Кіріспе

Американдық секс-терапевт Марти Ральф Клейн (1950 жылы туған) – американдық секс-терапевт, автор, педагог және қоғамдық саясат сарапшысы. Клейн өмірін ерлер, әйелдер және жұбайлардың дені сау жыныстық өрнектеуін қолдауға арнады. Ол цензураны, секске және порнографияға тәуелділік концепцияларын, сондай-ақ порнографияға қарсы қозғалысты сынап айтады. Оның пікірінше, сексуалдық мәселелерге қатысты қоғамдық саясат ғылыми деректермен негіделуі керек, ал эмоцияларға, "дәстүрге" немесе танымал, бірақ жалған мифтерге емес. Ол Бірінші түзетуге, арсыздыққа, цензураға және "кәмелетке толмағандарға зиянды" заңдарға қатысты түрлі штаттық, федералдық және халықаралық сот істеріне қатысты.

Ерте өмір

Клейн Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында өсті. Ол бастауыш мектепте оқып жүргенде флейта тартып, марка жинауды бастады, бұл қызығушылықтары өмірі бойы сақталды. Марка жинау оны география мен тарихқа өмірлік қызығушылыққа итерді. Кейіннен ол лекция оқып, халықаралық саяхаттар жасағанда осы тақырыптар туралы жиі жазды. 1967 жылы Стуйвесант орта мектебін бітірген соң, ол Стони Брук университетіне түсті. Ол онда социологияға құмарлық танытып, Индиана және Калифорния университеттерінде социология бойынша PhD бағдарламаларын аяқтады.

Мансап

Клейн әлеуметтанудың екі түрлі саласының докторы дәрежесінде оқыды: біріншісі – сауалнамалық зерттеу, яғни адамның мінез-құлқы туралы деректерді жинау үшін статистикалық талдауды қолдану арқылы оны түсіну, байланыстарды анықтау және болжау; екіншісі – этнометодология, ол адамдардың реттелген әлеуметтік өзара әрекеттесулер мен болжамды әлеуметтік институттарды құруға дайындық ретінде мағынаны қалай жасайтынын зерттейді. Қарым-қатынастарды қанағаттандыру үшін байланыс маңызды; жаңа қызметке тағайындалу сияқты жағдайлар немесе серігіңіздің келісімінсіз үйдегі порнографияны алып тастау көбінесе көмектеспейді. Клейн Commonwealth клубына ересектердің көпшілігі секстен «құмарлық пен жақындық» комбинациясын күтетінін айтты және олардың нәтижеге алаңдаушылығына немесе сыртқы келбетіне емес, осыған көбірек назар аударуын ұсынады. Клейн бұқаралық ақпарат құралдарын сексуалдық мәселелерді, оның пікірінше, пайдаланушылық көзқараспен талқылайтыны үшін сынады. Ол мұны «Опралану» факторы деп атайды, мысалы, Опра мен Доктор Фил сияқты ток-шоулар жасөспірім проституткаларды сахнаға шығарып, жағдайдың қаншалықты қорқынышты екенін айтады. Бірақ шын мәнінде олар аз киім киген жасөспірім қыздардың сексті талқылап тұрғанын көрсетеді, бұл көрермендерде құштарлық тудырады. «Егер американдық БАҚ осы оқиғаларды соншалықты қорқынышты деп санаса, олар оларға осылай көп эфир уақыты бермес еді. Американдық мәдениеттегі басты хабар – секстің қауіпті екендігі. Бірақ секстің өзі қауіпті емес, жаман сексуалдық шешімдер қауіпті».

