Кіріспе

Графиктерде тығыз кликалық бояу қатынасы

Граф теориясында, кемел график – бұл хроматикалық саны графиктің өзінде де, әрбір туынды субграфикте де ең үлкен кликаның өлшеміне тең болатын график. Барлық графиктерде хроматикалық сан максималды кликаның өлшемінен үлкен немесе оған тең болады, бірақ бұл шамалар айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. График, егер осы сандар тең болса және төбелердің кез келген жиынын жойғаннан кейін де тең болып қалатын болса, кемел деп аталады. Кемел графиктер көптеген маңызды графтар отбасыларын қамтиды және осы отбасылардағы бояулар мен кликаларға қатысты нәтижелерді біріктіруге көмектеседі. Мысалы, барлық кемел графиктерде графиктерді бояу мәселесі, максималды клика мәселесі және максималды тәуелсіз жиын мәселесі, кемел емес графиктерге қарағанда күрделі болғанымен, полиномиалдық уақытта шешіледі. Сонымен қатар, комбинаторикадағы бірнеше маңызды минимакс теоремалары, оның ішінде Дилворт теоремасы және Мирскийдің ішінара реттелген жиындар туралы теоремасы, Кёнигтің сәйкестіктер туралы теоремасы және Эрдёш-Секерес теоремасы монотондық тізбектер туралы, белгілі бір байланысты графтардың кемелдігі тұрғысынан тұжырымдалады. Кемел график теоремасына сәйкес, кемел графиктің толықтыру графигі де кемел болады. Күшті кемел график теоремасы белгілі бір тыйым салынған туынды субграфтар арқылы кемел графиктерді сипаттайды, бұл график кемел екенін тексеруге арналған полиномиалдық уақыт алгоритмін құруға мүмкіндік береді.

Анықтамалар мен сипаттамалар

Бағытталмаған графиктегі клика – оның бір-біріне тікелей қосылған төбелерінің жиыны, мысалы, суреттегі қалың сызықтармен байланысқан төбелер. Клика саны – ең үлкен кликадағы төбелердің саны: көрсетілген жеті төбелі циклде екі, ал басқа графикте үш. График түсі – әр төбеге түс тағайындау, сонда әрбір екі жапсарлас төбе әртүрлі түспен боялады, бұл да суретте көрсетілген. График хроматикалық саны – кез келген түстеудегі ең аз түс саны. Көрсетілген түстеулер оңтайлы, сондықтан 7 цикл үшін хроматикалық сан үш, ал басқа график үшін төрт. Кез келген кликаның төбелері әртүрлі түспен боялуы керек, сондықтан хроматикалық сан әрқашан клика санынан үлкен немесе оған тең болады. Кейбір графтар үшін олар тең, ал басқаларында, мысалы, көрсетілгендерде, тең емес. Кемел графтар – осы екі сан тең болатын графтар ретінде анықталады, ғана емес, сонымен қатар оның бірнеше төбелері алынып тасталған кез келген индукцияланған кіші графтарда да. Кемел граф теоремасы кемел графтың толықтыру графының өзі де кемел екенін айтады. Толықтыру графында екі төбе арасында қабырға бар, егер және тек қана берілген графта қабырға болмаса. Толықтыру графындағы клика, берілген графтағы тәуелсіз жиынға сәйкес келеді. Толықтыру графының түстеуі кликалық жабуды білдіреді, яғни берілген графтың төбелерін кликаларға бөлу. Кемел графтың толықтыруының да кемел екендігі, оның тәуелсіздік санының (оның ең үлкен тәуелсіз жиынының мөлшері) кликалық жабу санына (кликелік жабуда қажетті кликалардың ең аз санына) тең екенін білдіреді. Күштірек айтқанда, бұл толықтыру графының кез келген индукцияланған кіші графында да осылай болады. Бұл кемел графтардың баламалы және эквивалентті анықтамасын береді: олар – әрбір индукцияланған кіші графтарда тәуелсіздік саны кликалық жабу санына тең болатын графтар. Күшті кемел граф теоремасы кемел графтарды олардың қасиеттері арқылы емес, құрылымы бойынша анықтаудың басқа жолын ұсынады. Ол циклдік графтар мен олардың берілген графтардағы толықтыруларының болуына негізделген. Үштен үлкен тақ ұзындығы бар цикл кемелді емес: оның клика саны екі, бірақ хроматикалық саны үш. Кемел граф теоремасы бойынша, үштен үлкен тақ циклдің толықтыруы да кемелді емес. Ұзындығы 5 циклдің толықтыруы – тағы бір ұзындығы 5 цикл, бірақ үлкен тақ ұзындығы үшін толықтыру цикл емес; ол антицикл деп аталады. Күшті кемел граф теоремасы бұл кемел графтар үшін жалғыз тыйым салынған индукцияланған кіші графтар екенін айтады: граф кемелді, егер және тек қана оның индукцияланған кіші графтары бес немесе одан да көп төбелері бар тақ цикл немесе тақ антициклді қамтымаса. Бұл жағдайда үшбұрыштар емес индукцияланған циклдер «тесіктер» деп аталады, ал олардың толықтырулары «антитесіктер» деп аталады, сондықтан күшті кемел граф теоремасын қысқаша айтуға болады: граф кемелді, егер және тек қана онда тақ тесік немесе тақ антитесік болмаса. Бұл нәтижелерді кемел графтардың тағы бір сипаттамасында біріктіруге болады: олар – клика саны мен тәуелсіздік санының көбейтіндісі төбелер санынан үлкен немесе оған тең болатын және барлық индукцияланған кіші графтар үшін де осылай болатын графтар. Бұл сипаттаманың мәлімдемесі графтардың толықтырылуы кезінде өзгермейтін болып қала беретіндіктен, ол кемел граф теоремасын білдіреді. Бұл сипаттаманың бір бағыты кемелділіктің бастапқы анықтамасынан оңай туындайды: кез келген графтағы төбелердің саны оптималды түстеудегі түс кластарының өлшемдерінің қосындысына тең және тәуелсіздік санына көбейтілген түстер санынан кем немесе оған тең. Кемел графта түстер саны клика санына тең, және оны осы теңсіздіктегі клика санымен ауыстыруға болады. Екінші бағытты тікелей дәлелдеуге болады, бірақ ол сондай-ақ күшті кемел граф теоремасынан туындайды: егер граф кемелді болмаса, онда ол тақ цикл немесе оның толықтыруын қамтиды, ал бұл кіші графтарда клика саны мен тәуелсіздік санының көбейтіндісі төбелер санынан бір кем.

