВт құрайды. Жалпы орнатылған электр қуаты өндіру сыйымдылығы 44 127,43 МВт-қа жетеді. Оның 25 688,66 МВт-ы жылу электр станцияларының қуатына, ал 17 879,77 МВт-ы жаңартылатын энергия көздерінің қуатына тиесілі. Қалған 559 МВт – ядролық электр станцияларының қуаты. Жаңартылатын энергияның орнатылған қуатының ішінде 2022 жылдың наурыз айына дейін 9 209 МВт жел энергиясы және 7 180 МВт күн энергиясы бар.
Ауыл шаруашылығы
Гуджараттың жалпы географиялық аумағы 19 602 400 гектарды құрайды, оның ішінде 10 630 700 гектары егіс алқаптарына бейімделген. Гуджарат ауыл шаруашылығының өсуіне үш негізгі фактор ықпал етеді: мақта өндірісі, мал шаруашылығы, жеміс-көкөніс сияқты жоғары құнды тауарлардың қарқынды өсуі және бидай өндірісі. 2000-2008 жылдар аралығында бидай өндірісінің жылдық орташа өсім көрсеткіші 28% құрады (Халықаралық тамақ саясатын зерттеу институтының мәліметтері бойынша). Басқа маңызды өнімдерге баджра, жер жаңғағы, мақта, күріш, жүгері, бидай, қыша, кунжут, көгершін бұршағы, жасыл бұршақ, қант қамысы, манго, банан, сапота, лимон, гуава, помидор, картоп, пияз, зире, сарымсақ, исабгуль және фенхель жатады. Соңғы жылдары Гуджаратта ауыл шаруашылығы секторындағы орташа жылдық өсім 9% болса, Үндістанның қалған бөлігінде бұл көрсеткіш шамамен 3% құрайды. Бұл жетістікті Үндістанның бұрынғы президенті А.П.Ж. Абдул Калам жоғары бағалады. Гуджараттың ауыл шаруашылығының табысына әртүрлі дақылдар мен егіншілік жүйелері, климаттық әртүрлілік (ауыл шаруашылығы үшін 8 климаттық аймақ), штаттағы 4 ауыл шаруашылығы университетінің болуы (олар ауыл шаруашылығының тиімділігі мен тұрақтылығын зерттеуді қолдайды), кооперативтер, тіндер өршіту сияқты жоғары технологиялық ауыл шаруашылығын қабылдау, экспорттық аймақтар, дамыған маркетингтік инфрақұрылым (мұздатқыштар, өңдеу орталықтары, логистикалық хабтар және консалтингтік қызметтер) ықпал етеді. Гуджарат Үндістанда темекі, мақта және жер жаңғағының негізгі өндірушісі болып табылады. Басқа маңызды тағамдық дақылдарға күріш, бидай, жовар, баджра, жүгері, тур және бұршақ жатады. Штаттың экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген, жалпы егістік алқаптардың көлемі жалпы жер көлемінің жартысынан астам құрайды. Мал шаруашылығы мен сүт өндірісі Гуджараттың ауылдық экономикасында маңызды рөл атқарады. Сүт өндірісімен негізінен айналысатын кооперативтер миллионнан астам мүшеден тұрады. Гуджарат Үндістанда сүт өндіру бойынша көшбасшы. Амул сүт кооперативтері федерациясы бүкіл Үндістанда танымал және Азиядағы ең ірі сүт өндіруші кәсіпорны болып табылады. Мал шаруашылығында бұқалар және басқа да ірі қара мал, қойлар мен ешкілер өсіріледі. 1997 жылғы мал санағының нәтижелері бойынша Гуджарат штатында 20,97 миллион бас мал тіркелді. 2002-2003 жылдарға қарай мал шаруашылығының негізгі өнімдерінің зерттеулері нәтижесінде Гуджарат 6,09 миллион тонна сүт, 385 миллион жұмыртқа және 2,71 миллион кг жүн өндірді. Гуджарат сонымен қатар тоқыма, мұнай және сабын өнеркәсіптеріне де үлес қосады. Гуджаратта кооперативтерді қабылдау ауыл шаруашылығы саласындағы, әсіресе қант және сүт кооперативтерінің табысына үлкен үлес қосты. Кооперативтік шаруашылық 1951 жылдан бері Үндістанның ауыл шаруашылығын дамыту стратегиясының маңызды бөлігі болып табылады. Бұл шаралардың табысы ел бойынша әртүрлі болғанымен, Махараштра мен Гуджарат штаттарындағы оң әсері ең маңыздысы болып саналады. 