Умберто Аньелли (1934-2004) – италияндық өнеркәсіпші, саясаткер, Fiat компаниясының бұрынғы бас директоры және «Ювентус» футбол клубының төрағасы. Тарихы мен өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық өнеркәсіпші және саясаткер (1934–2004)
Italian industrialist and politician (1934–2004)
Умберто Аньелли (umˈbɛrto aɲˈɲɛlli; 1 қараша 1934 – 27 мамыр 2004) – итальяндық өнеркәсіпші және саясаткер. Ол Вирджинияның (туған Donna Virginia Bourbon del Monte) және Эдоардо Аньеллидің үшінші ұлы, ал Джанни Аньеллидің кіші інісі болды. Аньелли 1970 жылдан 1976 жылға дейін итальяндық Fiat автокөлік компаниясының бас директоры қызметін атқарды. Ағасы қайтыс болғаннан кейін, ол Fiat тобының төрағасы болып қысқа мерзімге тағайындалды және 2004 жылы 69 жасында қайтыс болды. Ол сонымен қатар Fiat және Аньелли отбасымен тығыз байланысты футбол командасы – «Ювентус» клубының төрағасы және кейіннен құрметті төрағасы болды, сондай-ақ бір кезде Италия футбол федерациясының президенті де болды. 1976 жылдан 1979 жылға дейін Республика Сенатының христиан демократиялық партиясының мүшесі болды.
Umberto Agnelli (umˈbɛrto aɲˈɲɛlli; 1 November 1934 – 27 May 2004) was an Italian industrialist and politician. He was the third son of Virginia (born Donna Virginia Bourbon del Monte) and Edoardo Agnelli, and the youngest brother of Gianni Agnelli. Agnelli served as a CEO of Italian carmaker Fiat from 1970 to 1976. After the death of his brother, he was briefly chairman of the Fiat Group until his death, aged 69, in 2004. He was also chairman and later honorary chairman of Juventus, the football team long associated with Fiat and the Agnelli family, and was for a time the president of the Italian Football Federation. He was a Christian Democracy member of the Senate of the Republic from 1976 to 1979.
Ерте өмір
Аньелли 1934 жылғы 1 қарашада Швейцарияның Лозанна қаласында жеті баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Әкесі Эдоардо Аньелли мен анасы Вирджиния Бурбон дель Монте екі түрлі жағдайда болған апаттарда ерте қайтыс болғаннан кейін, оны ағасы Джанни Аньелли тәрбиеледі. Ол Катания университетінің құқық факультетін бітірді. 1899 жылы Fiat S.p.A. компаниясын бірге құрған ағасы және әкесі Джованни Аньелли сияқты, ол да әскери қызметін Пинероло кавалериялық училищесінде өтеді.
Agnelli was born in Lausanne, Switzerland, on 1 November 1934, as the youngest of seven children. After the premature deaths of his parents, Edoardo Agnelli and Virginia Bourbon del Monte in two unrelated accidents, he was raised by his older brother Gianni Agnelli. He graduated in law at the University of Catania. Like his brother and his grandfather, Giovanni Agnelli, who cofounded Fiat S. p. A. in 1899, he also carried out his military service at the Pinerolo Cavalry Application School.