Тарих

Толық графтар теориясы Тибор Галлайдың 1958 жылғы нәтижесінен қалыптасты, оны қазіргі тілмен екі бөлікті графтың толықтығы толық деп түсіндіруге болады; бұл нәтиже екі бөлікті графтардағы сәйкестіктер мен төбелік жамылғыштарды байланыстыратын Кёниг теоремасының қарапайым теңдесі ретінде де қарастырылуы мүмкін. "Толық граф" түсінігін алғаш рет 1961 жылы Клод Берге неміс тіліндегі мақаласында келтірді, ал "толық граф" фразасы алғаш рет Бергенің 1963 жылғы мақаласында пайда болған сияқты. Осы еңбектерінде ол Галлайдың нәтижесін бірнеше ұқсас нәтижелермен біріктіріп, толық графтарды анықтады және толық граф теоремасы мен күшті толық граф теоремасын болжады. Осы ұғымдарды қалыптастырғанда Берге графтың Шеннон сыйымдылығы, (ко)толық графтар үшін ол тәуелсіздік санына тең екендігі және осыған сәйкес келмейтін графтардың ең минималды мысалдарын табу фактісімен ынталандырылды. Күшті толық граф теоремасы дәлелденгенге дейін, оның сипаттаған графтары (яғни, тақ циклдары мен тақ антициклдары жоқ графтар) Берге графтары деп аталды. Толық граф теоремасын 1972 жылы Ласло Ловас дәлелдеді, ол сол жылы күшті толық граф теоремасын пайдаланбастан, төбелер саны мен клика саны мен тәуелсіздік санының көбейтіндісі арасындағы күшті теңсіздікті дәлелдеді. 1991 жылы Альфред Леман математикалық оптимизация қоғамы мен Америка математика қоғамының бірлескен демеушілігімен берілетін Фулкерсон сыйлығын толық графтар теориясын логикалық матрицаларға жалпылау жөніндегі жұмысы үшін жеңіп алды. Болжамдалған күшті толық граф теоремасы көп жылдар бойы толық графтар теориясындағы зерттеулердің басты назары болды, оның дәлелі 2002 жылы Мария Чудновская, Нил Робертсон, Пол Сеймур және Робин Томас жариялады, ал 2006 жылы олар басып шығарды. Бұл жұмыс авторларына 2009 жылғы Фулкерсон сыйлығын жеңіп берді. Толық граф теоремасының қысқа дәлелі бар, бірақ күшті толық граф теоремасының дәлелі ұзақ және техникалық, ол Берге графтарының терең құрылымдық декомпозициясына негізделген. Байланысты декомпозиция техникалары басқа графтар кластарын зерттеуде де жемісті болды, әсіресе тырнақсыз графтар үшін. Клика саны мен тәуелсіздік санының көбейтіндісі тұрғысынан толық графтардың симметриялық сипаттамасы бастапқыда Хайнал ұсынған, ал Ловас дәлелдеген.