1995 жылы екі штаттың кооперативтерінің саны елдің басқа аймақтарындағыдан көп болды. Олардың ішінде ауыл шаруашылығы кооперативтеріне ерекше назар аударылды. Көптеген кооперативтер фермерлерге субсидиялар мен несиелер беруге, ал өнімді бірлесіп өңдеу мен сатуға баса назар аударды. Алайда, олар өнімділікті арттырғанымен, аймақтағы теңдікке тигізетін әсері күмәнді, себебі ауыл шаруашылығы кооперативтеріне мүшелік көбінесе жер иелеріне артықшылық беріп, жерсіз ауыл шаруашылығы жұмысшыларының қатысуын шектеді. Гуджараттағы кооперативтердің табыстылығын сүт кооперативтері арқылы, әсіресе Амул (Ананд сүт одағы) мысалында көрсетуге болады. Амул 1946 жылы Гуджараттың Ананд қаласында сүт кооперативі ретінде құрылған. "Гуджарат кооперативтік сүт маркетинг федерациясы" (GCMMF) кооперативі Гуджараттағы 2,6 миллионға жуық сүт өндірушілеріне бірлесіп тиесілі. Амул дамушы экономикадағы кооперативтік жетістіктердің үздік үлгісі болып саналады және Амулдың өсу моделі ауыл шаруашылығын, әсіресе дамушы экономикалардың ауыл шаруашылығы секторын дамытудың үлгісі ретінде қабылданды. Компания Үндістандағы Ақ революцияны (Операция Flood деп те аталады) бастады, бұл әлемдегі ең ірі сүт өнімдерін дамыту бағдарламасы және 2010 жылы сүт тапшылығы бар Үндістанды әлемдегі ең ірі сүт өндіруші елге айналдырды. "Амул" моделі делдалдардың пайдалануын тоқтатуға және шаруалардың сүт пен сүт өнімдерін өндіру, өңдеу және қаптау бақылауында болуына мүмкіндік беруге бағытталған. Компанияның құны 2012 жылғы мәліметтер бойынша 2,5 миллиард АҚШ долларына жетеді. Гуджараттың 70% аумағы климаттық жағынан жартылай құрғақ және құрғақ аймақтарға жатады, сондықтан әртүрлі экономикалық салалардың суға деген сұранысы оның қорына қысым түсіреді. Жалпы суармалы жердің 16-17% мемлекеттік каналдар арқылы, ал 83-84% жекеменшік құдықтар мен басқа да жер асты суларын пайдаланатын құдықтар арқылы суарылады, бұл ауыл шаруашылығы алқаптарына су берудің басты көзі болып табылады. Нәтижесінде Гуджарат жер асты суларының азаюына байланысты мәселелерге тап болды, әсіресе 1960 жылдары суға деген сұраныс артқаннан кейін. Ауылдық жерлерде электр қуатына қол жеткізілгендіктен, субарсер электр сорғылары 1980 және 1990 жылдары танымал болды. Алайда, Гуджарат Электр тақтасы сорғылардың қуатына байланысты бірқатар тарифтік ставкаларына көшті, бұл құдықтарды суаруды қайтадан арттырып, электр сорғыларын пайдалануды азайтты. 1990 жылдары көптеген аудандарда жер асты суларын алу деңгейі жер асты суларын толықтыру деңгейінен асып кетті, ал барлық аудандардың тек 37,5% "қауіпсіз" толықтыру деңгейіне ие болды. Жер асты суларын сақтау және қолда бар су қорын ысырапқа салуды болдырмау қазіргі кезде штат алдында тұрған мәселе. Нармада өзені аңғарындағы даулы тоған жобасы – Сардар Саровар жобасы, каналдар желісінен тұрады және аймақта суаруды айтарлықтай арттырды. Алайда, оның көшірілген халыққа тигізген әсері әлі де даулы мәселе болып табылады. 2012 жылы Гуджарат каналдардағы буланудан туындаған су шығындарын азайту және аймақтағы тұрақтылықты арттыру мақсатында каналдардың үстіне күн панельдерін орнату бойынша тәжірибе бастады. Чандрасан қаласындағы бір мегаваттық (МВт) күн қуаты жобасында суару каналының 750 метрлік бөлігіне орнатылған күн панельдері пайдаланылады. Көптеген күн қуаты жобаларынан айырмашылығы, бұл жоба қосымша жерді пайдаланбайды, өйткені панельдер каналдардың үстіне орнатылған. Бұл жерді сатып алу, тазалау немесе өзгерту қажеттілігін жойғандықтан бастапқы шығындарды азайтады. Чандрасан жобасының нәтижесінде жылына 9 миллион литр су сақталады деп күтілуде. Гуджарат үкіметі топырақты басқаруды жақсарту және фермерлерді жаңа технологиялармен таныстыру мақсатында әрбір фермерге Топырақ денсаулығы картасын беру жобасын бастады. Бұл карта, өндірілген жердің жағдайына, фермерлердің есімдеріне, шот нөмірлеріне, кадастрлық нөмірлеріне, топырақтың құнарлылығына және жалпы тыңайтқыш мөлшеріне қатысты тұрақты идентификация құралы болып табылады. Әрбір ауылдан топырақ үлгілері алынып, Гуджарат Нармада аңғары Тыңайтқыш корпорациясы, Мемлекеттік тыңайтқыш корпорациясы және Үндістан фермерлері тыңайтқыш кооперативі талдайды. 2008 жылға қарай фермерлік шаруашылықтардан алынған 1,2 миллион топырақ сынақтарының деректері дерекқорға енгізілді. Жергілікті ауыл шаруашылығы университеттері жобаға көмек көрсетті және дерекқорға егін мен топыраққа қатысты деректер қосылды. Бұл топырақ сынақтарының деректерін интерпретациялауға және тыңайтқыш талаптарына қатысты ұсынымдар мен түзетулер жасауға мүмкіндік береді, бұл деректер де дерекқорға қосылады.