Мансап
Аньелли 1965 жылдан 1980 жылға дейін Fiat France компаниясының төрағасы, 1970 жылдан 1976 жылға дейін Fiat компаниясының бас атқарушы директоры және 1976 жылдан 1993 жылға дейін вице-президенті болды. Ол 1980 жылдан 1990 жылға дейін Fiat Auto компаниясының төрағасы болды, ал 1993 жылдан 2004 жылға дейін Халықаралық кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды. Сонымен қатар, ол 1956-1961 жылдары «Ювентус» клубының төрағасы, 1970-2004 жылдары құрметті төрағасы қызметін атқарды. Fiat компаниясын қайта құру процесіне ұзақ жылдар бойы қатысып, сонымен бірге шетелдік капитал мен нарықтарға есік ашқан Аньелли мен оның отбасы 2003 жылы Forbes журналының әлемдегі ең бай адамдар тізімінде 278-орынды иеленді, олардың күйі шамамен 1,5 миллиард АҚШ долларына бағаланды. Fiat компаниясында жоғары лауазымды қызметкер болғанына қарамастан, Аньеллинің басшылыққа өтуіне үлкен ағасы кедергі келтірді. Ол отбасылық бизнесті басқаруда ағасына ұзақ уақыт көмектескенімен, көбінесе қаржылық тартыстарда екінші орында қалды, ағасының 2003 жылы қайтыс болуына дейін. 2003-2004 жылдары Аньелли Fiat тобының төрағасы болды. Бұрынғы стратегиясынан айырылып, барлық Fiat ресурстарын автомобиль өндірісіне шоғырландырып, компания басшылығын Джузеппе Моркио сияқты тәжірибелі менеджерге тапсыруды шешті. Аньелли отбасының басшылығы прогрессивті және әкешелік деп сипатталды. 1980 жылдары басталып, 1990 жылдары күшейген қиындықтар кезеңінде Аньелли Fiat компаниясының әртараптандыруының негізін қалаушы болды. Fiat тобы Fiat автомобильдерімен қатар, «Ювентус» клубымен бірге бірнеше итальяндық газеттер мен баспа үйлерін басқарды. Аньелли компанияның қаржылық жағдайы нашарлап, нарықтағы үлесі мен акция құны төмендеген кезде Fiat компаниясының беделін қайта жаңғыртуға тырысып жатқанда, 18 айлық басшылықтан кейін өкпе рагынан кенеттен қайтыс болды. Осыған қарамастан, Forbes журналы оның шамамен 5,5 миллиард АҚШ долларына бағаланған әлемдегі 68-ші ең бай адам екенін мәлімдеді. Ол Бильдерберг тобының басқару комитетінің мүшесі болды.
Agnelli was chairman of Fiat France from 1965 to 1980, chief executive officer of Fiat from 1970 to 1976 and its vice president from 1976 to 1993. He was chairman of Fiat Auto from 1980 to 1990, and was a member of the International Advisory Board from 1993 to 2004. He was also chairman of Juventus between 1956 and 1961 and was honorary chairman from 1970 to 2004. Engaged for a long time in the Fiat restructuring process, with the simultaneous opening towards foreign capital and markets, Agnelli and his family were listed 278th in the 2003 Forbes ranking of the richest people in the world, with an estimated net worth of around US$1.5 billion. Although he was a senior executive at Fiat, Agnelli was sidelined from taking a leadership role by his older brother, whom he had supported for a long time in the management of the family company even if often forced to remain on the bench for financial power games, until the latter's death in 2003. From 2003 to 2004, Agnelli took over as chairman of the Fiat Group. Compared to the past, he decided to change his strategy by concentrating all Fiat resources on the car and turning to an external manager, Giuseppe Morchio, to whom he would entrust the leadership of the company. The Agnelli family's management was described as progressive and paternalistic. Starting in the 1980s and accelerating into the 1990s, when the company was struggling, Agnelli was the architect of Fiat's diversification. The Fiat Group controlled several Italian newspapers and publishers in addition to the Fiat car firms and Juventus. Agnelli was in the process of restoring Fiat's fortunes, following a period in which the company's balance sheet, market share, and share value had all been in decline in the company's worst financial crisis, when he suddenly died of lung cancer after 18 months in control. Despite this, Forbes estimated that he was the world's 68th richest man with an approximate net worth of US$5.5 billion. He was a member of the Steering Committee of the Bilderberg Group.