Графиктердің отбасылары

Көптеген жақсы зерттелген графтар отбасылары кемелді, және көп жағдайда осы графтардың кемелді болуы осы графтармен анықталатын комбинаторлық құрылымның кейбір түрлері үшін минимакс теоремасына сәйкес келеді. Бұл құбылыстың мысалдары – екібөлімді графтар мен олардың желілік графтарының кемелділігі, Кениг теоремасымен байланысты, екібөлімді графтардағы максималды сәйкестіктер мен төбелік жамылғыштарды қамтиды, сондай-ақ салыстырылатын графтардың кемелділігі, Дилворт теоремасымен және Мирский теоремасымен байланысты, бұл теоремалар ішінара реттелген жиынтықтардағы тізбектер мен антитізбектер туралы айтады. Қатты кемелдік граф теоремасының тесіктері мен антитесіктерімен байланысты құрылымға ие графтардың басқа маңызды кластарына хордалық графтар, Мейниел графтары және олардың кіші топтары кіреді.

Екі жақты графиктер мен сызықтық графиктер

Екі жақты графтарда (кем дегенде бір қабырғасы бар) хроматикалық сан мен клика саны екеуі де екіге тең. Олардың туынды подграфтары екі жақты болып қалады, сондықтан екі жақты графтар кемелді. Графтардың басқа маңызды отбасылары да екі жақты, демек кемелді, мысалы, ағаштар және медианалық графтар. Кемел граф теоремасына сәйкес, екі жақты графтардағы максималды тәуелсіз жиынның мөлшері олардың минималды кликалық жабынының мөлшерімен бірдей. Максималды тәуелсіз жиын, барлық қабырғаларын тигізетін түйіндер жиынынан – минималды түйін жабынына толықтырады. Минималды кликалық жабын, барлық қалған түйіндер үшін максималды сәйкестіктен (мүмкіндігінше көп ажыратылған қабырғалардан) және бір түйінді кликалардан тұрады, ал оның мөлшері – түйіндердің санынан сәйкес келетін қабырғалардың саны кем. Сондықтан, бұл теңдікті екі жақты графтардағы максималды сәйкестіктің және минималды түйін жабынының мөлшері арасындағы теңдік ретінде де көрсетуге болады, бұл Кёниг теоремасының стандартты тұжырымы. Кез келген графтағы сәйкестік, сызықтық графтың тәуелсіз жиынымен бірдей, онда әр қабырға үшін бір түйін болады және әр екі қабырға үшін ортақ ұшы бар екі түйін арасында қабырға болады. Сызықтық графтарда екі түрлі кликалар бар: ортақ түйіні бар қабырғалар жиыны және үшбұрыштар. Екі жақты графтарда үшбұрыштар жоқ, сондықтан кликалық жабын, сызықтық графтың түйін жабынына сәйкес келеді. Сондықтан, екі жақты графтардың сызықтық графтарында тәуелсіздік саны мен кликалық жабын саны тең. Сызықтық графтардың туынды подграфтары, подграфтардың сызықтық графтары болып табылады, сондықтан екі жақты графтардың сызықтық графтары кемелді. Мысалдарға мұнара графтары, толық екі жақты графтардың сызықтық графтары жатады. Екі жақты графтың кез келген сызықтық графы, мұнара графтарының туынды подграфы болып табылады. Сызықтық графтар екі жақты болғандықтан, олардың клика саны олардың хроматикалық санына тең. Екі жақты графтың сызықтық графының клика саны, негізгі екі жақты графтың кез келген түйінінің максималды дәрежесіне тең. Екі жақты графтың сызықтық графының хроматикалық саны, негізгі екі жақты графтың хроматикалық индексіне тең, яғни қабырғаларды бояу үшін қажетті ең аз түстер саны, сонда жанасқан қабырғалар әртүрлі түске ие болады. Әр түс класы сәйкестік құрайды, ал хроматикалық индекс – барлық қабырғаларды жабу үшін қажетті сәйкестіктердің ең аз саны. Екі жақты графтардағы максималды дәреже мен хроматикалық индекс теңдігі – Денес Кёнигтің тағы бір теоремасы. Кез келген қарапайым графтарда олар бірге айырмашылығы болуы мүмкін; бұл Визинг теоремасы. Кемел сызықтық графтың негізгі графы – сызықтық кемел граф. Бұл екі жақты графтар, толық графтар және үшбұрышты кітаптар, ортақ қабырғаға ие үшбұрыштар жиыны. Бұл компоненттер кемелді, олардың үйлесімдері кемелділікті сақтайды, сондықтан кез келген сызықтық кемел граф кемелді. Екі жақты графтар, олардың толықтырулары және екі жақты графтардың сызықтық графтары мен олардың толықтырулары, күшті кемел граф теоремасының дәлелінде маңызды рөл атқаратын кемел графтардың төрт негізгі класын құрайды. Осы дәлелдемеде қолданылатын кемел графтардың құрылымдық декомпозициясына сәйкес, осы төрт классқа жатпайтын кез келген кемел графты, оның түйіндерін төрт жолдың бірімен – 2-қосылыс, 2-қосылыстың толықтыруы, біртекті жұп немесе қисық бөлім деп аталатын кіші топтарға бөлу арқылы декомпозициялауға болады.

