Кіріспе

Алтыннан жасалған бұйымды анықтау әдісі. Алтынның «саусақ іздері» – алтыннан жасалған бұйымды оның ішіндегі қоспалар немесе іздік элементтер арқылы анықтау тәсілі.

Маңыздылық

Бұл техника ұрланған немесе орын аударылған алтынға құқық талап ету үшін қолданылады, соның ішінде тұздалған алтынның көптеген көздерден анықталуы мүмкін. Алтынның із элементтері арқылы саусақ іздерін алу алтын артефакттарының шығу тегін түсінуге көмектеседі. Бұл әдіс алтынды немесе алтыннан құралған затты оның іздік элементтері арқылы сипаттауға, яғни минералдану оқиғасы және нақты кен орны немесе алтын қоймасы бойынша үлгінің саусақ іздерін алуға мүмкіндік береді. Ag, Cu, Ti, Fe, Pt, Pd, Mn, Cr, Ni, Sn, Hg, Pb, As және Te сияқты анықтау лимітінен жоғары өлшенетін элементтер алтынның саусақ іздерін алу және геохимиялық сипаттама үшін қолданылуы мүмкін. Бұл техниканы қолданып алтынның шығу тегін анықтау үшін, кен орындары мен алтын қоймаларынан алынған алтын үлгілерінің саусақ іздерінен құрылған деректер базасы қажет. Синхротрондық микро-ХРФ (SR M XRF), атомдық эмиссиялық спектрометрия және лазерлік абляция индуктивті түрлендірілген плазмалық массалық спектрометрия (LA ICP MS) қолданылады. Соңғы 32 жылда LA ICP MS археологиялық, биологиялық және сот-медициналық мақсаттарда пайдаланылды. Мысалы, б.з.д. 5 ғасырға жататын алтын фольга фрагменттерінің тобы LA ICP MS арқылы талданды, нәтижесінде олардың өндіріс процесі, функциясы және бір-бірімен байланысы туралы мәліметтер анықталды.

Асқынулар

LA ICP MS өлшеу кезінде ластануды болдырмау үшін 60 мкм-ден үлкен диаметрлі алтын бөлшектерімен ең жақсы жұмыс істейді. LA ICP MS-тің анықтау шегі төмен болғанымен, оның жалпы дәлдігі микроэлементтердің мөлшерін анықтаудың басқа әдістеріне қарағанда, мысалы, далалық эмиссиялық электрондық зондты микроанализ (FE EPMA) және синхротрон микрорентгендік флуоресценциялық спектроскопия (SR l XRF) сияқты әдістерге қарағанда төмен болды. Алтынның кішігірім өлшемділігі (<5μm – 250μm) болғандықтан, талдау жүргізер алдында алтыннан минералдардың кішкентай сынықтарын бөліп алу қажет. Алтынды танудың шектеулері бар, оларға элементтік фракциялау (үлгімен байланысты емес аналит) және калибрлеу үшін матрицаға сәйкес келетін стандарттардың қажеттігі кіреді. Өндірілген өнер бұйымдарына қатысты алтынның нақты көзін анықтау немесе растауды шектейтін тағы да бірнеше мәселелер бар. Бұл мәселелерге алтын кендеріндегі элементтік профильдердің кең базасының болмауы, кен геологиясындағы табиғи айырмашылықтар және іздік элементтерді дәл талдаудың қиындығы жатады. Сонымен қатар, «қымбат металл» заттарының саудасы, қарақшылық және қайта балқытуы көздерін анықтау мәселесін усуырландырады.