(GCMMF), is jointly owned by around 2.6 million milk producers in Gujarat. Amul has been seen as one of the best examples of cooperative achievement and success in a developing economy and the Amul pattern of growth has been taken as a model for rural development, particularly in the agricultural sector of developing economies. The company stirred the White Revolution of India (also known as Operation Flood), the world's biggest dairy development program, and made the milk deficient nation of India the largest milk producer in the world, in 2010. The "Amul Model" aims to stop the exploitation by middlemen and encourage freedom of movement since the farmers are in control of procurement, processing and packaging of the milk and milk products. The company is worth 2.5 billion US dollars (as of 2012). 70% of Gujarat's area is classified as semi arid to arid climatically, thus the demand on water from various economic activities puts a strain on the supply. Of the total gross irrigated area, 16–17% is irrigated by government owned canals and 83–84% by privately owned tube wells and other wells extracting groundwater, which is the predominant source of irrigation and water supply to the agricultural areas. As a result, Gujarat has faced problems with groundwater depletion, especially after demand for water increased in the 1960s. As access to electricity in rural areas increased, submersible electric pumps became more popular in the 1980s and 1990s. However, the Gujarat Electricity Board switched to flat tariff rates linked to the horsepower of pumps, which increased tubewell irrigation again and decreased the use of electric pumps. By the 1990s, groundwater abstraction rates exceeded groundwater recharge rate in many districts, whilst only 37.5% of all districts has "safe" recharge rates. Groundwater maintenance and preventing unnecessary loss of the available water supplies is now an issue faced by the state. The Sardar Sarovar Project, a debated dam project in the Narmada valley consisting of a network of canals, has significantly increased irrigation in the region. However, its impact on communities who were displaced is still a contested issue. In 2012 Gujarat began an experiment to reduce water loss due to evaporation in canals and to increase sustainability in the area, by constructing solar panels over the canals. In a one megawatt (MW) solar power project set up at Chandrasan, Gujarat uses solar panels fixed over a 750 metre stretch of an irrigation canal. Unlike many solar power projects, this one does not take up large amounts of land since the panels are constructed over the canals, and not on additional land. This results in lower upfront costs since land does not need to be acquired, cleared or modified to set up the panels. The Chandrasan project is projected to save 9 million litres of water per year. The Government of Gujarat, to improve soil management and introduce farmers to new technology, started on a project which involved giving every farmer a Soil Health Card. This acts like a ration card, providing permanent identification for the status of cultivated land, as well as farmers' names, account numbers, survey numbers, soil fertility status and general fertiliser dose. Samples of land from each village are taken and analysed by the Gujarat Narmada Valley Fertiliser Corporation, State Fertiliser Corporation and Indian Farmers Fertilisers Co operative. 1,200,000 soil test data from the villages was collected as of 2008, from farmer's field villages have gone into a database. Assistance and advice for this project was given by local agricultural universities and crop and soil specific data was added to the database. This allows the soil test data to be interpreted and recommendations or adjustments made in terms of fertiliser requirements, which are also added to the database.
