Кіріспе
Альберта, Канададағы қала
Окотокс ( /oʊ//k//ə//t//oʊ//k//s/ OHkətohks, бастапқыда /ɒ//k//ə//t//ɒ//k//s/ OKətoks) – Канаданың Альберта провинциясының Калгари аймағындағы қала. Қала Шеип өзенінің жағасында, Калгари қаласының оңтүстігіне қарай орналасқан. Окотокс Калгари қаласының серіктес елді мекені ретінде дамыды. 2021 жылғы Канада халық санағына сәйкес, қаланың халқы 30 214 адамды құрайды, бұл оны Альберта провинциясының ең ірі қаласына айналдырады.
Тарих
Қаланың атауы "окоток" сөзінен шыққан, бұл блэкфут тілінде "тас" деген мағынаны білдіреді. Атау Футхиллс ерратикалық тізбегіндегі ең ірі мұздық ерратикасы – Биг Рокқа сілтеу болуы мүмкін, ол қаланың батысынан шамамен орналасқан. Еуропалықтар қоныстанғанға дейін, блэкфут конфедерациясының мүшелері болған, көшпелі халықтар, Окотокстағы өзен арқылы өту орнын табу үшін осы тасты белгі ретінде пайдаланған. Олар көшпелі өмір салған және көбінесе өмір сүру үшін ірі бизон (бұқа) табындарының артынан ерген. Дэвид Томпсон бұл аймақты алғаш 1800 жылы зерттеген. Одан кейін сауда посттары құрылды, оның ішінде 1874 жылы қазіргі қала аумағындағы Шип Ривер өзенінің жанында салынған пост та болды. Бұл өткел Монтана штатының Форт-Бентон қаласынан Калгариге дейін созылған Маклиод жолы сауда жолында орналасқан. 1879 жылы осы аймақта соңғы бизон өлтірілді. 1880 жылы жерді жалдау басталды. Бұл аймақта үлкен өзгерістерге алып келді. Алғашқы қоныс жайлаушылар 1882 жылы келді. 1891 жылы салынған ағаш кесетін тіс машинасының (sawmill) маңында қауым қалыптасты, және ол өсе берді. 1891 жылы Окотокста соңғы дилижанс тоқтады, себебі Калгари мен Форт Маклиод арасындағы теміржол байланысы атпен жүруді алмастырды. 1897 жылға қарай қауымның атауы үш рет өзгерді: алдымен Шип Крик, содан кейін Солтүстік-Батыс территорияларының лейтенант-губернаторы Эдгар Дьюднидің құрметіне Дьюдни, бірақ кейін Оттавадағы почта басқармасы Британдық Колумбияның төменгі жазығында Дьюдни деген атаумен тағы бір елді мекен бар екенін хабарлады. Сондықтан жергілікті кәсіпкер Джон Лайнхэм Окотокс атауын таңдады. Теміржол желісі әлі де АҚШ шекарасына дейінгі басты магистраль болып табылады, бірақ жолаушылар тасымалының соңғысы (Dayliner вагоны) 1971 жылы тоқтатылды. 2007 жылы Окотокста энергия тиімді Дрейк Лэндинг Күн қоғамдастығы құрылды.
Су тасқыны
Окотокс 1995, 2005 және 2013 жылдары үш ірі су тасқынына тап болды. 2005 жылғы оқиға, Оңтүстік Альбертаның көп бөлігіне әсер еткен, Sheep өзеніне жақын барлық жерлерді, оның ішінде орталық бизнес ауданын су басты. Көптеген жерлер қысқа ғана уақытқа суға батты, ең көп зиян өзен жағасындағы жолдарға, саябақтарға және кемпингтерге келді. Қаланың ішіндегі тас жолды кеңейту салдарынан қираудан қорғану үшін бірнеше квартал қашықтыққа жылжытылды.
Жерді анексиялау
2017 жылдың 1 шілдесінен бастап Альберта үкіметі шамамен жерді аннексиялауды мақұлдады. Окотокс қаласы мен Футхилл муниципалды ауданы, қаланың ұзақ мерзімді өсу жоспарларын іске асыру үшін қосымша жер іздеу туралы алғашқы хабарламасын бергеннен кейін үш жылдан астам уақыттан соң келісімге келді. Окотокс алдағы бірнеше онжылдықтарда тұрғын үйлер мен басқа да инфрақұрылымды дамытуға мүмкіндік беретін 60 жылдық жер қорына ие болады.
Суды сақтау
Окотокс арқылы жыл бойы Шеп өзені ағып тұрса да, қала сумен қамтамасыз ету үшін өзенге жақын артезиандық құдықтарды пайдаланады. 1998 жылдың қыркүйегінде Окотокс Канададағы өсіп-өнудің экологиялық шектері жергілікті су алабының сыйымдылығымен шектеледі дегенді мойындаған алғашқы қалалардың бірі болды. Су қорына қатысты алаңдаушылық тудырған қала, халқының санын 25 000 тұрғынмен шектеу туралы ерекше және даулы ұсыныс жасады. The Current бағдарламасына берген сұхбатында қала әкімі Билл МакАльпин бұл мақсатты іске асыру айналасындағы өңірге байланысты саяси тұрғыдан қиын болуы мүмкін екенін мәлімдеді.
Климат
Окотокс ылғалды континенталды климатқа (Köppen Dfb) ие, жазда әдетте жылы, ал қыста ұзақ және суық болады. Жауын-шашын көбінесе жаз айларында болады, оның көп бөлігі мамыр және қыркүйек аралығында жауады.
