Кіріспе

Әл-ауқат экономикасы жобасы – экономистердің жобасы. Копенгаген консенсусы – бұл шығын-пайда талдауын қолдана отырып, әл-ауқат экономикасы теориясына негізделген әдістемелерді пайдаланып, жаһандық әл-ауқатты арттыруға басымдықтарды қоюға бағытталған жоба. Ол 2004 жыл шамасында «Скептикалық эколог» кітабының авторы және сол кездегі Дания үкіметінің Қоршаған ортаны бағалау институтының директоры Бьёрн Ломборгпен құрастырылып, ұйымдастырылды. Жоба Копенгаген консенсусы орталығы арқылы жүзеге асырылады, оны Ломборг басқарады. Бұрын Копенгаген бизнес мектебінің бөлігі болған, қазір АҚШ-та тіркелген 501(c)(3) коммерциялық емес ұйымға айналды. Жоба әр саланың сарапшылары ұсынған мәселелердің кең ауқымына қатысты мүмкін болатын шешімдерді қарастырады. Олар экономистер тобымен бағаланып, рейтингтеледі. Экономикалық талдау арқылы рационалды басымдықтарға ерекше назар беріледі. Панельге белгілі бір бюджеттік шектеу қойылады және ұсынылған мәселелерді шешу/рейтингтеуде нәтижеге бағытталған тәсілді қолдану үшін шығын-пайда талдауын пайдалануға нұсқау беріледі. Бұл тәсіл халықаралық дамудағы қалыпты практиканы түзету ретінде негізделген, онда, делінгендей, БАҚ назары мен «қоғамдық пікір» көбінесе оңтайлы емес басымдықтарға әкеледі.

Тарих

Жоба 2004, 2007, 2008, 2009, 2011 және 2012 жылдары конференциялар өткізді. 2012 жылғы конференцияда бірге қолданылатын микроэлементтермен қамтамасыз ету ең жоғары басымдыққа ие деп танылды, ал 2008 жылғы есепте нашар тамақтанатын балаларға витаминдерді қосымша беру әлемдегі ең тиімді инвестиция ретінде қарастырылды. 2009 жылғы конференция, әлемдік жылыну мәселесіне арналған, климаттың өзгеруі өзге әлемдік проблемалардан төмен болғанымен, теңіз бұлттарын ағарту (күн сәулесін көбірек шашырату арқылы температураны төмендету үшін кемелерден теңіз суын бұлттарға бүркіп тастау) бойынша зерттеулерді басты климаттық өзгеріс басымдығы ретінде ұсынды. 2011 жылы Копенгаген консенсус орталығы RUSH Foundation-мен бірлесіп, ВИЧ/ЖҚС проблемасына ұтымды шешімдер табу мақсатында «Қайта ойлау» жобасын жүзеге асырды. 2007 жылы Копенгаген консенсусы Америкааралық даму банкімен бірлесіп, Латын Америкасы үшін қандай жобалар әл-ауқатқа ең көп үлес қосатынын қарастырды. Алғашқы жоба Дания үкіметі және The Economist ұйымдарының бірлескен демеушілігінде жүзеге асырылды. 2004 жылғы Копенгаген консенсусының қорытындыларын жинақтаған, Ломборгтың редакциялаған «Жаһандық дағдарыстар, жаһандық шешімдер» кітабы 2004 жылдың қазан айында Кембридж университетінің баспасында жарық көрді, ал 2008 жылғы қорытындыларға негізделген екінші басылымы 2009 жылы жарыққа шықты.

Нәтиже

Бюджеттік шектеулерді ескере отырып, олар 16 инвестицияны инвестициялауға лайық деп тапты (қызығушылық деңгейі төмендеу ретімен): әрқайсысы талқыланған мәселелерге қатысты, ал Slate оқырмандары өздерінің рейтингтерін жасап, ең жақсы деп санайтын шешімдерге дауыс бере алады. Slate оқырмандарының рейтингісі сарапшылар тобының пікірімен көптеген мәселелерде сәйкес келді, соның ішінде микроэлементтерді жинақтау арқылы жасалатын араласудың тиімділігі; алайда, ең айқын айырмашылық халық санының өсу мәселесіне байланысты болды. Отбасылық жоспарлау Slate-тің басымдықтар тізімінде ең жоғары орын алды, ал сарапшылар тобының басымдықтарының алғашқы 16-сының ішінде орын алмады.

Процесс

Сегіз экономист 2004 жылдың 24-28 мамырында Копенгаген қаласында дөңгелек үстел отырысында кездесті. 10 санаттағы ("қиындықтар") 32 ұсыныстың ("мүмкіндіктер") әл-ауқат экономикасы туралы қазіргі білімді қорытындылау үшін алдын ала бірқатар анықтамалық құжаттар дайындалған болатын. Әр санат бойынша бір бағалау мақаласы және екі сын мақала жазылды. Анықтамалық құжаттарды жабық есік артында қарастырғаннан кейін, қатысушылардың әрқайсысы 17 ұсынысқа экономикалық басымдық берді (қалғандары қорытындысыз деп танылды).

Нәтижелер

Сарапшылар тоғыз қиындықтың ішіндегі отыз екі мүмкіндіктің он жетісін бағалауға келісті. Бағаланған мүмкіндіктер төрт топқа бөлінді: өте жақсы, жақсы, қанағаттанарлық және нашар; барлық нәтижелер шығын-пайда талдауы негізінде жасалған.

