Кіріспе
Желілік меншіктік протокол түрі
Remote Desktop Protocol (RDP) – Microsoft Corporation әзірлеген, пайдаланушыға желілік қосылыс арқылы басқа компьютерге қосылу үшін графикалық интерфейс ұсынатын меншіктік протокол. Пайдаланушы осы мақсатта RDP клиенттік бағдарламалық жасақтамасын пайдаланады, ал екінші компьютер RDP серверлік бағдарламалық жасақтамасын іске асыруы керек. Microsoft Windows-тың көптеген нұсқалары (оның ішінде қолдауы тоқтатылған Windows Mobile), Linux (мысалы, Remmina), Unix, macOS, iOS, Android және басқа операциялық жүйелер үшін бірнеше клиенттер бар. RDP серверлері Windows операциялық жүйелерінің серверлік және кәсіби нұсқаларына кіріктірілген, бірақ үйлік нұсқаларында жоқ; Unix және OS X үшін де RDP сервері бар (мысалы, xrdp). Сервер әдепкі бойынша TCP 3389 және UDP 3389 порттарында тыңдайды. Қазіргі уақытта Microsoft өзінің ресми RDP клиенттік бағдарламалық жасақтамасын Remote Desktop Connection деп, бұрын "Terminal Services Client" деп атады. Протокол ITU T T.128 қолданбаларды бөлісу протоколының кеңейтімі болып табылады. Microsoft кейбір техникалық сипаттамаларын өз веб-сайтында жариялайды.
Remote Desktop Protocol (RDP) is a proprietary protocol developed by Microsoft Corporation which provides a user with a graphical interface to connect to another computer over a network connection. The user employs RDP client software for this purpose, while the other computer must run RDP server software. Several clients exist for most versions of Microsoft Windows (including Windows Mobile but the support has ended), Linux (for example Remmina), Unix, macOS, iOS, Android, and other operating systems. RDP servers are built into the server and professional editions of Windows operating systems but not home editions; an RDP server for Unix and OS X also exists (for example xrdp). By default, the server listens on TCP port 3389 and UDP port 3389. Microsoft currently refers to their official RDP client software as Remote Desktop Connection, formerly "Terminal Services Client". The protocol is an extension of the ITU T T.128 application sharing protocol. Microsoft makes some specifications public on their website.
Тарих
Windows XP-ден бастап Microsoft Windows-тың кез келген серверлік және кәсіби нұсқасында орнатылған Remote Desktop Connection (RDC) ("Terminal Services") клиенті болады, оның нұсқасы операциялық жүйенің нұсқасымен немесе соңғы орнатылған Windows Service Pack-пен анықталады. Терминал қызметтері сервері Windows NT 4.0 Terminal Server Edition-да (1998 жылы шығарылған), Windows 2000 Server-да, Windows XP Home Edition-нан басқа Windows XP-нің барлық нұсқаларында, Windows Server 2003-да, Windows Home Server-да, Windows Fundamentals for Legacy PCs-де, Windows Vista Ultimate, Enterprise және Business нұсқаларында, Windows Server 2008 және Windows Server 2008 R2-де, сондай-ақ Windows 7 Professional және одан жоғары нұсқаларында ресми мүмкіндік ретінде қолдау көрсетіледі. Windows-тың үйлік нұсқалары RDP-ні қолдамайды. Microsoft ескі операциялық жүйелер үшін RDP-нің жаңа нұсқаларына қосылуға қажетті клиентті қамтамасыз етеді. Сервердегі жақсартулар ескі нұсқаларда қолжетімді болмағандықтан, әрбір жаңа RDP нұсқасымен енгізілген мүмкіндіктер тек осы ескі операциялық жүйелерден жаңа нұсқадағы RDP серверіне қосылғанда ғана жұмыс істейді, ал ескі операциялық жүйеде RDP серверін пайдаланғанда жұмыс істемейді.
4.0 нұсқасы
ITU T T.128 қолданба бөлісу протоколына (жоба кезінде "T. share" деп те аталған) негізделген T.120 ұсынымдары сериясынан RDP-нің алғашқы нұсқасы (4.0 нұсқасы) Microsoft компаниясы "Терминалдық қызметтер" арқылы Windows NT 4.0 Сервер, Терминалдық Сервер Баспасөзі өнімінің құрамында ұсынылды.
