Үлкен сатылы тау жүйесі – Юта мен Аризонадағы геологиялық құрылым. Брайс Каньон, Зайон және Үлкен Каньон ұлттық парктерін қамтиды. Қабатты тау жыныстары, геология зерттеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Юта және Аризона штатындағы жер бедері, АҚШ.
Landform in Utah and Arizona, United States
Гранд Стэркази – Брайс-Каньон ұлттық паркі мен Гранд Стэркази-Эскаланте ұлттық монументінен оңтүстікке қарай, Сион ұлттық паркі арқылы және Гранд-Каньон ұлттық паркіне дейін созылатын, қабаттасқан шөгінді тау жыныстарының алып тізбегі.
The Grand Staircase is an immense sequence of sedimentary rock layers that stretch south from Bryce Canyon National Park and Grand Staircase–Escalante National Monument, through Zion National Park, and into Grand Canyon National Park.
Геология
Гранд-Каньонда ашылған негізгі шөгінді тау жыныстары 200 миллионнан 600 миллион жылға дейінгі жастағы және жылы, ағыс сулы теңіздерде және жағалауға жақын жерлерде қалыптасқан. Гранд-Каньонның шамамен 40 анықталған тас қабаттары әлемдегі ең көп зерттелген геологиялық колонналардың бірі болып табылады. Сион ұлттық паркіндегі ең көне ашық жаратылысы – Гранд-Каньондағы ең жас ашық жаратылысы, шамамен 240 миллион жылдық Кайбаб әктасы. Солтүстік-шығыстағы Брайс каньоны аймағы Сион аймағынан жалғасады, 100 миллион жыл жас кенозой дәуіріне жататын тау жыныстарын ұсынады. Шындығында, Сион аймағында көрінетін ең жас жаратылысы – Брайс каньонындағы ең көне ашық жаратылысы, Дакота құмтасы. Дегенмен, олардың арасында ортақ тау жыныстары бар, геологтар оларды Ұлы баспалдақ деп атаған формациялардың тізбегін құрайды. Брайс каньонының формациялары Ұлы баспалдақтағы ең жас бірліктер болып табылады. Егер олар болған болса, жас тау жыныстары эрозия нәтижесінде жойылған. Бұл қабаттар шамамен 66 миллион жыл бұрын Ларамид орогенезінен бастап 1500-3000 метрге дейін көтерілді, бұл Колорадо өзенінің арнасын кесу мүмкіндігін арттырып, Колорадо платосы аймағында жеке платоларды құрады. Аймақтың негізгі каньондары шамамен бес-алты миллион жыл бұрын Калифорния шығанағының ашылуымен және өзеннің ең төменгі деңгейінің (ең төменгі нүктесінің) төмендеуімен қалыптаса бастады.
The major sedimentary rock units exposed in the Grand Canyon range in age from 200 million to 600 million years and were deposited in warm shallow seas and near shore environments. The nearly 40 identified rock layers of Grand Canyon form one of the most studied geologic columns in the world. The oldest exposed formation in Zion National Park is the youngest exposed formation in the Grand Canyon – the ~240‑million year old Kaibab Limestone. The Bryce Canyon area to the northeast continues where the Zion area leaves off by presenting Cenozoic aged rocks that are 100 million years younger. In fact the youngest formation seen in the Zion area is the oldest exposed formation in Bryce Canyon – the Dakota Sandstone. There are, however, shared rock units between all three, creating a super sequence of formations that geologists call the Grand Staircase. Bryce Canyon's formations are the youngest known units in the Grand Staircase. Younger rock units, if they ever existed, have been removed by erosion. These layers have undergone 5000 to 10,000 feet (1500 to 3000 m) of uplift starting about 66 million years ago with the Laramide orogeny which has increased the ability of the Colorado River to cut its channel to make individual plateaus out of the Colorado Plateaus region. The major canyons of the region did not start to form until about five to six million years ago when the Gulf of California opened up and thus lowered the river's base level (its lowest point).
Палеонтология
1880 жылдары Юта штатының оңтүстігінде, Үлкен баспалдақтың солтүстігіндегі аймақтарда көптеген ірі динозавр қаңқалары қазылып алынды. Осы жаңалықтардан кейін одан әрі зерттеуге қызығушылық азайды. 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында Үлкен баспалдақтың қабаттарына қызығушылық қайта жанданды, әсіресе бұрын зерттелмеген қабаттарда жаңа қазбаларды табу және жинау, осы уақытқа дейін белгілі болмаған түрлердің қалдықтарын ашу мүмкіндігі жоғары болды. Оңтүстік Юта зерттеушілерге қазба қалдықтарын жер бетінде байқау және жинау үшін қолайлы климаттық жағдайларға байланысты үнемі жаңа табыстар сыйлап келеді. Аризона штатының оңтүстігіндегі климат тым құрғақ болғандықтан, эрозия процесі салыстырмалы түрде баяу жүреді. Солтүстіктегі ылғалды климат орман өсуіне жағдай жасайды, ал орманның тамырлары мен топырақтағы бактериялар қазбаларды жояды. Оңтүстік Ютада эпизодтық жылдам эрозияға және оның салдарынан қазба қалдықтарының ашылуына себеп болатын жеткілікті күшті және ылғалды дауылдар болады, бірақ жылдық орташа жауын-шашын мөлшері терең тамырлы, зиянды өсімдіктердің өсуіне жеткіліксіз.
In the 1880s, many large dinosaur skeletons were excavated from southern Utah in regions north of the Grand Staircase. Following these discoveries there was little interest in further exploration. In the late 20th and early 21st centuries there has been greatly renewed interests in the strata of the Grand Staircase, particularly since the exposure and collection of new fossils in previously unexplored strata has a high probability of revealing fossil remnants of hitherto unseen species. Southern Utah has continued to reward researchers owing to its climatological "sweet spot" for exposing fossil remnants for observation and collection at the surface. At locations south, in Arizona, the climate is so dry that erosion is relatively slow. Further north, the wetter climates encourage growth of forests, which destroy fossils by the actions of roots and soil bacteria. In southern Utah, there are enough strong and wet storms to cause episodic rapid erosion and the consequent exposure of fossil remains, but with insufficient annual average rainfall to support destructive, deep rooted plant life.