Өте жақсы

АИТВ және ЖҚТБ-ның таралуын болдырмау үшін белгілі бір жаңа шараларды іске асыруға ең жоғары басымдық қойылды. Экономистердің есебуынша, 27 миллиард доллар инвестиция 2010 жылға дейін шамамен 30 миллион жаңа инфекцияның алдын алуға мүмкіндік береді. Дұрыс тамақтанудың жетіспеуі мен аштықты азайту саясаты екінші басымдық ретінде таңдалды. Микроэлементтерге қолжетімділікті арттыру, әсіресе диеталық қосымшалар арқылы темір тапшылығы анемиясын азайту, өте жоғары пайда-шығын қатынасына ие деп бағаланды, оның құны 12 миллиард долларға бағаланды. Тізімде үшінші орында сауданы либералдау тұрды; сарапшылар шағын шығындар бүкіл әлемге және дамып келе жатқан елдерге үлкен пайда әкелуі мүмкін екеніне келісті. Төртінші басымдық – малярияны бақылау және емдеу; 13 миллиард долларлық шығындар өте жақсы нәтижелер беруі мүмкін деп бағаланды, әсіресе химиялық заттармен өңделген комарына қарсы торларды төсекке қолданған жағдайда.

Жақсы

Бесінші басымдық – дамушы елдерге қажетті жаңа ауыл шаруашылығы технологияларын зерттеуге қаражатты көбейту болды. Одан кейін әлемдегі ең кедей миллиард адамның санитарлық жағдайын және су сапасын жақсартуға бағытталған үш ұсыныс келеді (алтыншыдан сегізінші орынға дейін: шағын көлемді су технологиясы арқылы тұрмыс көтеру, қауымдық басқарудағы сумен жабдықтау және санитария, сондай-ақ азық-түлік өндірісінде судың тиімділігін зерттеу). Бұл тізімді жаңа бизнес ашу құнын төмендетуге арналған "үкіметтік" жоба аяқтады.

Әділ

Ондық орынды білікті жұмысшылардың көші-қонына кедергі келтіруді азайту жобасы иеленді. Он бірінші және он екінші орындарда нашар тамақтану жобалары болды – нәрестелер мен балалардың тамақтануын жақсарту және төмен салмақты туу көрсеткіштерін азайту. Он үшінші орында аурулармен күресу үшін негізгі денсаулық сақтау қызметтерін кеңейту жоспары тұрды.

Кедей

14-тен 17-ге дейін рейтингтегендер: біліктілігі төмен жұмысшыларға арналған көші-қон жобасы (қонақ жұмысшы бағдарламалары), интеграцияны қиындатады деп саналды; және климаттық өзгерістерге қатысты үш жоба (оптималды көміртегі салығы, Киото протоколы және тәуекелге байланысты көміртегі салығы), комиссия бұл ұсыныстардың ең тиімсіз деп бағалады.

Әлемдік ауа райының жылынуы

Панель үш ұсынылған климат саясатының "құны пайдасынан асып түсуі мүмкін" деген қорытынды жасады. Сонымен қатар, "глобалды жылыну мәселесі шешілуі керек, бірақ көміртегі шығарындыларын күрт түрде азайтуға бағытталған тәсілдердің қажетсіз қымбат екендігіне келісті". Глобалды жылыну ғылымына қатысты, Клайн ұсынған мақала негізінен Климаттық өзгерістер жөніндегі үкіметаралық комиссия белгілеген аяға сүйенді және адамның қызметінен туындаған парниктік газдардың шығарылымы жаһандық жылынудың басты себебі деген консенсус пікірін қабылдады. Клайн экономика саласында жарияланған түрлі зерттеулерге сүйенді және жаһандық жылынудың зиянын азайту шараларының бағаланған құнын күтілетін зиянды азайтумен салыстыруға тырысты. Клайн 1,5% дисконттық ставканы қолданды. (Клайнның қорытындысы жобаның веб-сайтында) Ол дисконттық ставкасын таңдауын "пайдалылыққа негізделген дисконттау" арқылы негіздеді, яғни қазіргі және болашақ ұрпақтар арасындағы қалауда ешқандай қиылыс жоқ (уақыттық қалауды қараңыз). Бұдан әрі, Клайн талдаудың уақыт шегін болашақтағы үш жүз жылға дейін ұзартты. Глобалды жылынудың күтілетін жалпы зияны қазіргі ұрпақтан кейін анық байқалатындықтан, бұл таңдау жаһандық жылынудың зиянының қазіргі құнын, сондай-ақ оны азайту саясатының тиімділігін арттырды.

Панельдің мүшелігі

Квиггин Ломборгтың таңдаған 2004 жылғы комиссия мүшелерінің "көбінесе оңшыл көзқарастас болғанын және олар өз пікірлерін білдірген жағдайда Киотоға қарсы болғанын" айтты. Нақты келісімге қол жеткізу үшін Ломборг экологтарды, әлеуметтік ғылымдарды – әділеттілік және климаттың өзгеруінің салдары мен саясатының теңсіз таралуымен айналысатындарды, экономистердің қолдауымен таратылатын пайда-зардап талдауындағы "бір доллар – бір дауыс" экономикалық үлгісіне қарсы тұра алатын философтарды, сондай-ақ Ломборгтың климаттың өзгеруінің салдары минималды болады деген пікірінің ғылыми тұрғыдан дұрыс еместігін оңай дәлелдей алатын климат ғалымдарын шақыруы керек еді. Ломборг комиссия мүшелеріне қатысты сынға жауап ретінде "Сакс "Консенсус" командасын тек экономистерден құралғандықтан сынады. Бірақ жобаның мәні де осында еді. Экономистер экономикалық басымдықтарды анықтауда білікті. Глобальдық жылынумен күресуге немесе жұқпалы аурулармен күресуге кімнің басымдық беруі керек – климаттанушылардың немесе безгек мамандарының емес, олардың шешімі".