5.0 нұсқасы
Бұл нұсқа Windows 2000 Server жүйесімен бірге енгізілді, жергілікті принтерлерге басып шығару мүмкіндігін қоса алғанда, көптеген жаңа мүмкіндіктерді қосты және желілік өткізу қабілетін жақсартуға бағытталған.
5.1 нұсқасы
Бұл нұсқа Windows XP Professional жүйесімен бірге енгізілді және 24 биттік түс пен дыбыс қолдауын қамтыды. Ол Windows 2000, Windows 9x және Windows NT 4.0 жүйелерінде де қолдалады. Осы нұсқада клиенттің атауы «Терминал қызметтерінің клиенті» (Terminal Services Client) дегеннен «Қашықтан жұмыс үстеліне қосылу» (Remote Desktop Connection) деп өзгертілді; алайда, негізгі атқарушы файлдың атауы әлі де сол күйінде сақталғандықтан, оның тамыры бүгінге дейін жалғасуда.
5.2 нұсқасы
Бұл нұсқа Windows Server 2003 жүйесімен бірге енгізілді, консольдік режимдегі қосылымдарды, сессия каталогын және жергілікті ресурстарды бейнелеуді қолдайды. Сонымен қатар, серверді куәландыру және терминал сервер байланысын шифрлеу үшін Transport Layer Security (TLS) 1.0 ұсынылды. Бұл нұсқа Windows XP Professional x64 Edition және Windows Server 2003 x64 & x86 Edition жүйелеріне кіріктірілген, сондай-ақ Windows XP үшін жүктеу арқылы қолжетімді.
6.0 нұсқасы
Бұл нұсқа Windows Vista жүйесімен бірге енгізілді және Windows Presentation Foundation қолданбаларын, Желілік деңгейдегі аутентификацияны, көп мониторлы кеңейтімді және үлкен жұмыс үстелін қолдауды, сондай-ақ TLS 1.0 қосылымдарын қамтыды. RDP 6.0 клиенті Windows XP SP2, Windows Server 2003 SP1/SP2 (x86 және x64 нұсқалары) және Windows XP Professional x64 Edition үшін KB925876 арқылы қолжетімді. Macintosh OS X үшін Microsoft Remote Desktop Connection Client Intel және PowerPC Mac OS 10.4.9 және одан жоғары нұсқаларын қолдаумен де қолжетімді.
6.1 нұсқасы
Бұл нұсқа 2008 жылдың ақпан айында жарық көрді және алғаш рет Windows Server 2008 және Windows Vista-ның 1-ші қызметтік жинағымен бірге келді, содан кейін 3-ші қызметтік жинағы арқылы Windows XP-ге енгізілді. RDP 6.1 клиенті Windows XP SP2, Windows Server 2003 SP1/SP2 (x86 және x64 нұсқалары) және Windows XP Professional x64 Edition үшін KB952155 арқылы қолжетімді. Қашықтан әкімшінің "консольге" қалай қосылатынына қатысты өзгерістерден өзге, бұл нұсқа Windows Server 2008-де пайда болған жаңа мүмкіндіктерді де ұсынады, мысалы, жеке бағдарламаларға қашықтан қосылу және жаңа клиенттік басып шығаруды қайта бағыттау жүйесі. Бұл жүйе клиенттің басып шығару қабілеттерін серверде іске қосылған бағдарламаларға қолжетімді етеді, серверде басып шығару драйверлерін орнату қажеттілігін жояды. Сонымен қатар, қашықтан әкімші клиент жағында кез келген бағдарламалық қамтамасты немесе параметрді еркін орнатуға, қосуға/жоюға құқылы. Дегенмен, қашықтан басқару сеансын бастау үшін, қосылуға тырысатын сервердегі әкімшілер тобының мүшесі болу шарт.