Мәдениет
Гуджарат гужарат халқының мекені. Гуджарат – Махатма Гандидің, британдық үстемдікке қарсы бейбіт күресімен әйгілі әлемдік тұлғаның, және Үндістан Республикасының негізін қалаушыларының бірі Валлабхай Пателдің туған жері болды.
Ас мәзірі
Гуджарат тағамдары көбінесе вегетариандық болып келеді. Типикалық гуджарат талиі ротли немесе бхахари немесе тепала немесе ротло, дал немесе кади, хичди, бхат және шактан тұрады. Атану (үнді тұздылығы) және чхундо дәмдеуіш ретінде қолданылады. Гуджараттың төрт маңызды аймағы гуджарат тағамдарына өзінің ерекше стильдерін қосады. Көптеген гуджарат тағамдары бір уақытта тәтті, тұзды және өткір болып келеді. Саураштра аймағында шаш (айран) күнделікті тамақта міндетті түрде болуы керек деп саналады.
Кино
Гуджарати киноиндустриясы 1932 жылы, алғашқы гуджарати фильмі «Нарсин Мехта» жарық көрген кезден бастау алады. 1960-1980 жылдар аралығында гүлденгеннен кейін, индустрия төмендеуге ұшырады. Соңғы жылдары индустрия қайта жанданып келеді. Киноиндустрия құрылғаннан бері мыңнан астам фильм өндірді. 2005 жылы Гуджарат үкіметі гуджарати фильмдері үшін ойын-сауық салығынан 100% босату туралы және 2016 жылы ынталандыру саясатын жариялады.
Музыка
Гуджарат халық музыкасы, Сугам Сангит деп аталады, Барот қауымының атадан балаға беріліп келе жатқан кәсібі болып табылады. Гадхви және Чаран қауымдары қазіргі заманда зор үлес қосты. Гуджарат халық музыкасында кең таралған аспаптарға түрі, бунгал және пава сияқты үрмелі аспаптар, раван хатто, эктаро және янтар сияқты ішекті аспаптар, сондай-ақ манжира және занз құмыра барабаны сияқты соққылы аспаптар жатады.
Фестивальдар
Гуджараттың халықтық дәстүрлеріне бхавай және [[Дандия Раас жатады. Бхавай – халық театры; ол бір жағынан ойын-сауық, бір жағынан рәсім болып табылады және Амбаға арналған. Раас гарба – гужарат халқының Навратри мерекесін тойлау үшін билейтін халық биі. Бұл бидің халықтық киімдері әйелдер үшін чания чоли, ал ерлер үшін кедия. Гарбаның әртүрлі стильдері мен қадамдарына додию, қарапайым бес, қарапайым жеті, попатию, трикония (қол қозғалысымен үшбұрыш құру), лехри, тран тали, көбелек, худо, екі қол соғу және тағы да басқалары кіреді. Шери гарба – гарбаның ең ежелгі түрлерінің бірі, онда барлық әйелдер қызыл патола сари киіп, би билеп ән айтады. Бұл – гарбаның өте әдемі түрі. Макар Санкранти – Гуджарат халқының желкендерді ұшыру мерекесі. Гуджаратта желтоқсаннан бастап Макар Санкрантиге дейін адамдар желкендерді ұшырудан ләззат алады. Ундхию – түрлі көкөністерден жасалған арнайы тағам, Гуджарат халқы Макар Санкрантиде міндетті түрде жейді. Сурат әсіресе жіптің кескіш болуы үшін қатар жіпке шыны ұнтағы жағылып жасалатын берік жіптерімен танымал. Навратри мен Уттараянадан басқа, Дивали, Холи, Жанмаштами, Махавир Жанма Кальянак, Ид, Тазия, Париушан және басқа да мерекелер де тойланады.
