Джоан Ван Арк: Американдық актрисаның өмірбаяны

Кіріспе

Американдық актриса (туған 1943)

Джоан Ван Арк (16 маусым 1943 жылы туған) – американдық актриса. Ол ең танымал рөлімен – «Түйіндер қону» прайм-тайм мыс операсындағы Вален Юинг рөлімен белгілі. «Актерлер студиясының» өмірлік мүшесі, ол 1966 жылы «Саябақта жалаңаяқ» спектаклінде Бродвейдегі дебютін жасады. 1971 жылы ол «Театр әлемінің» сыйлығын алды және «Жұбайлар мектебі» пьесасының жаңа қойылымындағы үздік әйел актер рөлі үшін «Тони» сыйлығына ұсынылды. 1978 жылы Ван Арк ең танымал рөлін – Вален Юингті алды, ол алғаш рет CBS телеарнасының «Даллас» сериалында пайда болды, содан кейін 13 маусым бойы оның спин-оффы «Түйіндер қону» (1979–1992) сериалында басты кейіпкер болды. «Түйіндер қону» сериалындағы рөлі үшін ол 1986 және 1989 жылдары «Мыс операсының жұлдыздары» сыйлығында ең үздік актриса ретінде жеңіске жетті. Ол 1992 жылы шоудан кетті, бірақ 1993 жылы сериалдың соңғы екі эпизодында, сондай-ақ 1997 жылы «Түйіндер қону: Көшеге қайта оралу» мини-сериалында қайта оралды. 1985 жылы ол CBS телеарнасындағы «Гүл шоқтары шеруінің» жүргізушісі ретінде «Күндізгі Эмми» сыйлығына ұсынылды. 2004-2005 жылдары «Жас және бейшаралар» мыс операсында ойнады. Ол 2013 жылы жаңа «Даллас» сериалының бір эпизодында Вален рөлін қайта ойнады.

Ерте өмір және білім

Ван Арк Нью-Йорк қаласында Дороти Жан Ван Арк (құрметті аты – Хеменуэй) (1917–1983) және Кэролл Ван Арк (1897–1972) отбасында дүниеге келді. Кэролл Ван Арк – Голландиядан, Мичиган штатынан шыққан жарнамашы және қоғамдық қатынастар кеңесшісі, голланд тегінен. Кэролл Ван Арк әкесінің әкесі Нидерландыдан көшіп келген. Әкесі мен анасы екеуі де жазушы болған. Харрис 2013 жылы қайтыс болғаннан кейін Ван Арк Бродвейдегі естелік шарада Жюли Харрис атындағы стипендия құрылғанын жариялады, ол Йель драма мектебінде оқитын актерлерге жыл сайын қолдау көрсетеді. «Күйеулер торабы» сериалында Харристің ұлы және Ван Арк ағасы рөлін ойнаған Алек Болдуин алғашқы жарнасын төледі. 2021 жылы Йель драма мектебі оқу ақысысыз болды және Йель университетінің Дэвид Геффен атындағы драма мектебі болып қайта аталды.