Ұлты
2006 жылғы санақ кезінде Окотокс тұрғындарының шамамен 3% өзін абориген ретінде таныстырды. + Окотокс қаласындағы панэтностық топтар (2001–2021)
Панэтностық топ20212016201120062001
Халық (Халық саны) % (пайыз)
Халық (Халық саны) % (пайыз)
Халық (Халық саны) % (пайыз)
Халық (Халық саны) % (пайыз)
Халық (Халық саны) % (пайыз)
Еуропалық 26 130 87,04 25 330 88,81 22 490 92,08 16 030 93,52 11 135 95,70
Түпкі халық 1 605 5,35 1 135 3,98 1 065 4,36 460 2,68 270 2,32
Оңтүстік-Шығыс Азиялық 990 3,30 840 2,95 240 0,98 110 0,64 40 0,34
Оңтүстік Азиялық 335 1,12 335 1,17 215 0,88 145 0,85 25 0,21
Африкалық 260 0,87 240 0,84 165 0,68 85 0,50 80 0,69
Шығыс Азиялық 250 0,83 370 1,30 170 0,70 210 1,23 80 0,69
Латын Америкалық 250 0,83 145 0,51 65 0,27 55 0,32 0 0,00
Жақын Шығыс 65 0,22 0 0,00 0 0,00 0 0,00 10 0,09
Басқа/аралас нәсілді 150 0,50 140 0,49 20 0,08 35 0,20 0 0,00
Барлық жауаптар 30 020 98,73 28 520 98,29 24 425 99,65 17 140 99,97 11 635 99,54
Жалпы халық саны 30 405 100,00 29 016 100,00 24 511 100,00 17 145 100,00 11 689 100,00
Тіл
2006 жылғы халық санауы бойынша, тұрғындардың шамамен 93% ағылшын тілін ана тілі ретінде, 1,4% француз тілін, ал 1,0% неміс тілін ана тілі ретінде көрсеткен. Ең көп таралған тілдердің арасында испан, тагалог, қытай, корей және словак тілдері болды.
Экономика
1891 жылы Джон Линехам қой өзенінің бойында салған пилорама 25 жыл бойы жұмыс істеді және жергілікті экономиканың маңызды бөлігі болды. Бір кезде онда 135 адам жұмыс істеді, күніне орташа есеппен белгілі бір көлемде ағаш өндірілді. Канадалық Тынық мұхиты темір жолының дамуы теміржол тақталарына сұраныс туғызды және пилорама осы сұранысты қанағаттандыруға көмектесті. Жылқылар батыстан, қой өзені арқылы жеткізілді. Пилорама көп бұрын жойылды, бірақ бір ғимарат (қаланың ең көне ғимараттарының бірі) әлі де тұр. Онда 1920-1940 жылдары жүлделі (май) өнімдерін шығаратын зауыт орналасқан. Қазіргі уақытта онда заң фирмасы мен мейрамхана бар. 2015 жылдың мамыр айында ескі кремхана өрт сөндірушілерге күдік туғызған өрттен кейін қирады. 2015 жылдың 15 маусымында қалалық кеңес ғимаратты бұзуға дауыс берді. 1900 жылы Окотокстан батысқа қарай төрт кірпіш зауыты ашылды. Окотокстағы алғашқы кірпіш үйлердің көптегені (олардың бір бөлігі әлі де сақталған) жергілікті кірпіштен салынған. Өнеркәсіп 1912 жылы 12 миллион кірпіш өндірілген кезде өркендеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін «Sandstone» зауыты жабылды. 1906 жылы халық саны 1900 адамға жетті, бұл көрсеткіш 1977 жылға дейін қайталанбады. 1913 жылдың 7 қазанында Окотокстан батыста мұнай табылды. Окотокс жабдықтау орталығына айналды. 1913 жылдан 1960 жылдарға дейінгі өркендеу кезеңінде Окотокс мұнай кендеріне жабдықтарды таситын жылқылармен, арбалармен және көлік құралдарымен толы болды, ал шикі мұнай Калгаридегі мұнай өңдеу зауыттарына қайтарылды. 1959 жылы «Texas Gulf» күкірт зауыты (CanOxy деп аталды) ашылды, онда 45 адам жұмыс істеді. Көлемді, үш қабатты, сары күкірт үйіндісін ерітуге, ұнтақтауға және теміржол вагондарына құюға дайындап тұрғанын көру әдеттегі жайт еді. 1974 жылдан бері Окотокс мамыр айының соңында коллекциялық автомобильдер аукционын өткізіп келеді. Бұл Канададағы ең ұзақ тарихы бар коллекциялық автомобильдер аукционы. Окотокс өз әуежайы бар сияқты шағын қауымдастықтардың бірі болды. Сол жылдары бірнеше шағын әуешоулар өткізілді. Бұл жерде әуе кемесін жалға алу компаниясы, ұшқыштар мектебі және тікұшақ ұшқыштар мектебі орналасқан. Қазір бұл орын Калгари/Окотокс әуепаркі деп аталатын әуежай қауымдастығына айналды, онда жер иелері, қаласа, жеке ұшақтары үшін ангарлары бар үйлер салады. Сондай-ақ, шағын жеке әуежай бар, Калгари/Окотокс (Роуленд Филд) әуежайы. Басқа жағдайда, Калгари маңындағы басқа қалалар сияқты, Калгари халықаралық әуежайымен қамтамасыз етіледі.
Транзит
Окотокс Транзит қала шекарасы ішінде сұраныс бойынша автобус қызметін іске асырады. Бұл жүйе 2019 жылы дәстүрлі автобустардың орнына мүмкіндігі шектеулі азаматтарға арналған шағын автобустармен басталды.
Радио
100.9 FM — CKUV FM (The Eagle 100.9), Алтын батыс радио хабар тарату.