Кіріспе

Ұшақ реактивті қозғалтқыштарының шуын азайтуға арналған құрылғы

Шуды басу жинағы – ескі ұшақ реактивті қозғалтқыштарының тудыратын шуын азайтуға көмектесетін аэродинамикалық құрылғы. Бұл құрылғылар көбінесе ескі турбореактивті және төмен өткізу қабілеті бар турбовентиляторлы қозғалтқыштарға орнатылады, себебі олар жаңағы жоғары өткізу қабілеті бар турбовентиляторлы қозғалтқыштарға қарағанда әлдеқайда шулы болады.

Дизайн

Тыныштырғыш жиынтықтың ең көп таралған түрі – көп жапырақты араластырғыш. Бұл құрылғы қозғалтқыштың артқы жағына орнатылады және реактивті ядроның түтін газдарын қоршаған ауамен және қолжетімді айналма ауаның шағын бөлігімен араластырады. Қазіргі заманғы жоғары айналма турбовентиляторлы қозғалтқыштар осы принципті пайдаланып, қозғалтқыштың артқы жағындағы реактивті ядроның шығарылымын айналма ауамен жауып, шуды азайтады. Көптеген тыныштырғыш жиынтықтар шығарылымға қосымша өзгерістер енгізеді, соның ішінде дыбыс өткізбейтін өңделген құбырлар, қайта қарастырылған кіреберіс қанаттары және бағыттағыш пернелер. Олар жоғары жылдамдықты, кішкентай желдеткіштен таралатын өткір шуды азайтады. Атап айтқанда, Gulfstream G III ұшақтарына арналған тыныштырғыш жиынтығының салмағы шамамен және есептелгендей 2%-ға дейін ұшу қашықтығын қысқартады, бірақ ұшу кезінде қашықтықтың азаюы байқалмайды, себебі ұшақтардың қашықтық шегіне сирек жетеді. FedEx компаниясының Boeing 727 сияқты үлкен ұшақтарында тыныштырғыш жиынтықтар қосымша салмақ қосады (ұшақтың жалпы салмағы 200 кг-ға дейін) және бұл қысқа сапарларда отынның жалпы 0,5%-ға артуына себеп болады (бірақ ұзақ рейстерде өлшенетін арту байқалмайды).

Реттеу

Шуды басу құрылғылары ескі ұшақтардың шуын тиімді түрде азайтады, бірақ шуды әрқашан заманауи ұшақтар деңгейіне дейін қолжетімді бағада төмендету мүмкін болмайды. 1999 жылы осы мәселе АҚШ пен Еуропалық Одақ арасында нормативтік дауға әкелді, онда Еуропалық Одақ Еуропада шуды басу құрылғыларын пайдалануға тиімді түрде кедергі келтіретін жаңа шу регламентін ұсынды. 1999 жылдың 31 желтоқсанына дейін АҚШ-та пайдаланылатын барлық 2-ші сатыдағы шулы реактивтік ұшақтар, салмағы 75 000 фунттан жоғары, 2000 жылдың 1 қаңтарынан кейін АҚШ-та ұшуды жалғастыру үшін 3-ші сатыдағы шуды басу құрылғыларымен жабдықталуы керек болды. Бұл регламент көбінесе американдық пайдаланылған ұшақтардың құнын төмендету және американдық шуды басу құрылғыларын өндірушілердің табысына зиян келтіру қаупін тудырды. АҚШ-тың Concorde-қа тыйым салу туралы қатерінен кейін ЕО 925/99 регламенті қабылданды, бірақ 2002 жылдың 26 наурызында шығарылған ЕО Директивасы № 2002/30/EC оны жоққа шығарды (және тиімді түрде күшін жойды). 2013 жылы FAA 14 CFR 91 бөлімінің ережелерін өзгертіп, 2015 жылдың 31 желтоқсанынан кейін 3-ші сатыдағы шуға сәйкес келмейтін және салмағы 75 000 фунттан аспайтын реактивтік ұшақтарды пайдалануға тыйым салды. 2015 жылдың 31 желтоқсанынан кейін 3-ші сатыдағы қозғалтқыштар орнатылмаған немесе 3-ші сатыдағы шуды басу құрылғылары орнатылмаған, салмағы 75 000 фунттан аспайтын 2-ші сатыдағы бизнес-реактивтік ұшақтар континенттік 48 штатта ұшуға рұқсат етілмейді. 14 CFR §91.883 75 000 фунт немесе одан аз салмақтағы реактивтік ұшақтарға арналған арнайы ұшуға рұқсаттар – 2015 жылдың 31 желтоқсанынан кейін пайдалануға рұқсат етілетін арнайы ұшуға рұқсаттардың тізімін қамтиды.