Мансап

Ван Арк өзінің кәсіби мансабын Гатри театрында Мольердің "Аяу" пьесасында бастады, онда ол Хьюм Кронин мен Зои Колдуэллдің қасында ойнады. Одан кейін Гатридегі "Сатушының өлімі" пьесасында Кронин мен Джессика Тандимен бірге ойнады. Вашингтондағы Арена сахнасында бір маусымдық жұмыстан кейін, ол Майк Николс режиссерлік еткен "Парктегі жалаңаяқ" ұлттық тур компаниясында Кори рөлін ойнады. 1966 жылы ол сынға ие Лондон компаниясында Пикадилли циркінде Марло Томас жарақат алғандықтан оның орнына келді. Сол жылы Ван Арк Бродвейде Кори рөлінде дебют жасады, үш жыл бұрынғы түпнұсқа Бродвей қойылымында ойнаған Элизабет Эшлидің ізбасары болды. Ван Арк жаңа күйеуімен Лос-Анджелеске көшіп барды, онда ол теледидардағы жұмыстарды жинауға кірісті. 1971 жылы ол Бродвейге қайта оралды, онда ол "Театр әлемі" сыйлығын алды және Стивен Портер режиссерлік еткен Мольердің "Жұбайлар мектебінде" Агнес рөлі үшін "Тони" сыйлығына ие болды. Ван Арк 1972 жылы 10 наурызда кинотеатрларда көрсетілген "Құрқақтар" фильмінде Рэй Милланд пен Сэм Эллиоттпен бірге ойнады. Universal Studios-пен келісімшарт жасағаннан кейін Ван Арк Бетт Дэвиспен бірге "Сотшы" және Джейк Уайлер" телефильмінде ойнады, бірақ 1972 жылы NBC оны көрсетуден бас тартты. 1973 жылы Ван Арк "M*A*S*H" сериалының "Радардың есебі" атты эпизодында Эрика рөлін ойнады, онда ол Алан Алданың сомдаған Хоукиге үйлену ұсынысын қабылдамайды. Ван Арк сондай-ақ "Температуралардың көтерілуі" (1972–73) және "Біз бір-бірімізді ұстап тұрамыз" (1977–78) қысқа мерзімді телесериалдардың тұрақты актерлік құрамында болды. 1974 жылы Мэри Уренің орнына Ван Арк Пиранделлоның "Ойын ережелері" пьесасының қайта қойылымында Силия Гала рөлінде Бродвейге оралды. Оны Хелен Хейс театрында Нью Феникс Репертуар компаниясы қойды. "Ойын" Ван Аркты "Жұбайлар мектебі" режиссері Стивен Портермен және "Жұбайлар" фильмінің серіктесі Дэвид Дьюкспен қайта біріктірді. 1975 жылы "Ойын" қойылымы "Ұлы қойылымдар" телеарнасында "Америка театры" бағдарламасының бөлігі ретінде көрсетілді. Ван Арк Ричард Бунмен бірге Токиодағы Цубурая студиясында және Жапон Альп тауларында түсірілген "Соңғы динозавр" ғылыми-фантастикалық фильмінде ойнады. Фильм кинотеатрларда көрсетілуге арналған, бірақ дистрибьютор таба алмады және 1977 жылдың ақпан айында телефильм ретінде көрсетілді. Сонымен қатар, Ван Арк 1979 жылы шыққан қысқа мерзімді анимациялық сериалда жәндік әйелінің дауысын орындады. Бірнеше жыл бойы теледидарда эпизодтық рөлдерде жұмыс істегеннен кейін, 1978 жылы ол өзінің ең танымал рөлін – Вален Юингті ("Даллас") алды (алғашқыда бір реттік пайда болу ретінде). Ван Арк тығыз кестеге сай жұмыс істеді және "Даллас" дебютінің аптасында көп ұшып жүрді, өйткені "Даллас" Техаста түсіріліп жатты, ол бір мезгілде Лос-Анджелесте "The Love Boat" эпизодын түсіріп, Нью-Йоркте Эсте Лаудер үшін дауыс беру жұмыстарын жүргізді. Алайда, кейінірек сценарийлер кейіпкерді бірнеше қосымша эпизодтарға енгізді; және 1979 жылы Ван Арк Вален кейіпкерін ұзақ уақыт бойы жалғасқан "Кнотс Лэндинг" сериалына көшірді, онда ол шоудың он төрт маусымының он үшінде бірге ойнады. Ол 1992 жылы кетіп қалды, бірақ 1993 жылдың мамырында соңғы екі эпизодқа оралды. Оның кейіпкері сериалда Тед Шэкэлфорд ойнаған күйеуі Гари Юингке үш рет үйленген, сонымен қатар шоу кезінде тағы екі некеде болған. "Кнотс Лэндинг" сериалында он үш жыл бойы Ван Арк ең үздік әйел актер үшін екі "Soap Opera Digest" сыйлығын алды (1986, 1989) және тағы алты рет номинацияланды. Бағдарлама барысында Ван Арк актриса ретінде ең үлкен танымалдылығын алтыншы жылы алды, онда Валеннің егіз балаларын ұрлаумен байланысты күрделі сюжет болды. Олардың жоғалуы Валенді Калифорниядағы cul de sac-тен шығып, өзі жазған романдағы кейіпкерге айналған сюрреалистік эмоционалдық сапарға және қажылыққа баруға мәжбүр етті. 1984–1985 жылғы "The Long and Winding Road" сериясының финалында Вал өзінің балалары әлі де тірі екенін біледі, ал бұл эпизодтың алғашқы эфирі "Knots Landing" апталық Нильсен рейтингтерінде бірінші орынға жеткен жалғыз рет болды. 