Мәдениетті тарату
Араб теңізіне жақын орналасқандықтан, Гуджарат сауда-саттық рухын дамытты, ол ежелгі заманнан бері теңізшілік, қашықтықтағы сауда және сыртқы әлеммен теңіз арқылы байланыс мәдени дәстүрін сақтап келді. Гуджарат диаспорасы арқылы мәдениеттің таралуы осындай дәстүрдің логикалық салдары болды. Ежелгі заманнан бұрынғы кезеңде, түрлі еуропалық дереккөздер осы саудагерлердің Гуджараттан тыс жерлерде, Парсы шығанағы, Таяу Шығыс, Африка мүйізі, Гонконг, Индонезия және Филиппин сияқты әлемнің көптеген аймақтарында диаспоралық қауымдастықтар құрғанын байқады. Бұл Маратха әулетінің күшеуінен және британдық отаршылдықтан бұрын болды. 1-ші ғасырдың басындағы батыстық тарихшылар, мысалы Страбон мен Дио Кассий, гуджараттықтардың Буддизмді Жерорта теңізінде таратуға қосқан үлесін куәландырды. Баригаза қаласының сарман монахы Зарманохегас (Ζαρμανοχηγὰς) Августтың билігі кезінде Антиохияда Дамасктың Николасымен кездескенін жазды, содан кейін Афинаға барып, өзінің сенімін көрсету үшін өртке өліп кетті. Плутарх заманында осы сарманға арналған қабір көрініс тапты, онда "ΖΑΡΜΑΝΟΧΗΓΑΣ ΙΝΔΟΣ ΑΠΟ ΒΑΡΓΟΣΗΣ" ("Барғазадан келген үнді сарман шебері") деп жазылған. Сингаль тілінің алғашқы түбін Симхапураны (қазіргі Бхавнагар қаласының жанындағы Сихор) билеген патша Симхабахудың ұлы, Виджая ханзада құрады деп саналады. Виджая ханзада заңсыздық жасағаны үшін әкесінен қуылды және жорықшылар тобымен бірге саяхатқа шықты. Бұл дәстүрді басқа гуджараттықтар да жалғастырды. Мысалы, Ажанта фрескаларында гуджараттық ханзаданың Шри-Ланкаға кіргені бейнеленген. Көптеген үндістер Индонезия мен Филиппинге көшіп кетті, олардың көпшілігі гуджараттықтар еді. Сака күнтізбесінің бірінші жылында Яваға келген Ажи Сака патшасы Гуджарат патшасы болған деп есептеледі. Гуджарат ханзадасы Дхрувавиджая 5000 саудагермен бірге келген кезде Филиппин мен Индонезиядағы Ява аралындағы алғашқы үнді қоныстары құрылған деп саналады. Гуджарат кемесі Явадағы Борабудур мүсінінде бейнеленген. Сұлтандардың тарихи билігі кезінде индуистік шеберлік исламдық сәулетпен үйлесіп, Индо-Сарасен стилін қалыптастырды. Штаттағы көптеген құрылыстар осы стильде салынған. Бұл сонымен қатар, Үндістанның тәуелсіздік қозғалысының ұлы тұлғалары Махатма Ганди мен Сардар Валлабхай Пателдің туған жері. Қазіргі уақытта Амитабх Баччан Гуджарат туризмінің бренд-амбассадоры болып табылады.