Порнографияға қатысты көзқарастар

Клайн "екіншілік әсерлер" теориясын дәлелсіз деп сынады, бұл теория коммерциялық жыныстық қызметпен айналысатын адамдардың (эскорттар, стриптиз клубтары немесе порнография сияқты) міндетті түрде ұрлық, вандализм немесе шабуыл сияқты басқа заңсыз қылмыстарға қатысатынын айтады. Оның сөзіне göre, мұндай дәлел жоқ, бірақ бұл идея көптеген адамдарға интуитивті түрде ұнайды. Сондықтан олар қылмыстың нақты себептерін зерттемей, порнографияны, стриптиз клубтарын және басқа да осы сияқты орындарды жауып тастау арқылы оны азайтуға тырысады. 20/20 бағдарламасында Клайн Джон Стосселге 150 жыл бұрын көптеген адамдар 14-15 жасқа келгенде дер кезінде үйленгенін айтты. Бүгінде америкалықтардың көпшілігі 10-12 жаста жасөспірім шағына жетеді, бірақ некеге тұруды 20 жасқа дейін кейінге қалдырады. "Адамдарға жыныстық қатынасқа түспеуге кеңес беру – депрессиядағы адамға жақсы күн тілеп, оның депрессиясының басылуын күтуге ұқсайды". 2016 жылдың желтоқсанында Клайн "The Skeptics' Guide to the Universe" бағдарламасына "His Porn, Her Pain: Confronting America's Porn Panic with Honest Talk about Sex" кітабы туралы әңгімелеу үшін қайтадан шақырылды. Ол кеңжолақты интернет порнографияны қолжетімді еткеніне және әйелдердің күйеулері порно көруіне шағымдануының көбеюіне жауап ретінде бұл кітапты жазғанын түсіндірді, сондай-ақ ересектер мен жасөспірімдердің жыныстық сауаттылығын арттыруға көмектесуді мақсат етті. Бағдарлама жүргізушісі Стивен Новелла Клайндан порнографияға қарсы топтар өз қарсылығын денсаулық сақтау туралы алаңдаушылықтарды келтіру арқылы ақтауға тырыса ма, әлде ғылымды түсінбейді ме деп сұрады. Клайн екеуінің де дұрыс екенін айтты. "Қолдануға ниетті болғандар үшін жалған ғылым бар", - деді ол, порнографияның түрлі әлеуметтік проблемаларға әкелетіні туралы жалпы мәлімдемелерді қолдайтын дәлелдің жоқтығын атап өтті, себебі кеңжолақты порнографияның таралуынан бері жыныстық зорлық-зомбылық, ажырасу, жасөспірімдердің жүктілігі және бала зорлау көрсеткіштері төмендеді. Ол, жыныстық қатынас жасамайтын жұптар жыныстық қатынастағы проблемалар туралы мағыналы әңгімелесудің орнына порнография туралы тез дауласатынын байқады. Қара Санта Мария порнография еркектердің шындыққа сай келмейтін күтілімдерін тудыра ма деп сұрады. "Мүлдем солай!" - деп жауап берді Клайн. "Кейбір адамдар порнографияны – нақты адамдардың нақты жағдайлардағы бейнеленген деректі фильм деп ойлайды. Ал порнография көбінесе ерекше денелердің ерекше жағдайларда ерекше нәрселер жасауынан тұрады". "Порнография жыныстық қатынаста біз бағалайтын көп нәрсені жоққа шығарады. Өбеу, құшақтау, сыбырлау, себебі егер сіз адамдарды құшақтасқандарын көрсеңіз, 2 секундтан кейін ол өте жалықтырады". Сонымен қатар, ол фантазияға негізделген тұтыну өнімдері көбінесе адамдардың не көргісі келетіні туралы, міндетті түрде олар не істегісі келетіні немесе не сезігісі келетіні туралы емес екенін түсіндірді, өйткені ерлер де, әйелдер де мүмкіндік болғанда да істемейтін нәрселер туралы қиялдайды.