Салыстырмалылық графиктері

Ішінара реттелген жиын элементтер жиынтығымен анықталады, ал салыстыру қатынасы рефлексивті (барлық элементтер үшін), антисимметриялық (егер және , онда ) және транзитивті (егер және , онда ) болады. Элементтер және салыстырмалы, ал әйтпесе – салыстырусыз. Мысалы, жиынтықтың кіші жиынтығының қатысы кез келген жиынтар жинағын ішінара реттейді. Ішінара реттелген жиынның салыстырмалылық графигінде жиын элементтері төбелер болып табылады, ал кез келген екі салыстырмалы элементті қосатын қабырға бар. Оның толықтығы – салыстырусыздық графигі деп аталады. Әртүрлі ішінара реттелулердің бірдей салыстырмалылық графигі болуы мүмкін; мысалы, барлық салыстыруларды кері қайтару реттілікті өзгертеді, бірақ графикті емес. Шектеулі салыстырмалылық графиктері (және олардың толықтырылған салыстырусыздық графиктері) әрқашан кемелді болады. Салыстырмалылық графигіндегі клика – барлық жұптары салыстырмалы элементтердің кіші жиынтығынан туындайды; мұндай кіші жиынтық тізбек деп аталады және берілген ішінара реттелу бойынша сызықтық реттелуге ие. Тәуелсіз жиын – екеуі де салыстырмалы емес элементтердің кіші жиынтығынан туындайды; мұндай кіші жиынтық антитізбек деп аталады. Мысалы, көрсетілген ішінара реттелуде және салыстырмалылық графигінде – тізбек, ал – антитізбек. Осылайша, салыстырмалылық графигін түстеу – оның элементтерін антитізбектерге бөлу, ал кликалық жабын – элементтерін тізбектерге бөлу. Дилворт теоремасы, ішінара реттелулер теориясында, кез келген шектеулі ішінара реттелу үшін ең үлкен антитізбектің мөлшері элементтерді бөлуге болатын ең аз тізбектер санына тең болады. Графиктер тілінде бұл былай тұжырымдалады: кез келген шектеулі салыстырмалылық графигі кемелді. Сол сияқты, Мирский теоремасы кез келген шектеулі ішінара реттелу үшін ең үлкен тізбектің мөлшері элементтерді бөлуге болатын ең аз антитізбектер санына тең немесе кез келген шектеулі салыстырусыздық графигі кемелді. Бұл екі теорема кемелді график теоремасы арқылы эквивалентті, бірақ Мирский теоремасын Дилворт теоремасына қарағанда тікелей дәлелдеу оңай: егер әрбір элемент ең үлкен тізбектегі максималдығының мөлшерімен белгіленсе, онда тең белгілерге ие кіші жиынтықтар антитізбектерге бөлінеді, антитізбектердің саны жалпы ең үлкен тізбектің мөлшеріне тең. Кез келген екі бөліктік график – салыстырмалылық графигі. Осылайша, Кёниг теоремасын Дилворт теоремасының ерекше жағдайы ретінде қарастыруға болады, ол кемелді графиктер теориясы арқылы байланысты. Пермутациялық график элементтердің толық реттелген тізбегі (әдетте, -ден -ге дейінгі бүтін сандар) бойынша пермутациядан анықталады, олар график төбелері болып табылады. Пермутациялық графиктің қабырғалары берілген пермутация бойынша реттілігі кері айырылатын элементтер жұбын байланыстырады. Бұл табиғи түрде салыстырусыздық графиктері, ішінара реттелу үшін, егер элемент берілген тізбекте және оның пермутациясында бірінші келсе. Пермутациялық графиктің толықтығы – берілген пермутацияның керісі үшін басқа пермутациялық график. Сондықтан, салыстырусыздық графиктерімен қатар, пермутациялық графиктер де салыстырмалылық графиктері болып табылады. Шын мәнінде, пермутациялық графиктер – салыстырмалылық және салыстырусыздық графиктері болатын графиктер. Пермутациялық графиктегі клика – берілген пермутацияда өсу ретімен орналасқан элементтердің тізбегі, ал тәуелсіз жиын – кему ретімен орналасқан элементтердің тізбегі. Кез келген кемелді графикте клика саны мен тәуелсіздік санының көбейтіндісі кемінде элементтер санына тең; пермутациялық графиктер үшін осы теңсіздіктің ерекше жағдайы – Эрдос-Секерес теоремасы. Интервалдық графиктер – интервалдық реттелулердің салыстырусыздық графиктері, интервалдың сол жағында орналасқан нақты сызықтағы интервалдар жиынтығымен анықталған реттелулер. Тиісті интервалдық графикте екі интервалдың ортақ нүктесі болғанда қабырға бар. Бұл графиктерді түстеу тапсырмаларға ресурстарды бөлу мәселелерін модельдеу үшін қолданылуы мүмкін (мысалы, сыныптарды сабақтарға), интервалдар әр тапсырманың жоспарланған уақытын сипаттайды. Интервалдық және пермутациялық графиктер трапециялық графиктермен жалпыланады. Екі емес интервалдардың жүйесі графиктердің шектеулі класын, бейтараптық графиктерін, жартылай реттелулердің салыстырусыздық графиктерін тудырады. Бұлар адамдық қалауларды модельдеу үшін қолданылған, егер заттардың пайдалылығы өте жақын болса, олар салыстырусыз болады деген болжаммен. Әрбір жұп ұяланған немесе бөлек болса, тривиальды кемелді графиктер, реттелген ағаштардың салыстырмалылық графиктері туындайды. Оларда тәуелсіздік саны максималды кликалар санына тең.

