Кіріспе

Электр энергиясы жүйесінің ең қарапайым схемалық бейнесі

Электр энергетикасында бір сызықты диаграмма (SLD), кейде жай ғана бір сызықты диаграмма деп те аталады, электр энергиясы жүйесінің ең қарапайым схемалық бейнесі болып табылады. Диаграммадағы бір сызық әдетте бірнеше физикалық өткізгішке сәйкес келеді: тұрақты ток жүйесінде сызық электр қуатын беру және қайтару жолдарын білдіреді, үш фазалы жүйеде сызық барлық үш фазаны көрсетеді (өткізгіштер ауыспалы ток тізбектерінің ерекшелігіне байланысты қуат беру және қайтару болып табылады). Бір сызықты диаграмманың ең кең қолданылуы – қуат ағынын зерттеу. Тораптар, трансформаторлар, конденсаторлар, шиналар және өткізгіштер сияқты электр элементтері стандартталған схемалық белгілермен көрсетіледі. Барлық шиналар үшін кернеу фазорлары да көрсетіледі. Физикалық жүйедегі жағдай қуат жүйесінің күйін бағалау арқылы анықталады, ал 20 ғасырдың соңынан бері бұл процесс фазорлық өлшем құралдарын қолдана отырып, бір мезгілде тікелей өлшеулерді (синхрофазорды) қамтиды.

Теңгерімделген жүйелер

Үш фазалы қуат жүйелерінің теориясы, үш фазаның әрқайсысындағы жүктемелер теңгерілгенде, жүйенің кез келген бір фазасымен толықтай сипатталуын (және осылайша есептеулер осы бір фаза бойынша жүргізілуін) айтады (бұл фазалық талдау деп аталады). Энергетика саласында бұл шарт жиі қолданылады, ал барлық үш фазаны қарастыру көбірек еңбек талап етеді, бірақ одан күтілетін пайда аз. Бірақ маңызды және жиі кездесетін ерекшелік – жүйенің бір немесе екі фазасындағы асимметриялық ақаулар. Жүйенің схемасын бейнелеу үшін көбінесе біржолды сызба қолданылады, сондай-ақ бірлік жүйесі сияқты басқа да қарапайым белгілер де пайдаланылады. Біржолды сызбаны қолданудың қосымша артықшылығы – қарапайым сызбада электрлік емес, мысалы, экономикалық мәліметтерді көрсетуге көбірек орын болады.

Теңгерімсіз жүйелер

Симметриялық компоненттер әдісін қолданғанда, оң, теріс және нөлдік тізбектер жүйесінің әрқайсысы үшін жеке-жеке бір сызықтық схемалар жасалады. Бұл көп фазалық жүйенің тепе-теңсіз жағдайларын талдауды жеңілдетеді. Әртүрлі фазалық тізбектер үшін әртүрлі кедергілері бар элементтер схемаларда көрсетіледі. Мысалы, генератордың оң және теріс тізбек кедергілері әртүрлі болады, ал кейбір трансформатор орамалары нөлдік тізбек тогын тоқтатады. Тепе-теңсіз жүйені әр тізбек үшін үш бір сызықтық схемаға бөлуге болады және тепе-теңсіз компоненттер жүйенің әр бөлігінде қалай жиналатынын көрсету үшін олар бір-бірімен байланыстырылады.