1985 жылы 29 маусымда шыққан "TV Guide" журналында оның өнерін былай деп бағалады: "Knots Landing" фильмінің сюжеті өте қорқынышты, бірақ актерлік құрамның құрамы өте мықты, оның басты кейіпкері – Вален роліне теңдесі жоқ Джоан Ван Арк". Кейін ол сериалдың екі эпизодын, соңғы маусымда бір эпизодын режиссерлік етті, ол сериалда тұрақты орындаушы болмағаннан кейін. 1985 жылы ол Боб Баркермен бірге "CBS" "Tournament of Roses Parade" бағдарламасын өткізді, ол "Үздік арнайы сыныптық бағдарлама" номинациясына күндізгі "Эмми" сыйлығын алды. Олардың кейіпкерлерінің экрандағы достығын бейнелеп, Ван Арк пен KL серіктесі Мишель Ли жақын дос болды. 1997 жылдың мамырында Ван Арк "CBS" мини-сериалында "Кнотс Лэндинг: Cul de Sac-қа оралу" фильмінде Вален Юинг рөлін қайта сомдады; ал 2005 жылдың желтоқсанында ол "Кнотс Лэндинг Рейюнион: Тағы бірге" бейіндемелік кездесуіне қатысты, онда ол басқа актерлермен бірге ұзақ жылдар бойы көрсетілген "CBS" телешоуы туралы естеліктермен бөлісті. "Кнотс Лэндингтен" кетіп бара жатқанда, ол Кристофер Мелонимен бірге "Spin Doctors" атты сәтсіз пилоттық фильмде ойнады, ол NBC арнасы үшін түсірілген, бірақ көрсетілмеді. 1994 жылы шыққан "Boys Will Be Boys: The Ali Cooper Story" атты ABC Afterschool Special фильмінде ойнаған және режиссерлік еткен, ол "Humanitas" сыйлығына ие болды. 1997 жылы Ван Арк Директорлар гильдиясы үшін үйсіздік және отбасық зорлық-зомбылық туралы құжаттық қысқа фильмді түсірді, ал бұл туынды "Эмми" сыйлығына ие болды. 2004 жылдан 2005 жылға дейін ол "CBS" телеарнасының "Жас және бейшара" сериалында Глория Фишер Эбботт рөлін сомдады, содан кейін рөлден бас тарды және оның орнына Джудит Чапман келді. Ван Арк сондай-ақ Бродвейден тыс сахнада Джон Рубинштейнмен бірге "Love Letters" және Эдвард Албидің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған "Үш биік әйел" пьесасында "Promenade Theatre" театрында, сондай-ақ "Bleecker Street Theatre" театрында "The Exonerated" пьесасында ойнады. 2000 жылы ол Вашингтонда "Камино Реал" қойылымында ойнады. Лос-Анджелестегі театрлық жұмыстарының қатарында: "Сирано де Бержерактағы" Роксана, сондай-ақ "Ring Around the Moon", "Chemin de Fer", "Heartbreak House" және "As You Like It" пьесалары бар, соңғысы үшін ол "Лос-Анджелес драма сыншылары" сыйлығын жеңіп алды. Дэвид Бирнимен бірге ол Чарльз Йохансон продюсерлік еткен "Макбет" пьесасында леди Макбет рөлінде ойнады. Ван Арк сондай-ақ үш "Williamstown Theatre Festival" қойылымында ойнады: "The Night of the Iguana" (1987), Стивен Сондхаймның "A Little Night Music" пьесасының 40 жылдық мерейтойлық қойылымы (1994) және Кеннет Кавандердің классикалық грек трагедияларының беш сағаттық, екі бөлімді адаптациясы "The Legend of Oedipus" (1988), оны WTF негіздеушісі Никос Псахаропулос режиссерлік етті, ол Ван Арк Йель драма мектебінде оқыған кезде оның актерлік шебері болған. Кейінгі сахналық жұмыстарының қатарында: Теннесси Уильямстың жаңадан ашылған қысқа пьесаларының бірі "Escape" рөліндегі миссис Фенуэйдің түпкілікті ойнауы, ол 2004 жылы Кеннеди орталығындағы "Five by Tenn" жинағының бөлігі ретінде ұсынылды, 2005 жылы Ла-Хойя Playhouse-де Дес МакАнуфф режиссерлік еткен "Private Fittings" қойылымы және 2006 жылы Хартфорд сахнасында "A Lovely Sunday for Creve Coeur" қойылымы бар. Ван Арк пен Маршалл Колорадо штатының Боулдер қаласында орта мектепте танысып, Германияның Триер қаласында үйленді, онда Маршалл Қарулы күштер теледидар қызметінде қызмет еткен. Айлық сапарында олар оның аттасы, Жанна д'Арк есімімен танымал еуропалық орындарды аралады. Олардың жалғыз баласы – дауыс актрисасы, модель және әнші Ванесса Маршалл. 1997 жылы анасы мен қызы бірге...