Ювентус
1955 жылы клуб президенті болған ағасы бар мүшелер кеңесімен сайланған ол «Ювентус» тарихындағы ең жоғары басқарушылық лауазымға ие болған ең жас адам атанды. Оның басшылығында Джон Чарльз және Омар Сивори сияқты маңызды ойыншылар келді, олар 1958 жылдан 1961 жылға дейін үш Серия А чемпионатын және екі рет Италия кубогын жеңіп алуға шешуші рөл атқарды. Өмірінің соңында Аньелли 2004 жылы Фабио Капеллоны «Ювентус» клубының бас жаттықтырушысы етіп тағайындауға белсенді қатысты. Сондай-ақ ол клубты маңызды инвестициялық жобалары бар, заманауи акционерлік қоғамға айналдырды. 1962 жылы президенттік лауазымнан кеткеннен кейін де Аньелли «Ювентусқа» байланысын үзбеді. 1994 жылы ол ағасының бұрынғы басқару қызметін өз мойнына алды, келесі он жыл бойы клубқа әсерін күшейтіп, құрметті президент ретінде танылды. Осы кезеңде клуб тағы бес Серия А титулын, бір Италия кубогын, төрт Италия Суперкубогын, бір Интерконтинентальды кубокты, бір УЕФА Чемпиондар Лигасын, бір УЕФА Интертото кубогын және бір УЕФА Суперкубогын жеңіп, 18 жылдың ішінде барлығы 19 жүлдеге ие болды. Спорттық мансабындағы жетістіктері үшін Аньелли 2015 жылы Италия футбол федерациясы (FIGC) мен Коверчано футбол музейінің бірлескен шешімімен Италия футбол даңқы залына енгізілді. 1999 жылы «Ювентус» барлық бес ірі УЕФА жарысын жеңіп, Интертото кубогын ұтып алды, ал келесі жылы ФИФА-ның «Ғасыр клубы» сайысында жетінші орынды иеленді. 2009 жылы Халықаралық футбол тарихы және статистика федерациясы оны 20-ғасырдың ең жақсы еуропалық клубының рейтингінде екінші орынға қойды, бұл көрсеткіш итальяндық клубтардың арасында ең жоғары нәтиже болды. 2000-шы жылдардың басына қарай клубтың кірісі 200 миллион еуродан асып, Еуропада үшінші орынды иеленді. Алайда, оның қайтысынан үш жыл өткен соң, «Кальчиополи» даулы жағдайға ұшырады, нәтижесінде клуб тарихында тұңғыш рет Серия В-ға төмендетілді, клуб ақталуына және лигалардың дұрыстығына қарамастан. 2010-шы жылдары клубты қайта жаңғыртуды оның ұлы Андреа Аньелли жүзеге асырды. Аньелли 2004 жылы қайтыс болғанда, «Ювентус» 2001–02 жылғы Серия А жеңімпазы атанды, клубтың 26-шы «скудеттосы» соңғы турда жеңіске жетті, сондай-ақ 2003 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалына шықты, бұл клубтың жеті жылдың ішінде төртінші УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы болды, оның үшеуі қатарынан өтті; 1997 жылы «Боруссия Дортмундқа» қарсы және 1998 жылы «Реал Мадридке» қарсы өткен ойындарда даулы шешімдермен жеңіліске ұшырады. Фулвио Бьянкидің сөзіне сүйенсек, 2000-шы жылдардың басындағы «Ювентус» «одан кейінгі барлық командалардан күшті болды, 250 миллион еуро табыс тапты, Еуропада көшбасшы болды және 100 демеушісі болды. Ол оңалту үшін он жыл қажет болды және ең үздік итальяндық клубтардың қатарына қайта оралды, бірақ әлі еуропалық деңгейде жетіспеді: қазір клуб 300 миллионнан астам еуро табыс табады, бірақ осы уақыт ішінде «Реал», «Бавария» және басқалары алға басып озды». Кейбір сарапшылар «Кальчиополи» және оның салдары Умберто мен Джанни Аньеллидің қайтысынан кейін «Ювентус» иелері арасындағы дау болды деп санайды, оның ішінде Францо Гранде Стивенс пен Джанлуиджи Габетти Аньеллидің немересі Джон Элканнды өзінің немере інісінен артық көріп, Лучано Могги, Антонио Жираудо және Роберто Беттегадан құтылуды қалады, олардың клубтағы үлесі артқан еді. Олардың ниеттері қандай болғанына қарамастан, олар «Ювентусты» айыптады: бірінші, клубтың заңгері Карло Закконе Серия В-ға түсуге және ұпайларды шегеруге келіскен кезде, өйткені «Ювентус» бірден екі дивизионға төмендеу қаупі бар жалғыз клуб болды (Серия С), және ол «Ювентус» (әңгіме соңында төмендеуге ұшыраған жалғыз клуб) басқа клубтармен теңдей қаралуын қалады; содан кейін Лука Кордеро ди Монтеземоло клубтың Лационың өңірлік әкімшілік сотына шағымдануын тоқтатқанда, бұл клубтың атын тазартып, төмендеуден сақтап қалуы мүмкін еді, ФИФА ФИГК-ті халықаралық