Мұражайлар мен ескерткіштер
Гуджаратта әртүрлі жанрлар бойынша көптеген мұражайлар бар, оларды штаттың Мұражайлар департаменті басқарады. Штаттың басты мұражайы, Барода мұражайы және Вадодарадағы сурет галереясында орналасқан, сонымен қатар бұл Махараджа Фатех Сингх мұражайының да орналасқан жері. Кирти Мандир (Порбандар), Сабармати Ашрам және Каба Ганди Но Дело Махатма Гандиге байланысты мұражайлар. Біріншісі – оның туған жері, ал қалған екеуі – өмірінің бір бөлігін өткізген жерлері. Раджкоттағы Каба Ганди Но Делода Махатма Гандидің өміріне қатысты сирек фотосуреттер жинағының бір бөлігі қойылған. Сабармати Ашрамы – Ганди Данди науқанын бастаған орын. 1930 жылдың 12 наурызында ол Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін Ашрамға қайта оралмайтынына ант берді. Махараджа Фатех Сингх мұражайы Вадодарадағы Лакшми Вилас сарайында орналасқан, бұл сарай бұрынғы Махараджалардың резиденциясы болған. Калико тоқыма мұражайын Сарабхай қоры басқарады және ол Ахмадабадтың ең танымал туристік орындарының бірі. Жамангардағы Лакхота мұражайы – бұрын Джадеджа Раджпуттарының резиденциясы болған сарай, қазір мұражайға айналдырылған. Мұражай коллекциясына 9-18 ғасырларға жататын артефакттар, жақын маңдағы ортағасырлық ауылдардан табылған керамикалық бұйымдар және кит қаңқасы кіреді. Штаттағы басқа да танымал мұражайлар: Будж қаласындағы Куч мұражайы (Гуджараттағы ең көне мұражай, 1877 жылы құрылған), Раджкоттағы Адам тарихы мен мәдениетінің Уотсон мұражайы, Гуджарат ғылым қаласы және Ахмадабадтағы Сардар Валлабхай Пателдің ұлттық ескерткіші. 2018 жылдың қазан айында тәуелсіздік көшбасшысы Сардар Пателдің құрметіне әлемдегі ең биік мүсіні ашылды. 182 метр биіктігіндегі Біртұтас мүсін күн сайын 30 мыңнан астам келушіні қабылдайтын жаңа туристік орынға айналды.
Діни орындар
Гуджарат туризмінде діни орындар маңызды рөл атқарады. Сомнат он екі Жьотирлинганың біріншісі және ол Ригведада еске алынады. Дваркадиш, Радха Дамодар, Джунагад және Дакор храмдары – Құдай Кришнаға арналған қасиетті қажырлы орындар. Модерадағы Күн храмы – Археологиялық зерттеулер жөніндегі Үндістан қызметі басқаратын, билетпен кіруге болатын ескерткіш. Штаттағы басқа да діни орындар: Амбаджи, Дакор, Шамлажи, Чотила, Бечаражи, Махуди, Шанхешвар және т.б. Палитанадағы Шатрунджая тауындағы джайнизм храмдары Светамбара және Дигамбара джайни қауымдары үшін ең қасиетті қажырлы орындар саналады. Палитана – 900-ден астам храмдары бар әлемдегі жалғыз тау. Сиди Саид мешіті мен Джама мешіті – Гуджарат мұсылмандары үшін қасиетті мешіттер.
Көрмелер
Маха Шиваратри кезінде Джунагадтың Гирнар қамалында Бхавант Махадев жәрмеңкесі (гуджарати: ભવનાથ નો મેળો) деп аталатын бес күндік фестиваль өтеді. Куч фестивалі немесе Ранн фестивалі (гуджарати: કચ્છ немесе રણ ઉત્સવ) – Махашиваратри кезінде Кучта тойланатын фестиваль. Модхра би фестивалі – классикалық би фестивалі, Гуджарат штатының Мәдениет департаменті ұйымдастырады. Оның мақсаты – штаттың туризмін дамыту және дәстүр мен мәдениетті сақтап қалу. Амбаджи жәрмеңкесі индустар айының Бадрапад айында (тамыз-қыркүйек айлары аралығында) Амбаджиде өткізіледі. Бұл шаруалар үшін ерекше қолайлы кезең, өйткені жаңбырлы маусым аяқталуға айналып келеді. Бадрапад жәрмеңкесі Гуджарат пен Раджастан шекарасына