Van Ark began her professional career at the Guthrie Theater in Molière's The Miser, in which she appeared opposite Hume Cronyn and Zoe Caldwell. That was followed by Death of a Salesman at the Guthrie with both Cronyn and Jessica Tandy. After a season at the Arena Stage in Washington, D. C., she originated the role of Corie in the national touring company of Barefoot in the Park, directed by Mike Nichols. In 1966, she recreated the role at the Piccadilly Circus in the critically acclaimed London Company when she replaced Marlo Thomas, who had pulled out due to a ligament injury; and later that same year, Van Ark made her Broadway debut as Corie at the Biltmore Theater and became one of the successors of Elizabeth Ashley, who three years earlier appeared in the original Broadway production. Van Ark and her new husband moved to Los Angeles, where she started garnering television credits. In 1971, she revisited Broadway, where she earned a Theatre World Award and received a Tony nomination for her performance as Agnès in Molière's The School for Wives, directed by Stephen Porter. Van Ark starred opposite Ray Milland and Sam Elliott in the horror film Frogs, which was theatrically released on March 10, 1972. After receiving a contract with Universal Studios, Van Ark co starred with Bette Davis in The Judge and Jake Wyler, a 1972 telefilm and series pilot that failed to be picked up by NBC. Van Ark played the role of Erika in M*A*S*H in 1973 in the episode entitled "Radar's Report,” in which she rejects the prospect of marriage to Hawkeye, portrayed by Alan Alda. Van Ark was also a regular castmember of the short lived television sitcoms Temperatures Rising (1972–73) and We've Got Each Other (1977–78). In 1974, Van Ark, tapped as a late replacement for Mary Ure, returned to Broadway as Silia Gala in a revival of Pirandello's The Rules of the Game, which was performed by the New Phoenix Repertory Co. at the Helen Hayes Theater and also featured Glenn Close, who, in addition to playing a bit part as a neighbor, served as Van Ark's understudy in the lead role of Silia. Game reunited Van Ark with School for Wives director Stephen Porter as well as Wives co star David Dukes. In 1975, a production of Game was also broadcast on Great Performances as one of its Theatre in America selections. Van Ark co starred opposite Richard Boone in the science fiction outing The Last Dinosaur, which was filmed at Tsuburaya Studios in Tokyo and on location in the Japanese Alps. The picture was intended to be released theatrically but failed to find a distributor and instead aired as a TV movie in February 1977. In addition, Van Ark performed the voice of Spider Woman in the short lived 1979 animated series of the same name. After working for several years in a variety of guest roles on television, in 1978, she gained her best known role as Valene Ewing (originally as a one time appearance) on Dallas. Van Ark kept a tight schedule and was flying a lot the week of her Dallas debut, as Dallas was being filmed in Texas and she was simultaneously shooting an episode of The Love Boat in L. A. and doing voiceover work for Estée Lauder in New York. However, writers later worked the character into a couple of additional episodes; and in 1979, Van Ark then carried the Valene character over into the long running spin off, Knots Landing, in which she co starred for thirteen of the show's fourteen seasons. She left in 1992, although she did return for its final two episodes in May 1993. Her character was married three times to husband Gary Ewing, played in the series by Ted Shackelford, and also had two other marriages during the show's run. During her thirteen years on Knots Landing, Van Ark earned two Soap Opera Digest Awards for Best Actress (1986, 1989) and was nominated an additional six times. Over the course of the program, Van Ark probably received her greatest recognition as an actress during the sixth year, which featured an intricate storyline involving the theft of Valene's twin babies. Their disappearance prompted