жарыстардан шеттету қаупін тудырғаннан кейін, ФИФА президенті Сепп Блаттер риза болды. Бірнеше сарапшылар, соның ішінде бұрынғы FIGC президенті Франко Карраро, Аньелли тірі болса, жағдай басқаша болар еді деп санайды, өйткені клуб пен оның директорлары дұрыс қорғалған болар еді, бұл «Кальчиополи» соттарынан бұрын клубтың атын тазартуға және төмендеуден сақтап қалуға мүмкіндік берген болар еді. Аньеллидің ұлы да осындай қатал ұстанымды ұстанатыны айтылады. Ол «Анжелли адвокаты мен доктор Умбертоның өлімі» болғандықтан ғана «Кальчиополи» болды деді, егер екі Аньелли өлмесе, «бұл [фарс] ештеңе болмас еді». Байқаушылардың пікірінше, Аньеллидің қайтысынан кейін «Ювентус» әлсіз болды, Могги бұл «бізді жетім және әлсіз етті, «Ювентустың» шабуыл жасап, оларды жою оңай болды» деді. Сыншылардың пікірінше, «Ювентус» Аньеллидің басшылығымен тым көп жеңіске жеткендіктен алаңдаушылық тудырды. Содан кейін CONI президенті Джанни Петруччи «тымырлы жеңіске жеткен команда өз спортына зиян келтіреді» деді.
Elected in 1955 by a council of members, including his older brother, who was president of the club, he became the youngest person to assume the highest managerial position in the history of Juventus. His management was characterized by the signings of important players, such as John Charles and Omar Sívori, who proved to be decisive for the conquest of three Serie A championships and two consecutive Coppa Italias from 1958 to 1961. Before he died, Agnelli was instrumental in signing Fabio Capello as Juventus coach in 2004. He also had transformed the club into a modern publicly listed company with important investment projects. After leaving the presidential role in 1962, Agnelli remained tied to Juventus. In 1994, he took over the management activities previously carried out by his brother, exerting greater influence on the club as honorary president during the following decade, a period in which the club won another five Serie A titles, one more Coppa Italia, four Supercoppa Italianas, one Intercontinental Cup, one UEFA Champions League, one UEFA Intertoto Cup and one UEFA Super Cup, for a total of 19 trophies in 18 years. By virtue of the sporting successes achieved during his managerial sporting career, Agnelli was jointly inducted by the Italian Football Federation (FIGC) and the Coverciano Football Museum Foundation into the Italian Football Hall of Fame in 2015. In 1999, Juventus improved their own record of having won all five major UEFA competitions by winning the Intertoto Cup, the next year was voted the seventh best of the FIFA Club of the Century and in 2009 was placed by the International Federation of Football History & Statistics second in the European best club of the 20th century ranking, the highest for an Italian club in both; by the early 2000s, the club had the third best revenue in Europe at over €200 million. This all changed when, three years after his death, Calciopoli controversially hit the club, which was demoted to Serie B for the first time in its history, despite the club being acquitted and the leagues were ruled to be regular; it was his son, Andrea Agnelli, who built the club back up in the 2010s. When Agnelli died in 2004, Juventus had won the 2001–02 Serie A, the club's 26th scudetto, at the last matchday, and had reached the 2003 UEFA Champions League final, the club's four UEFA Champions League final in seven years, three of which were achieved consecutively; those in 1997, against Borussia Dortmund, and in 1998, against Real Madrid, were lost out controversially. In the words of Fulvio Bianchi, early 2000s Juventus were "stronger than all those that came after, and had €250 million in revenue, being at the top of Europe, and 100 sponsors. It took ten years to recover and return to the top Italians, not yet Europeans: now the club makes over €300 million, but in the meantime Real, Bayern, and