жақын, Банасканта ауданының Данта талукасындағы Амбаджиде ұйымдастырылады. Автобус станциясынан ғибадатханаға дейінгі қашықтық бір шақырымнан кем емес, және бұл жолдың үсті жабық. Маунт-Абудан (45 км қашықтықта), Паланпурдан (65 км қашықтықта), Ахмадабадтан және Идардан тікелей автобустар бар. Бадрапад жәрмеңкесі Амбаджи ауылының орталығында, ғибадатхананың сыртында өтеді. Жәрмеңке кезінде ауылға ең көп сандағы сангхалар (паломниктер тобы) келеді. Көптеген адамдар жаяу келеді, бұл өте құнды, себебі бұл жаңбырдан кейін, пейзаж жасылданғанда, өзендер мөлдір суға толып, ауа таза болатын кезде болады. Жыл сайын осы жәрмеңкеге әлемнің түкпір-түкпірінен шамамен 1,5 миллион адам келеді. Бұл мерекеге индустар ғана емес, сонымен қатар кейбір джайндар мен парсилер де қатысады, ал кейбір мұсылмандар сауда үшін келеді. Тарнетар жәрмеңкесі Бхадрапад айының бірінші аптасында (Грегориан күнтізбесі бойынша қыркүйек-қазан айларында) өтеді, және ол Гуджараттың тайпалық халқы үшін қолайлы күйеу табуға арналған орын қызметін атқарады. Бұл аймақ Арджунаның Драупадиге үйлену үшін балықтың көзін тесудің қиын міндетін орындаған жер деп есептеледі. Гуджараттағы басқа жәрмеңкелерге Даң Дурбар, Шамлажи жәрмеңкесі, Читра Вичитра жәрмеңкесі, Дранг жәрмеңкесі және Ваута жәрмеңкесі жатады. Гуджарат үкіметі 1960 жылдан бері алкогольге тыйым салған. 2012 жылдың 24 желтоқсанында Гуджарат үкіметі IBN7 Diamond States ұйымынан «Азаматтардың қауіпсіздігі» номинациясы бойынша үздік штаттық сыйлықты алды.
Ауа
Гуджаратта үш халықаралық әуежай (Ахмедабад, Сурат және Вадодара), тоғыз ішкі әуежай (Бхавнагар, Будж, Жамнагар, Кандала, Порбандар, Раджкот, Амрели, Кешод) және екі жекеменшік әуежай (Мундра, Миттапур) бар. Үш әскери база (Будж, Жамнагар, Налия) да бар. Тағы екі әуежай (Анклешвар, Раджкот) құрылыс кезеңінде. Дееса, Мандви және Мехсана қалаларында пайдаланылмайтын үш әуежай орналасқан, соңғысы ұшқыштарды даярлайтын мектеп ретінде қолданылады. Гуджарат мемлекеттік авиациялық инфрақұрылым компаниясы (GUJSAIL) Гуджарат үкіметі тарапынан штаттың авиациялық инфрақұрылымын дамыту мақсатында құрылған. Аталған әуежайлар Үндістанның әуежайлар басқармасы, Үндістан әуе күштері, Гуджарат үкіметі немесе жеке компанияларға тиесілі және олардың басқаруында.
Темір жол
Гуджарат Үндістан темір жолының Батыс аймағына кіреді. Ахмадабад темір жол станциясы – Гуджараттағы ең маңызды, орталықта орналасқан және ең ірі темір жол станциясы, ол Гуджараттың және Үндістанның барлық маңызды қалаларымен байланысады. Сурат темір жол станциясы және Вадодара темір жол станциясы да Гуджараттағы ең жұқ жүретін темір жол станцияларының қатарында және Үндістандағы тоғызыншы ең жұқ станция болып табылады. Басқа да маңызды темір жол станциялары: Паланпур түйіні, Бхавнагар терминалы, Раджкот темір жол станциясы, Сабармати түйіні, Надиад түйіні, Валсад темір жол станциясы, Баруч түйіні, Гандидам түйіні, Ананд түйіні, Годхра темір жол станциясы және т.б. Үндістан темір жолы Дели–Мумбаи арқылы өтетін арнайы жүк тасымалы теміржол бағытын жоспарлап отыр. Ахмадабад және Гандинагар қалалары үшін арналған метро желісі – MEGA жобасының бірінші кезеңінің ұзын рельстері салынып жатыр. Бұл жобаның 2024 жылға дейін аяқталуы күтілуде. Құрылыс 2015 жылдың 14 наурызында басталды.
