Кіріспе

Компьютерлік ғалым (1936 жылы туған)

Джудея Перл (1936 жылдың 4 қыркүйегінде туған) – израильдік-американдық компьютерлік ғалым және философ, жасанды интеллектке ықтималдық тәсілді қолдануымен және Байес желілерін (сенім тарату туралы мақаланы қараңыз) дамытуымен ең танымал. Ол сонымен қатар құрылымдық модельдерге негізделген себептік және қарсы фактілік қорытындылар теориясын жасағандығымен де белгілі (себеп-салдар туралы мақаланы қараңыз). 2011 жылы Association for Computing Machinery (ACM) Перлге компьютерлік ғылымдағы ең жоғары награда – «ықтималдық және себептік ойлау үшін есептеулерді дамыту арқылы жасанды интеллектке қосқан фундаменталды үлесі үшін» Тьюринг сыйлығын табыс етті. Ол бірнеше кітаптың авторы, соның ішінде техникалық «Себеп: Модельдер, Ойлау және Қорытындылар» және жалпы оқырман қауымына арналған «Неліктен?» кітабы. Джудея Перл – 2002 жылы Пәкістанда Аль-Каида және Халықаралық Ислам фронтымен байланысы бар террористер тарапынан американдық және еврей тегі үшін ұрланып, өлтірілген журналист Дэниел Перлдің әкесі.

Өмірбаян

Джудия Перл 1936 жылы Палестинаға Британдық мандат берген Тель-Авивте поляк еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келген. Ол анасының жағынан Коцк қаласының Менахем Мендельінің ұрпағы. Израиль қорғаныс күштерінде қызмет еткеннен кейін және кибуцқа қосылғаннан соң, Перл 1956 жылы инженерлік мамандықты оқуға бел буды. 1960 жылы Технионнан электр техникасы мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Сол жылы ол АҚШ-қа көшіп барып, аспирантурада оқуын жалғастырды. 1961 жылы Ньюарк инженерлік колледжінен (қазіргі Нью-Джерси технология институты) электр техникасы бойынша магистр дәрежесін алды, содан кейін 1965 жылы Рутгерс университетінен физика бойынша магистр дәрежесін және Бруклин политехникалық институтынан (қазіргі Нью-Йорк университетінің Тандон инженерлік мектебі) электр техникасы бойынша докторлық дәрежесін алды. Ол RCA Research Laboratories (қазіргі SRI International) Принстон қаласында суперөткізгіш параметрлік күшейткіштер және жад құрылғылары саласында, ал Electronic Memories, Inc. компаниясында озық жад жүйелері бойынша жұмыс істеді. 1970 жылы UCLA инженерлік мектебіне қосылып, ықтималдық жасанды интеллект бойынша жұмыс істей бастады. Ол Journal of Causal Inference журналының негіздеуші редакторларының бірі. Қазіргі уақытта Перл – компьютерлік ғылым және статистика профессоры және UCLA-дағы Когнитивтік жүйелер зертханасының директоры. Ол әйелі Рутпен үш бала тәрбиеледі. Сонымен қатар, 2011 жылдан бастап ол NGO Monitor халықаралық кеңесінің мүшесі. Израильдің бұрынғы бас раввині, раввин Исраил Мейр Лау, Джудия Перлмен бірге "Бүтіндей қираған жүрегіммен" атты деректі фильмін түсірді.

Дэниел Перлдің өлтірілуі

2002 жылы оның ұлы, Уолл-стрит журналында жұмыс істейтін журналист Дэниел Перл Пәкістанда ұрланып, өлтірілді. Бұл оқиға Джудеяны және оның отбасы мен достарын Дэниел Перл қорын құруға жетеледі. Даниилдің өлімінің жетінші жылдығында Джудея Уолл-стрит журналына «Дэниел Перл және зұлымдықтың қалыпқа енуі: қашан біздің көрнекті тұлғаларымыз террорді ақтауды тоқтатады?» деген мақала жазды. Е. Джонатан Сакс еврей дінінің сабағында Джудея Перлдің сенімдерін келтірді: «Мен қаза тапқан журналист Дэниел Перлдің әкесі Джудея Перлден неге ол еврейлер мен мұсылмандар арасындағы келісімді қамтамасыз ету үшін жұмыс істейтінін сұрадым. Ол жүрекке тиетін ашықтықпен: «Жек көру менің ұлымды өлтірді. Сондықтан мен жек көрумен күресуге бел будым» деп жауап берді».

Көзқарастар

Діни көзқарастары туралы Пёрл өзін "сенімі жоқ, бірақ сақтайтын" адам деп айтады. Ол еврей дәстүрлерімен, мысалы, мерекелермен және жұма күні кешкі кидушпен тығыз байланыста.

Зерттеу

Жюдеа Перлге "компьютерлік жүйелердің белгісіздікті өңдеуіне және себептерді салдарлармен байланыстыруына мүмкіндік беретін заманауи жасанды интеллектінің негізін қалау" еңбегі сіңірілген. Association for Computing Machinery-нің мәліметінше, оның себеп-салдарлық байланыстар туралы жұмысы "статистика, психология, медицина және әлеуметтік ғылымдардағы себеп-салдарлық байланысты түсінуде революция жасады".

Елеулі үлестері

Перлдің ғылыми еңбектерінің шолуы Стюарт Дж. Расселдің (2012) жазған хронологиялық есебінде бар. 2012 жылы ACM Перлдің еңбектерінің түсіндірмелі библиографиясын жасады. Перлдің жасанды интеллектке қосқан маңызды үлесін көрсететін видео мына жерде қолжетімді. Перлдің еврей ұлттық мәдениеті, терроризмге қарсы күрес және Таяу Шығыс қақтығысы туралы пікірлерін мына жерден оқуға болады.