the others have taken off." Some observers allege that Calciopoli and its aftermath were a dispute within Juventus and between the club's owners that came after the deaths of Umberto and Gianni Agnelli, including Franzo Grande Stevens and Gianluigi Gabetti who favoured Agnelli's grandson, John Elkann, over his nephew as chairman, and wanted to get rid of Luciano Moggi, Antonio Giraudo, and Roberto Bettega, whose shares in the club increased. Whatever their intentions, it is argued they condemned Juventus: first when Carlo Zaccone, the club's lawyer, agreed for relegation to Serie B and point deduction, when he made that statement because Juventus were the only club risking more than one division relegation (Serie C), and he meant for Juventus (the sole club to be ultimately demoted) to have equal treatment with the other clubs; and then when Luca Cordero di Montezemolo retired the club's appeal to the Regional Administrative Court of Lazio, which could have cleared the club's name and avoid relegation, after FIFA threatened to suspend the FIGC from international play, a renounce for which then FIFA president Sepp Blatter was thankful. Several observers, including former FIGC president Franco Carraro, argue that had Agnelli been alive, things would have done different, as the club and its directors would have been defended properly, which could have avoided relegation and cleared the club's name much earlier than the Calciopoli trials of the 2010s. It is argued that Agnelli would have taken the same tougher stance of his son. said that Calciopoli only happened because "l'Avvocato Agnelli and il Dottor Umberto died", and had the two Agnellis not died, "nothing [of this farce] would have happened." According to observers, Juventus was weak after the deaths of the Agnelli, with Moggi saying this "made us orphans and weak, it was easy to attack Juve and destroy them by making things up." According to critics, Juventus bothered because they won too much under Agnelli. Then CONI president Gianni Petrucci said "a team that wins too much is harmful to their sport."
Саясат
Саяси тұрғыдан Аньелли отбасы, солшылдарға қарсы және популистік, ұлтшыл немесе фашистік оңға да қарсы, модернизацияланған, интернационалистік капитализмді қолдайтын, Атлантикалық және Еуропалық бағытталған, идеологиялық емес, орталық саяси бірлестік құруға ұмтылды. 1970 жылдары Аньелли Христиан демократиясы (ХД) үшін Республика Сенатының мүшесі болып сайланды. Бұл 1976 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда Джанни Аньелли Италия Республикалық партиясы тізімінен бару мүмкіндігі үшін болған күрес кезінде ХД-нің жеңіске жеткенінен кейін болды, бұл оларға шамамен бір миллион дауысқа дейін шығын келтіруі мүмкін еді. Өз кезегінде, ХД Аньеллидің сенаторлыққа кандидатурасын алды, ол 1979 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Ол өзінің міндеттерін жеуапкершілікпен атқарды және партияны жаңарту мәселесін талқылау үшін Римде ХД сенаторларының конференциясын өткізді; оған жауап ретінде ескерту жасалды.
Politically, the Agnelli family sought to create a non ideological, centrist political formation of Atlanticist and pro European persuasion that sought a modernising, internationalist capitalism in contrast to the left and opposed to the populist, nationalist, or fascist right. In the 1970s, Agnelli was elected a member of the Senate of the Republic for Christian Democracy (DC). This came after the DC won over a struggle in which Gianni Agnelli would be present in the Italian Republican Party list for the 1976 Italian general election, a move that could have cost them about one million votes. In turn, the DC obtained the candidacy of Agnelli as a senator, a position he held until 1979. He took his role seriously, and he held a conference of DC senators in Rome to discuss the renewal of the party; in response, he was admonished.