Теңіз
Гуджарат штатының 1214 км-ге созылған ең ұзын теңіз жағалауы бар. Кандла порты Батыс Үндістанына қызмет ететін ең ірі порттардың бірі. Гуджараттағы басқа да маңызды порттар: Навлакхи порты, Магдалла порты, Пипавав порты, Беди порты, Порбандар порты, Веравал порты және жеке меншіктегі Мундра порты. Штатта Ro-Ro паромдық жүйесі де бар.
Жол
Гуджарат мемлекеттік жол көлігі корпорациясы (GSRTC) Гуджарат штаты ішінде және көршілес штаттармен автобус қызметін ұйымдастыруға жауапты басты орган болып табылады. Бұл қоғамдық көлік корпорациясы Гуджарат штабында және Үндістанның басқа штаттарында автобус және жол жүргізу қызметтерін ұсынады. Бұдан басқа, GSRTC көптеген қызметтер көрсетеді. Маусымдық қызметтер – Гуджараттың ірі қалаларын, кішкентай қалаларын және ауылдарын байланыстырады. Қалааралық автобус қызметтері – Ахмедабад, Сурат, Веравал, Вапи, Вадодара (Барода), Раджкот, Бхаруч және т.б. сияқты ірі қалаларды байланыстырады. Орталық тұз және теңіз химиясы ғылыми-зерттеу институты Үндістан Үкіметінің Ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер кеңесінің аясында Бхавнагар қаласында құрылды. Орталық 1954 жылдың 10 сәуірінде Үндістанның алғашқы премьер-министрі Панджит Джавахарлал Нерудің қатысуымен ашылды, мақсаты теңіз тұзы, ішкі көлдердегі тұз және жер асты тұздығын зерттеу болды. Институт кері осмоз, электромембраналық процестер, тұз және теңіз химиясы, талдамалық ғылым, теңіз биотехнологиясы және басқа да салаларда жұмыс істейді. Гандинагар қаласында орналасқан Гуджарат Ұлттық құқық университеті қазіргі таңда Үндістандағы ең үздік құқық мектептерінің бірі болып саналады. Гуджарат ғылым қаласы – ғылым саласында білім алуға қызығушылық танытқан студенттерді көбейтуге бағытталған мемлекеттік бастама. Онда Үндістандағы алғашқы IMAX 3D театры, энергия паркі, ғылым залы, амфитеатр және музыкалық су шашқындары бар. Нирма университетінің басқару институты Үндістандағы ең жақсы MBA колледждерінің қатарында тұрақты түрде саналады. Гуджарат білім қоғамы, Еуропалық қашықтықтан оқыту қауымдастығы, Үндістан басқару мектептері қауымдастығы және Ахмадабад тоқыма өнеркәсібінің ғылыми-зерттеу қауымдастығымен байланысты Халықаралық басқару және техникалық зерттеулер институты жұмыс істейтін мамандарға арналған жоғары білім беру сертификаттау курстары бойынша жаһандық деңгейде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 2013 жылы IIMT STUDIES Гуджарат технологиялық университетімен және Гуджарат білім қоғамымен бірлесіп GET SET GO бағдарламасын іске қосты. Б.К. Бизнес басқару мектебі қаржы басқару саласында алтыншы орында тұр. К.С. Бизнес басқару мектебі де Гуджарат университетінің MBA колледжі болып табылады және бес жылдық біріктірілген MBA курсын ұсынады. Ахмедабадтағы Шанти бизнес мектебі – корпоративтік азаматтық бастама арқылы басқару саласындағы магистратура дипломын ұсынатын бизнес мектебі. Сейсмологиялық зерттеулер институты (ISR) 2003 жылы Гуджарат Үкіметінің Ғылым және технология департаментімен құрылды және қоғам ретінде тіркелді. ISR кампусы Гандинагар қаласының Райсан ауданында, Сабармати өзенінің жағасында орналасқан. Институттың мақсаттары мен міндеттеріне әртүрлі аймақтардағы ғимараттар үшін оңтайлы сейсмикалық факторларды анықтау және олардың әлеуетін ұзақ мерзімді бағалау кіреді. ISR – Үндістанда сейсмологиялық зерттеулерге толығымен арналған жалғыз институт және оны бірнеше жыл ішінде халықаралық деңгейдегі жетекші институтқа айналдыру жоспарлануда.