Бөлінетін графиктер және кездейсоқ кемелді графиктер

Бөлінген график – кликаға және тәуелсіз жиынға бөлінетін график. Оны максималды кликаның әрбір төбесіне жеке түс тағайындау арқылы, содан кейін қалған әрбір төбеге кликамен қабыспайтын төбеге сәйкес түс беру арқылы бояуға болады. Сондықтан, мұндай графиктердің клика саны мен хроматикалық саны тең болады және олар толықтай кемелді. Графиктердің кеңірек класы – бірполярлы графиктерді кликаға және кластерлік графқа, яғни кликалардың біріккен жиынына бөлуге болады. Бұған екі бөлікті графиктер де жатады, онда кластерлік график тек бір клика болып табылады. Бірполярлы графиктер мен олардың толықтырулары бірге жалпыланған бөлінген графиктер класын құрайды. Көптеген толық графиктер жалпыланған бөлінген графиктер болып табылады, яғни, толық төбелік графиктердің жалпыланған бөлінген графиктер болып табылатын үлесі, g шексіз үлкен мәнге ұмтылғанда бірге жуықтасады. Көптеген толық графиктердің басқа да шектік қасиеттерін жалпыланған бөлінген графиктерді зерттеу арқылы анықтауға болады. Осылайша, көптеген толық графиктерде Гамильтон циклы бар екені көрсетілді. Егер G кездейсоқ график болса, үлкен кездейсоқ толық графиктің индукцияланған кішкентай графигі ретінде G пайда болуының шектік ықтималдығы 0, 1/2 немесе 1 болады, тиісінше, G жалпыланған бөлінген график болмаса, бірполярлы немесе ко-бірполярлы болса, бірақ екеуі де емес, немесе бірполярлы және ко-бірполярлы болса.