Valene to embark on a surreal emotional journey and pilgrimage in which she left the cul de sac in California and morphed into the persona of a character from a novel she had written. In the 1984–1985 season finale, "The Long and Winding Road," Val finds out that her babies are still alive, and this episode's original broadcast marked the only time Knots Landing ever reached the #1 spot in the weekly Nielsen ratings. In its edition dated June 29, 1985, TV Guide assessed of her performance: "Knots Landing has the grimmest plots but the strongest cast, headed by the incomparable Joan Van Ark as Valene." Later on, she directed two of the series' episodes, one in the last season after she was no longer a regular performer on the serial. In 1985, she also co hosted with Bob Barker CBS' Tournament of Roses Parade, which received a Daytime Emmy nomination for Outstanding Special Class Program. Mirroring their characters' onscreen friendship, Van Ark and KL co star Michele Lee became good friends while working together on the series. In May 1997, Van Ark reprised her role of Valene Ewing in the CBS mini series Knots Landing: Back to the Cul de Sac; while in December 2005, she appeared in the non fiction reunion Knots Landing Reunion: Together Again, in which she reminisced with the other cast members about the long running CBS television show. Shortly before leaving Knots Landing, she starred opposite Christopher Meloni in an ill fated pilot called Spin Doctors, a sitcom for NBC that was not picked up. An ABC Afterschool Special called Boys Will Be Boys: The Ali Cooper Story (1994), which she appeared in and directed, was nominated for a Humanitas. In 1997, Van Ark also directed a documentary short on homelessness and domestic violence for the Directors Guild of America, and the piece was nominated for an Emmy Award. She originated the role of Gloria Fisher Abbott on CBS television's The Young and the Restless from 2004 to 2005, then decided to leave the role and was replaced by Judith Chapman. Van Ark also appeared Off Broadway opposite John Rubinstein in Love Letters, as well as in Edward Albee's Pulitzer Prize winning Three Tall Women at the Promenade Theatre and The Exonerated at the Bleecker Street Theatre. In 2000, she performed in Camino Real in Washington, D. C. Her Los Angeles theater credits include: Cyrano de Bergerac as Roxanne, as well as Ring Around the Moon, Chemin de Fer, Heartbreak House and As You Like It, for which she won a Los Angeles Drama Critics Award. Opposite David Birney, she appeared as Lady Macbeth in the Grove Shakespeare Festival's production of Macbeth, produced by Charles Johanson. Van Ark has also starred in three Williamstown Theatre Festival productions: The Night of the Iguana (1987), the 40th anniversary presentation of Stephen Sondheim's A Little Night Music (1994) and The Legend of Oedipus (1988), which is a five hour, two part adaptation by Kenneth Cavander of the classic Greek tragedies and was directed by WTF co founder Nikos Psacharopoulos, who was also Van Ark's acting professor when she was attending the Yale School of Drama. Later stage work includes: her origination of the role of Mrs. Fenway in Escape, one of the newly discovered Tennessee Williams' short plays featured as part of the Five by Tenn collection at the Kennedy Center in 2004; the 2005 La Jolla Playhouse production of Private Fittings, directed by Des McAnuff, and a presentation of A Lovely Sunday for Creve Coeur in 2006 at the Hartford Stage. Van Ark and Marshall were high school sweethearts in Boulder, Colorado, and wed in Trier, Germany, where Marshall was stationed at the time in the Armed Forces Television Service. For their honeymoon, they took a European tour of places made famous by her namesake, Joan of Arc. The couple's only child is voice actress, model, and singer Vanessa Marshall. In 1997, mother and daughter appeared together in the play Star Dust at the Tiffany Theater. Van Ark is a long distance runner who has participated in 14 marathons and made the cover of Runner's World.