Балалар мен жыныстық қатынасқа қатысты көзқарастар

2012 жылы Your Tango журналына берген сұхбатында Клейн Америкада балалардың жыныстық қатынас пен өзінің сексуалдығы туралы жағымсыз пікірлермен тәрбиеленетінін айтты. Еуропада көптеген жағажайларда киім кию міндетті емес, бірақ Америкада жағажайда жалаңаш жүру қылмыс болып саналады. "Америкадағы балалар өсіп келе жатқанда сексуалдығының жаман екенін білсе, балалармен байланысқа түсетін әрбір институт оларға сексуалдығының жаман, лас, ұятты немесе қауіпті екенін еске түсірсе, олар осы сабақтарды өмірімен бірге алып жүреді. Ересек болған соң, олар: «Егер менің сексуалдығымда кемшілік болса, онда басқалардың сексуалдығында да кемшілік болуы керек» деп шешеді. Сондықтан мен тек өзімнің сексуалдығымды ғана емес, басқа адамдардың сексуалдығына да назар аударуым керек». Клейннің сөзіне қарағанда, бұл Америкадағы цензураның бір түбірі. Одан әрі, ол ата-аналардың ваннада балаларының суретін түсіруін немесе жасөспірімдердің жеке пайдалану үшін сексуалды суреттерін түсіруін қауіпті ететін заңдарды сынады. Сонымен қатар, ол жасөспірімдердің сексуалды түрде қуғынға ұшыраған азшылық ретінде қарастырылатын жағдайға қарсы шықты, мысалы, жасөспірімдердің «секс-хабарламаларын» қылмыстық қылық деп тану және жазалау, сондай-ақ оларға сексуалды ақпарат пен сексуалды денсаулық құралдарын әдейі бермеу. 2015 жылы New York Times газетіне берген сұхбатында Клейннен балалармен сексуалдық қатынас туралы қалай сөйлесу керектігі сұралды. Ол баланың жасына байланысты екенін айтты, өйткені кішкентай бала бұл әңгімені байқамайды, ал үлкен балаларға қосымша ақпарат қажет, сонымен қатар ата-аналар өз құндылықтарына сәйкес келетін шыншыл жауап беруі керек. Жасөспірім шындық пен ойдан шығарылған әлемет арасындағы айырманы түсінуі керек. Клейн барлық жағдайда тыңдау, сабырлы болу және баланың сексуалдық сұрақтар қоюы үшін жаман адам емес екенін және ата-анасынан кез келген нәрсені сұрай алатынын сезінуі маңызды екенін айтты. «Ата-аналардың балаларымен сөйлескенде, ата-аналардың ыңғайсыздық сезінуіне арналған техникалық термин бар», - деді Клейн, «ата-ана болу». Клейн сондай-ақ балалар «сексуалдық қатынасқа қарсы күресушілер» және олардан жасыруға тырысатын басқа да қоғамдық күштерге қарамастан, сексуалдық қатынас туралы біліп жатқанын атап өтті: «Шындық - балалар біз қаласақ та, қаламасақ та сексуалдық қатынас туралы ойлайды. Балалар сексуалдық қатынас туралы ойлау үшін бізге мұқтаж емес. Сексуалдық қатынас туралы американдықтарды қорқытуға арналған адамдар тобы бар. Бұл кейбір адамдарды жақсы сезінеді, өйткені олар: «Аха, жау табылса, бәрі жақсы болар еді» дейді». Клейн NPR телеарнасына балалар ересектерге арналған контентті көруі ата-ананың міндеті екенін айтты. Ата-аналар балаларына сексуалдық сауаттылықты арттырып, интернетте көріп отырғандарының қиял екенін түсіндіруі керек.

"Секспен айналысу"

Патрик Карнс 1980 жылдардың ортасында "секске тәуелділік" терминін қолданған кезде, Клейн осы идеяға қарсы лекция оқып, жазуға кірісті. Клейн сол кезде және қазірге дейін "секске тәуелділік" ұғымының, негізінен клиникалық теория ретінде жамылған, моральдық бағалаулар жиынтығы екеніне сенеді. Ол бұл ұғымды нашар сексуалдық шешімдерді қате түсіндіру ретінде, сексуалдықты қаралайтын түсінік ретінде сипаттады. Оның сөзіне қарағанда, мұнда мәдениет, дін және адамдар үшін секстің психологиялық мағынасы ескерілмейді, ал сексуалдық құштарлықтар қауіпті, көбінесе денсаулыққа зиянды және тек қана дұрыс сексуалдық формаға бағытталған қатаң бақылауды қажет етеді деп бейнеленеді. Клейн секстік тәуелділіктің бар екеніне күмәнданады және жалған ұғымдарға негізделген тәуелділік қозғалысы пациенттерге де, қоғамға да зиян келтіреді деп санайды, атап айтқанда: сексуалдық құштарлықтар қауіпті, бақылаушы және денсаулыққа зиянды, сондай-ақ сексуалдықты білдірудің жалғыз жолы бар. Клейннің айтуынша, секстік құштарлық қозғалысы өз идеяларының саяси құралға айналатынын білген-білмегені белгісіз. Олардың ниеттеріне қарамастан, белсенділер, үкімет және БАҚ сексология мамандығының беделін түсіру үшін осылай істеді. Мәдениет, дін, жас және аурулар сияқты мәселелерді ескеру қажет. Ол қоғамға "сексуалдық денсаулықтың" "сексуалдық оң" модельдерін ұсыну қажет дейді. Бұл модельдер балаларға да, ересектерге де сапалы білім беруді қамтамасыз етуі керек, сонымен қатар әртүрлі мәдениеттерге сезімтал болуы тиіс. Клейннің секстік тәуелділік ұғымына қатысты алаңдаушылығы – оның ғылыми сенімділік сыңарлап, "секс қауіпті" дегенді білдіруі. Секс-құштарлыққа арналған 12 қадамдық бағдарламалардың тиімділігі шектеулі, себебі оларға көбінесе кез келген адам диагноз қоя алатын мәселе бойынша жүгінеді. Ешқандай терең бағалау жасалмайды, тек "Сәлем, Джо, топқа қош келдіңіз" делінеді. Джо басқа да проблемалардан зардап шегуі мүмкін, оларды он екі қадамдық бағдарламамен шешуге болмайды, тіпті жағдай нашарлауы да мүмкін. Клейн NPR телеарнасына стриптиз клубтарына барудың немесе "порнофильмдер көрудің героинге тәуелділік сияқты тәуелділікке әкелуінің ақымақтық екенін" айтты.