Жеке өмір және өлім
Аньеллидің өміріне ерекше көп қайғы мен қасірет түсті. Әкесі, Эдуардо Аньелли, ол бір жаста болғанда авиаапатта қаза тапты; анасы, Вирджиния Бурбон дель Монте, 1945 жылы 11 жасында автокөлік апатынан көз жұмды. Оның немере інісі, Эдуардо Аньелли, 2000 жылы өзіне-өзі қол жұмсады. 1959 жылы Аньелли, өзінің қарындасының күйеуі Марелла Аньеллидің туысы, Веспа мотоциклін жасаған Пьяджоның танымал бизнес-отбасынан шыққан Донна Антонелла Бечи Пьяджоға үйленді, кейіннен ол Алегра Караччолоның ана жағынан алыс туысы Уберто Висконти ди Модронеге үйленді. Аньелли мен Бечи Пьяджоның үш ұлы болды, бірақ олардың біріншісі, егіз ұлдар, дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Үшінші ұлы – Джованни Альберто Аньелли, ол анасының отбасылық фирмасы Piaggio-ның басшысы болды және Fiat компаниясында жеміс жетілуі үшін дайындалып жатқанда, 1997 жылы 33 жасында рактан көз жұмды. Аньелли әйелінен ажырасқаннан кейін 1974 жылы Донна Алегра Караччоло ди Кастагнетоға үйленді. Оның ұлы Андреа Аньелли кейіннен оның жолын жалғап, 2010 жылы «Ювентус» клубының төрағасы болды. Өкпе рагінен зардап шеккен Аньелли, өлімінен бір ай бұрын Financial Times басылымында жарияланғаннан кейін, соңғы күндерін әйелі мен екі баласының көмегімен Ла Мандриа аймақтық саябағын қамтитын, Венария Реале аймағындағы резиденциясында өткізді, ол 2004 жылдың 27 мамырында, немере інісі, ханзада Эгон фон Фюрстенбергтің қайтысынан он бес күн бұрын көз жұмды. Оның соңғы ресми пайда болуы 26 сәуірде болды, сол күні оның әйелі Турин университетінен ветеринария ғылымы бойынша құрметті атаққа ие болды. Аньеллидің денсаулығының нашарлауы оған 11 мамырдағы Fiat акционерлерінің отырысына қатысуға мүмкіндік бермеді.
Agnelli's life was beset by an unusual amount of tragedy and bereavement. His father, Edoardo Agnelli, perished in an air crash when he was one year old; his mother, Virginia Bourbon del Monte, died in a car accident in 1945 when he was 11 years old. His nephew, Edoardo Agnelli, committed suicide in 2000. In 1959, Agnelli married a cousin of his sister in law Marella Agnelli, the heiress Donna Antonella Bechi Piaggio, from the well known business family of Piaggio that created Vespa, who later married a distant maternal relative of Allegra Caracciolo, Uberto Visconti di Modrone. Agnelli and Bechi Piaggio had three sons but their first, twin boys, died shortly after birth. The third son was Giovanni Alberto Agnelli, who grew up to be the head of the maternal family firm Piaggio, and was being groomed to succeed at Fiat but died of cancer at the age of 33 in 1997. After he divorced from his wife, Agnelli married Donna Allegra Caracciolo di Castagneto in 1974. His son, Andrea Agnelli, later followed in his footsteps by becoming chairman of Juventus in 2010. Suffering from lung cancer, which became public only a month before his death after a Financial Times report, Agnelli spent his last days assisted by his wife and two children at their residence in La Mandria, which included La Mandria Regional Park, in the Venaria Reale area, where he died on 27 May 2004, fifteen days before the death of his nephew, Prince Egon von Fürstenberg. His last public appearance had taken place on 26 April, when his wife was awarded an honorary degree in veterinary medicine by the University of Turin. Agnelli's worsening health conditions prevented him from attending the Fiat shareholders' meeting on 11 May.
Құрметтер
Құрмет легионының Үлкен кресті, 1967 жылғы 27 желтоқсан. 1969 жылы Құрмет легионының Үлкен офицері. Италия Республикасының Еңбегі үшін орденінің Үлкен крестінің кавалері, 1972 жылғы 2 маусым. 1996 жылы қасиетті қазына орденінің Үлкен кресті.
Knight Grand Cross of the Legion of Honour, 27 December 1967. Officer Grand Cross of the Legion of Honour, 1969. Knight Grand Cross of the Order of Merit of the Italian Republic, 2 June 1972. Knight Grand Cross of the Order of the Sacred Treasure, 1996.