Үдемелі құрылыстар

Бірнеше толық графтар отбасылары белгілі бір ережелерге сәйкес, графтар бір уақытта бір төбе қосылып, графтың әр төбе қосылғаннан кейін толық болатынына кепілдік беретін инкременттік құрылыммен сипатталуы мүмкін. Хордалық графтар – бұл осы типтегі құрылым арқылы қалыптасқан графтар, онда төбе қосылған кезде оның көршілері кликаны құрайды. Хордалық графтар тесіктері жоқ (жұп немесе тақ) графтар ретінде сипатталуы мүмкін. Олардың ішінде орман, аралық графтар және максималды сыртқы жазықтық графтар ерекше жағдай болып табылады. Бөлінген графтар – дәл созысты және созысты комплементіне ие графтар. Ағаш енінің анықтамасы үшін негізгі болып табылатын k ағаштар – бұл (k + 1) төбесі бар кликадан басталып, бірнеше рет төбелерді қосу арқылы қалыптастырылған хордалық графтар, сондықтан ол және оның көршілері бірдей өлшемді клика құрайды. Алыстан мұрагерлік графтар бір төбелік графтан бастап, бір дәрежелі төбелерді ("жапырақ төбелер") немесе қолданыстағы төбелердің көшірмелерін (бірдей көршілерімен) бірнеше рет қосу арқылы қалыптастырылады. Әрбір төбе және оның көшірмесі іргелес (нағыз егіздер) немесе іргелес емес (жалған егіздер) болуы мүмкін. Осы графтардың әрбір қосылған индукциялық субграфтарында төбелер арасындағы қашықтықтар бүтін графтардағыдай болады. Егер тек егіз операциясы қолданса, онда кограф пайда болады. Кографтар – қатардағы параллельді бөлшек тәртіптердің салыстырмалылық графтары, сондай-ақ оларды графтардың толықтығын және ажыратылған біріктірілуін біріктіретін басқа құрылыс процесі арқылы да құрастыруға болады. Хордалық және арақашықтық мұрагерлік графтар Птолемейлік графтар деп аталады, өйткені олардың арақашықтықтары Птолемейдің теңсіздіктеріне бағынады. Олардың қашықтыққа байланысты мұрагерлік құрылысының шектеулі түрі бар, онда жалған егіз тек оның көршілері кликаны құраған кезде ғана қосылуы мүмкін. Олардың ішінде арнайы жағдай ретінде бір төбеден біріктірілген кликалардан тұратын жел желінің графтары және әрбір екі жақты компоненті клика болып табылатын блок графтары бар. Шекті графтар бос графтан оқшауланған төбені (басқа ештеңемен байланыспаған) немесе әмбебап төбені (барлық басқа төбелермен байланысқан) қайта-қайта қосу арқылы құрылады. Олар бөлінген графтар мен тривиалды түрде кемелді графтардың ерекше жағдайлары. Олар дәл сол графтар, олар бір уақытта тривиалды түрде кемелді және тривиалды түрде кемелді графтың толықтырғышы; олар сонымен қатар дәл сол графтар, олар кографтар және бөлінген графтар. Егер хордалық графиктің төбелері ашкөз бояу алгоритмін қолдана отырып, инкременттік құрылыс тізбегінің ретімен боялса, нәтиже оңтайлы бояу болады. Бұл құрылыста пайдаланылған төбелер ретінің керісінше жою тәртібі деп аталады. Сол сияқты, егер арақашықтық мұрагерлік графиктің төбелері инкременттік құрылыс тізбектілігі бойынша боялған болса, онда түстеудің нәтижесі оңтайлы болады. Егер салыстырмалылық графигінің төбелері оның негізгі ішінара реті бойынша сызықтық ұзарту тәртібімен боялған болса, онда түстеудің нәтижесі оңтайлы болады. Бұл қасиет толық реттелген графтар отбасында жалпыландырылады, олар үшін кез келген индукцияланған субграфикке шектелген кезде ашкөз бояудың оңтайлы болуына себеп болатын ретке келтіру бар. Кографтар – бұл барлық төбелер ретінің осы қасиетке ие графтары. Кемелді реттелген графтардың тағы бір кіші класы толеранттылық графтарының толықтырмалары болып табылады, интервалдық графтардың жалпылануы.

Қуатты кемелдік

Қатты кемелдік графтар — әрбір индукцияланған субграфта барлық максималдық кликаларды қиып өтетін тәуелсіз жиынтық болатын графтар. Мейниел графиктері немесе өте мықты кемелдік графтарда әрбір төбе осындай тәуелсіз жиынтыққа жатады. Мейниел графиктерін әрбір бес немесе одан ұзын тақ циклдің кем дегенде екі акордысы бар графтар ретінде сипаттауға болады. Паритеттік граф — кез келген екі төбе арасындағы барлық индукцияланған жолдардың тең паритеті бар деген қасиетпен анықталады: олардың барлығы жұп немесе барлығы тақ ұзындықта болады. Бұларға екі төбе арасындағы барлық индукцияланған жолдардың бірдей ұзындықта болатын арақашықтық мұрагерлік графтар және кез келген екі төбе арасындағы барлық жолдардың (тек индукцияланған жолдар емес) тең паритеті болатын екі жақты графтар жатады. Паритеттік графтар — Мейниел графтары, демек, олар кемелді: егер ұзын тақ циклде тек бір ғана акорды болса, онда акордтың соңғы нүктелері арасындағы циклдің екі бөлігі әртүрлі паритетті индукцияланған жолдар болады. Кез келген паритеттік графиктің (оның бір жиекті Картезиан көбейтіндісі) үстіндегі призма — тағы бір паритеттік граф, ал паритеттік графтар — призмалары кемелді болатын жалғыз графтар.