Сот істері

Мичиган штаты 1999 жылы интернет арқылы «жыныстық сипаттағы» материалдарды таратуды қылмыстық қылық деп жариялаған заң қабылдады, себебі олардың кәмелетке толмағандардың қолына тиюі мүмкін деген қауіп болды. Марти Клейнді қоса алған талапкерлер бұл заңның Бірінші және Он төртінші түзетулерді бұзатынын айтып, оған қарсы шықты және 2001 жылдың маусым айында ол конституцияға қайшы деп танылды. 2000 жылдың сәуір айында Аризона штатының губернаторы Джейн Халл H. B. 2428 заңына қол қойды, ол интернетті «кәмелетке толмағандарға зиянды» заңға қосты. Клейн сияқты талапкерлер заңның тым кең екенін және Бірінші түзетуге қайшы келетінін айтып, интернетті алып тастауды сұрады. 2002 жылдың маусым айында 9-шы апелляциялық округінде қарастырылған істе, «Американдық азаматтық бостандықтар одағының Годдардқа қарсы» процесінде заң конституцияға қайшы деп танылды. 2010 жылдың басында Массачусетс штатының Сенат заңы 997-ге «электрондық медиа» терминін қосу туралы ұсыныс жасады, бұл «кәмелетке толмағандарға зиянды» заңға дәстүрлі медиа құралдарын толықтырды. Бұл интернетте жарияланған кез келген материалды, егер оны кәмелетке толмаған бала көрсе, зиянды деп санауға әкеп соғар еді. Талапкерлер бұл заңның «өнер, әдебиет, сексуалдық денсаулық және басқа да тақырыптар туралы конституциялық қорғалған сөз бостандығына тыйым салуы мүмкін» екенін мәлімдеді. Іс 2010 жылдың қазан айында тыңдалды, ал 2011 жылдың сәуір айында заңға қол қойылды, бірақ «зиянды материал» кәмелетке толмаған балаға әдейі таратылған жағдайда ғана күшіне енетін шартпен. Марти Клейн әртүрлі мекемелік талапкерлердің арасындағы жалғыз жеке тұлға болды. 2010 жылы жетекші адвокат Майкл Бамбергердің пікірінше, «кәмелетке толмағандарға зиянды» заң тым кең және интернеттегі контентке конституциялық құқығы бар ересектерге зиян келтіруі мүмкін, «(Т) бұл бұйрық барлық интернет коммуникациялары балаларға лайықты деңгейге төмендетілмеуін қамтамасыз ету үшін қажет болды». Талапкерлер 10 000 долларға дейін айыппұл салынуы және бес жылға бас бостандығынан айырылуы кітап сатушыларға салқың тигізуі мүмкін деп алаңдады, өйткені веб-сайттар интернет пайдаланушысының жасын анықтай алмайды және тек Массачусетс штатындағы пайдаланушыларды ғана бұғаттау мүмкін емес. Осылайша, заң бүкіл елде, тіпті әлем бойынша интернет пайдаланушыларына қауіп төндіретін еді. Клейн көптеген мемлекеттік, федералды және халықаралық цензура, интернет және әдепсіздік істерінде сарапшы куә, кеңесші немесе шақырылған талапкер болды.