7.0 нұсқасы
Бұл нұсқа 2009 жылдың шілдесінде өндіріске жіберілді және Windows Server 2008 R2, сондай-ақ Windows 7 жүйелерімен бірге келеді. Осы нұсқамен бірге Terminal Services қызметі Remote Desktop Services қызметіне өзгертілді. Бұл нұсқада Windows Media Player қайта бағыттау, екі бағытты аудио, көп мониторды қолдау, Aero glass қолдауы, біт картасын жақсарту, Easy Print қайта бағыттау, тіл тақтасын бекіту сияқты жаңа мүмкіндіктер бар. RDP 7.0 клиенті Windows XP SP3 және Windows Vista SP1/SP2 жүйелерінде KB969084 арқылы қолжетімді, бірақ Windows Server 2003 x86 және Windows Server 2003 / Windows XP Professional x64 нұсқаларында ресми түрде қолдау көрсетілмейді. Windows Server 2008 жүйесінде де ресми қолдау жоқ. Aero glass қашықтықтан пайдалану, екі бағытты аудио, Windows Media Player қайта бағыттау, бірнеше мониторды қолдау және Remote Desktop Easy Print сияқты RDP 7.0 мүмкіндіктерінің көпшілігі тек Windows 7 Enterprise немесе Ultimate нұсқаларында қолжетімді.
7.1 нұсқасы
RDP-нің 7.1 нұсқасы 2010 жылы Windows 7 Service Pack 1 және Windows Server 2008 R2 SP1 құрамына енгізілді. Ол виртуалды GPU қолдауын және хост жағындағы шифрлауды қамтамасыз ететін RemoteFX технологиясын ұсынды.
8.0 нұсқасы
Бұл нұсқа Windows 8 және Windows Server 2012 жүйелерінде жарық көрді. Бұл нұсқада адаптивті графика (прогрессивті рендеринг және байланысты техникалар), TCP немесе UDP протоколын тасымалдау протоколы ретінде автоматты түрде таңдау, көп нүктелі сенсорлық қолдау, vGPU үшін DirectX 11 қолдауы, vGPU қолдауына тәуелсіз USB қайта бағыттау және т.б. сияқты жаңа мүмкіндіктер бар. RDP 8.0 клиенті мен серверлік компоненттері Windows 7 SP1 және Windows Server 2008 R2 SP1 жүйелері үшін KB2592687 арқылы қолжетімді. RDP 8.0 клиенті Windows Server 2008 R2 SP1 үшін де қолжетімді, бірақ серверлік компоненттері жоқ. Қосымшаға DTLS протоколының орнатылуы қажет. RDP 8.0-дегі жаңа мүмкіндік – RDP сессиясын ішкі жинақтаудың шектеулі қолдауы; ол тек Windows 8 және Server 2012 үшін ғана жұмыс істейді, ал Windows 7 және Server 2008 R2 (RDP 8.0 жаңартуымен бірге) бұл мүмкіндікті қолдамайды. RDP 7-дегі «көлеңке» мүмкіндігі, әкімшіге RDP қосылысын бақылауға (қадағалауға) мүмкіндік берген, RDP 8-де алынып тасталды. RDP 8-де Aero Glass қашықтан басқару мүмкіндігі (бір-біріне қосылатын Windows 7 машиналарына қатысты) де алынып тасталды. Сессияны көлеңкелеуді қолдау RDP 8.1 нұсқасында қайта қосылды. Бұл нұсқада Microsoft Office 2013 бағдарламасын RemoteApp ретінде іске қосқанда кездесетін кейбір визуализация қателіктері де түзетілді. Microsoft осы типтегі шабуылды қалай болдырмауға болатынын түсіндіретін 82 беттік құжат жариялады.
10.0 нұсқасы
RDP 10.0 нұсқасы Windows 10 жүйесімен бірге енгізілді және келесі жаңа мүмкіндіктерді қамтиды: AutoSize масштабтау (HiDPI клиенттері үшін пайдалы). Сонымен қатар, H.264/AVC технологиясын пайдалану арқылы графикалық қысу жақсартылды.