Матрицалар, полиэдрлер және бүтін сандарды бағдарламалау

Перфект графтары сызықтық бағдарламалау және бүтін сандық бағдарламалау теориясымен тығыз байланысты. Сызықтық бағдарламалар мен бүтін сандық бағдарламалар да сызықтық шектеулерге сәйкес сызықтық мақсатты функцияны барынша арттыратын векторды іздеу ретінде канондық түрде көрсетіледі және . Мұнда матрица ретінде, ал және екі вектор ретінде беріледі. Сызықтық бағдарламалар мен бүтін сандық бағдарламалар осылай көрсетілгенімен, олардың арасындағы айырмашылық сызықтық бағдарламада шешім векторының коэффициенттері кез келген нақты сандар болуы мүмкін, ал бүтін сандық бағдарламада бұл белгісіз коэффициенттер бүтін сандар болуы керек екендігінде. Бұл осы проблемалардың есептеу күрделілігіне елеулі әсер етеді: сызықтық бағдарламалау полиномиалдық уақытта шешіледі, бірақ бүтін сандық бағдарламалау NP-қиын. Егер бірдей , және мәндері сызықтық бағдарламаны және бүтін сандық бағдарламаны анықтау үшін қолданылса, олар әдетте әртүрлі оңтайлы шешімдерге ие болады. Егер бүтін сандық бағдарламаның оңтайлы шешімі сызықтық бағдарлама үшін де оңтайлы болса, онда сызықтық бағдарлама интегралды сызықтық бағдарлама деп аталады. (Басқа жағдайда, екі шешімнің мәндерінің арақатынасы интегралдылық алшақтық деп аталады және бүтін сандық бағдарламаның жуықтау алгоритмдерін талдау үшін маңызды.) (0, 1) матрицаларын (яғни, барлық коэффициенттері 0 немесе 1 болатын матрицаларды) сипаттау үшін перфект графтарды келесі қасиетімен қолдануға болады: егер бірліктерден тұратын вектор болса, онда барлық таңдаулары үшін алынған сызықтық бағдарлама интегралды болады. Вацлав Шватал дәлелдегендей, осы қасиетке ие әрбір матрица (қажетсіз "басымды" қатарларды алып тастағаннан кейін) перфект графтың максималды кликаға қарсы төбелік инциденттік матрицасы болып табылады. Бұл матрицада графтың әрбір төбесі үшін баған және әрбір максималды клика үшін қатар болады, коэффициенті кликаға кіретін төбелердің бағандарында 1, ал қалған бағандарда 0 болады. Бұл матрицамен кодталған интегралды сызықтық бағдарламалар берілген графтың максималды салмақты тәуелсіз жиынтығын іздейді, салмақтар векторымен беріледі. Перфект графтан осылай анықталған матрица үшін теңсіздіктер жүйесін қанағаттандыратын векторлары интегралды политопты құрайды. Бұл графтың тәуелсіз жиынтықтарының индикаторлық векторларының дөңгелек қабығы, жақтары графтың максималды кликаларына сәйкес келеді. Перфект графтар – тәуелсіз жиынтықтар мен максималды кликалар арқылы осылай анықталған екі политоптың сәйкес келетін жалғыз графтары.