Қауіпсіздік мәселелері
RDP-нің 5.2 нұсқасы әдепкі конфигурациясында ортадағы адам шабуылына (man-in-the-middle attack) ұшырауы мүмкін. Әкімшілер осы тәуекелді азайту үшін тасымалдау қабатының шифрлауын қосуға болады. RDP сеанстары жадтағы тіркелгі деректерін ұрлауға да бейім, оларды хэш шабуылдарын өткізу үшін пайдалануға болады. 2012 жылдың наурыз айында Microsoft RDP-дегі маңызды қауіпсіздік осалдығын жою үшін жаңарту шығарды. Бұл осалдық Windows компьютерін аутентификацияланбаған клиенттер мен компьютерлік құрттардың шабуылына ұшыратуы мүмкін. RDP клиентінің 6.1 нұсқасы RDP серверіндегі барлық пайдаланушылардың аттары мен суреттерін (Windows нұсқасының қайсысы болмасын) көрсетуге мүмкіндік береді, егер RDP қосылымы үшін пайдаланушы аты көрсетілмесе, сол тізімнен біреуін таңдауға болады. 2018 жылдың наурыз айында Microsoft Preempt компаниясы тапқан CredSSP-дегі қашықтан кодты орындау осалдығын жою үшін жаңарту шығарды. CredSSP – Microsoft Remote Desktop және Windows Remote Management бағдарламаларына қатысатын қауіпсіздік қолдау провайдері. 2019 жылдың мамыр айында Microsoft "BlueKeep" деп аталатын қауіпсіздік жаңартуын шығарды, бұл қашықтан кодты орындау мүмкіндігін беретін және Microsoft "құрттар тарауы мүмкін" деп ескерткен, кең ауқымды бұзылуларға әкелуі мүмкін осалдық. Көбінесе, Windows XP сияқты қолдау мерзімі біткен бірнеше Windows нұсқалары үшін де жаңартулар қолжеткізілді. Бұл осалдық дереу зиянды мақсатта пайдаланылмады, бірақ сарапшылар оның пайда болуы мүмкін екенін және көптеген жүйелерде жаңарту орнатылмағандықтан, кең ауқымды зиян келтіруі мүмкін екенін бірауыздан айтты. 2019 жылдың шілдесінде Microsoft Hyper-V-ге әсер ететін RDP осалдығын жою үшін қауіпсіздік жаңартуын шығарды.
Клиенттер
Remote Desktop Connection шығарылғаннан бері Microsoft және басқа да компаниялар, оның ішінде Microsoft Remote Desktop, rdesktop және FreeRDP сияқты бірнеше қосымша Remote Desktop Protocol клиенттері құрылды.
Серверлер
Microsoft-тың Remote Desktop Services-тен басқа, Unix жүйелеріндегі ашық кодты RDP серверлеріне FreeRDP (жоғарыда қараңыз), ogon жобасы және xrdp жатады. Windows Remote Desktop Connection клиенті мұндай серверлерге қосылу үшін қолданылуы мүмкін. RDP-ді пайдаланатын және Microsoft Azure платформасының бір бөлігі болып табылатын Azure Virtual Desktop та бар. Oracle компаниясының VirtualBox виртуалды машинасының іске асылуында қолданылатын VirtualBox қашықтықтан көрсету протоколы (VRDP) де бар. Бұл протокол Windows жүйесімен бірге келетін барлық RDP клиенттерімен үйлесімді, бірақ бастапқы RDP-ден айырмашылығы, шифрланбаған және құпия сөзбен қорғалмаған қосылымдарды қабылдау үшін конфигурациялануы мүмкін, бұл үй немесе кеңсе желісі сияқты қауіпсіз және сенімді желілерде пайдалы болуы мүмкін. Әдетте, Microsoft-тың RDP сервері бос құпия сөздері бар пайдаланушы тіркелгілерінен қосылысты қабылдамайды (бірақ бұл топтық саясат редакторы арқылы өзгертілуі мүмкін). VRDP сыртқы және қонақтарды авторизациялау опцияларын да ұсынады. VRDP виртуалды машина (хост) деңгейінде іске асырылғандықтан, қонақ жүйесінде қандай операциялық жүйе орнатылғаны маңызды емес. VirtualBox кеңейту жинағы қажет.
Патенттер
Microsoft үшінші тараптық жүзеге асыруларға тиісті RDP патенттерін лицензиялауды талап етеді. 2014 жылдың ақпанына дейін ашық кодты клиенттердің осы талапқа сәйкес келу деңгейі белгісіз күйде қалып отыр.
Киберқылмыстарда пайдалану
Қауіпсіздік зерттеушілері киберқылмыскерлердің бұзған RDP серверлерін жасырын форумдарда және арнайы заңсыз RDP сату орындарында сататынын хабарлады. Бұзған RDP-лер басқа да алаяқтық әрекеттерді жасау үшін немесе құпия жеке немесе корпоративтік деректерге қол жеткізу үшін "алдын ала орналасу алаңы" ретінде қолданылуы мүмкін. Зерттеушілер сонымен қатар киберқылмыскерлердің RDP-лерді пайдаланып компьютерлерге тікелей зиянды бағдарламалар орнатып жібергенін мәлімдеді.