Алгоритмдер

Барлық кемелді графиктерде графикті бояу мәселесі, максималды клика мәселесі және максималды тәуелсіз жиын мәселесі полиномиалдық уақытта шешіледі. Жалпы жағдай үшін алгоритм осы графиктердің Ловасс санын қолданады. Кез келген графиктің Ловасс санын оның төбелерін жоғары өлшемді бірлік векторлармен белгілеу арқылы анықтауға болады, сондықтан жақын емес екі төбеде перпендикулярлы белгілер болады және барлық векторлар мүмкіндігінше кіші ашылу бұрышы бар конуста орналасады. Содан кейін, Ловасс саны , мұндағы конустың жарты бұрышы. Осы күрделі анықтамаға қарамастан, Ловасс санын жартылай анықталған бағдарламалауды қолдану арқылы дәл сандық мәнін есептеуге болады, және кез келген график үшін Ловасс саны хроматикалық сан мен клика саны арасында жатады. Бұл екі сан бір-біріне тең болғандықтан, олар да Ловасс санына тең. Осылайша, оларды Ловасс санын жеткілікті дәлдікпен есептеу және нәтижені ең жақын бүтін санға дейін дөңгелектеу арқылы табуға болады. Бұл алгоритм қолданатын жартылай анықталған бағдарламалардың шешім әдісі сызықтық бағдарламалаудың эллипсоидтық әдісіне негізделген. Бұл кемелді графиктердегі хроматикалық сан мен клика санын есептеуге арналған полиномиалдық уақыт алгоритміне әкеледі. Дегенмен, Ловасс саны мен эллипсоидтық әдісті қолдану арқылы осы мәселелерді шешу қиын және жоғары полиномиалдық көрсеткішке ие. Көптеген ерекше жағдайларда тиімді комбинаторлық алгоритмдер белгілі. Бұл әдіс салмақтық графикте клика санының орнына кликаның ең үлкен салмағын табу үшін де жалпылауға болады. Осы әдістер арқылы ең үлкен немесе ең үлкен салмақты клика және графиктің оңтайлы бояуы табылады, ал ең үлкен тәуелсіз жиын графиктің толықтыруына бірдей тәсілмен қолдану арқылы табылады. Мысалы, максималды кликаны келесі алгоритммен табуға болады: График төбелері арқылы жүзу. Әр төбе үшін келесі қадамдарды орындаңыз: Графиктен төбені уақытша алып тастаңыз. Нәтижелі индукцияланған кішіграфтың клика санын анықтау үшін жартылай анықталған бағдарламалауды қолданыңыз. Егер бұл клика саны бүкіл граф үшін бірдей болса, төбені тұрақты түрде алып тастаңыз; әйтпесе, төбені графқа қайта қосыңыз. Барлық тұрақты алып тастаулардан кейін қалған кішіграфты қайтарыңыз. Оңтайлы бояуды табу алгоритмі күрделірек және сызықтық бағдарламалардың дуалдық теориясына байланысты, бұл клика табу алгоритмін бөлу оракулы ретінде пайдаланады. Осы мәселелерді шешуден басқа, кемелді графиктерге қатысты маңызды есептеу мәселесі – оларды тану, яғни берілген графиктің кемелді екенін тексеру мәселесі. Көп жылдар бойы Берге графтарын танудың күрделілігі мен кемелді графтарды танудың күрделілігі бөлек қарастырылды (өйткені олардың әлі де бірдей екендігі белгілі емес еді) және екеуі де ашық мәселе болып келді. Олардың екеуі де NP-ге тең екендігі белгілі болды; Берге графтары үшін бұл анықтамадан, ал кемелді графиктер үшін клика саны мен тәуелсіздік санының көбейтіндісін пайдалана отырып сипаттаудан туындайды. Күшті кемелді граф теоремасы дәлелденгеннен кейін, Чудновский, Корнуеолс, Лю, Сеймур және Вускович тақ тесіктердің немесе анти-тесіктердің болуын тексеруге арналған полиномиалдық уақыт алгоритмін тапты. Күшті кемелді граф теоремасы бойынша, бұл берілген графиктің полиномиалдық уақыт ішінде кемелді екенін тексеру үшін пайдаланылуы мүмкін.

Қарым-қатынас ұғымдары

Кемел графиктерді жалпылағанда, егер кластағы графиктердің хроматикалық саны олардың клика санының функциясымен шектеле алса, онда бұл график класы χ-шектеулі деп аталады. Кемел графиктер – бұл функция графиктің өзі үшін де, оның барлық индукцияланған кіші графиктер үшін де сәйкестік функциясы болатын графиктер. Кемел графиктерде клика саны мен хроматикалық санның теңдігі басқа график кластарын анықтауға түрткі болды, онда басқа график инварианттары бір-біріне тең болады. Мысалы, доминациялық кемел графиктер – бұл әрбір индукцияланған кіші графикте ең кішкентай доминациялық жиынның (қалған барлық төбелерге іргелес төбелер жиыны) доминациялық жиын болатын ең кішкентай тәуелсіз жиынға тең болатын графиктер. Мұндай графиктерге, мысалы, тырнақсыз графиктер жатады.