Кіріспе
Әуесқой радио VoIP технологиясы
Интернет радио байланыстыру жобасы, сонымен қатар IRLP деп аталады, Voice over IP (VoIP) технологиясын пайдаланып әлемдегі әуесқой радио станцияларын байланыстырады. Әрбір шлюз радиомен және Интернетпен қосылған, арнайы бағдарламалық жасақтаманы іске қосатын жеке компьютерден тұрады. Бұл құрылым IRLP түйіні деп аталады. Барлық қолданушылар тікелей компьютерді пайдаланудың орнына радио арқылы байланыс жасайтындықтан, IRLP «Радионы әуесқой радионың құрамында сақтау» деген ұраныны қабылдады. Жергілікті түйіннің радио қабылдағыш аймағындағы радиооператорлар (хама) DTMF тон генераторларын пайдаланып, әлемдегі кез келген қолжетімді түйінмен түйіннен түйінге қосылысты бастауға мүмкіндік алады. Әрбір түйіннің 1000–8999 диапазонында бірегей 4 таңбалы түйін нөмірі болады. IRLP желісіне шолу жасау арқылы, әлемдегі барлық түйіндердің (олардың ағымдағы жағдайымен қоса) нақты уақыт режимінде іздеуге болатын тізімі кез келген уақытта қолжетімді. 2019 жылдың ақпан айына қарай, 1500-ден астам белсенді түйін бар. IRLP қосылыстары екі түрлі: түйіннен түйінге және түйіннен рефлекторға. Егер станциялар бір уақытта 3 немесе одан көп түйінмен байланыс құруды қаласа, олар IRLP рефлекторы деп аталатын құрылғыға қосылу арқылы оны іске асыра алады. Рефлекторлар – конференциялық жүйелердің бір түрі. Желідегі көптеген рефлекторлар 10 арнаға (0–9) ие, ал 0 арна – негізгі арна болып табылады. Әрбір рефлектордың 9000–9999 диапазонында бірегей 4 таңбалы түйін нөмірі бар. Бірінші 3 таңба рефлектор нөмірін, ал төртінші таңба арна нөмірін көрсетеді. 2007 жылдың сәуір айына қарай, 20 операциялық рефлектор бар (оның ішінде сынақ мақсатында хабарларды цифрлық түрде жазып, қайта ойнайтын Echo Reflector 9990). Көптеген рефлекторларда 10 арна болғандықтан, пайдалануға шамамен 200 бірегей рефлектор арнасы қолжетімді.
Тарих
IRLP-ді Дэвид "Дэйв" Кэмерон, VE7LTD ойлап тапты. Канаданың Британдық Колумбия провинциясының Батыс Ванкувер қаласында туып өскен Кэмерон, Британдық Колумбия университетінде оқыды, онда ол UBC радиоқоғамға қосылды. 1990 жылдары ол өзінің алғашқы ретрансляторы мен компьютерлік ретранслятор басқару құрылғысын жасады. Кэмерон 1997 жылдың қараша айында алғашқы үш IRLP түйінін орнатты. Олар Windows операциялық жүйесін (OS) және VocalTec-тің iPhone бағдарламасын қолданды. Бағдарламалық жасақтамамен мәселелер болды, негізінен iPhone-ның тұрақсыздығы және басқару мүмкін болмауы. Вернон (Британдық Колумбия, Канада) және Сент-Джон (Нью-Брансуик, Канада) қалаларымен шамамен 6 ай бойы белсенді байланыста болғаннан кейін, Кэмерон түйіндерді қайта құруға және жаңадан бастауға шешім қабылдады. Осы кезде Linux операциялық жүйесі мен Speak Freely бағдарламалық жасақтамасы алғаш рет сынақтан өтті. 1998 жылдың 12 қарашасында VE7RHS түйіні алғаш рет Gage Towers, UBC, Ванкувер (Британдық Колумбия, Канада) орналасқан жерде Linux жүйесі арқылы орнатылды. Бірнеше күннен кейін VE7RVN түйіні Майкл Пол Иллингбидің (VE7TFD) үйінен, Вернон (Британдық Колумбия, Канада) қаласынан онлайн қосылды. Осыдан кейін ешқандай қиындықтар туындамады. Бұл IRLP желісінің өсуіне бастама берді. Жаңа түйіндер Канадада, АҚШ-та және бүкіл әлемде біртіндеп іске қосылды. Түйіндердің нөмірлері бастапқыда 3 таңбадан тұрды. IRLP желісінің үлкен өсуіне байланысты 2002 жылы қосымша бір таңба қосу қажет болды. Осы өзгерістен кейін бар болған түйіндердің нөміріне соңына нөл қосылды. Мысалы, егер ескі түйін нөмірі 123 болса, ол 1230 болады. Көптеген рефлекторлар да бір каналдыдан 10 каналдыға ауыстырылды. Бұл жаңа типтегі рефлектор "супер рефлектор" деп аталды. Барлық рефлекторлар ауыстырылғаннан кейін "супер" деген сөз алынып тасталды.
Операциялық жүйе
Linux – IRLP үшін таңдалған операциялық жүйе (ОЖ), себебі ол сенімділік, бағдарламалау мүмкіндігі, тиімділік және функционалдық тұрғысынан ең жақсы мүмкіндіктерді ұсынады. Кейбір ескі IRLP түйіндері Red Hat 7.3 немесе Red Hat 9 дистрибутивтерін пайдаланды, өйткені олар өте тұрақты нұсқалар болып, кез келген Pentium немесе одан жақсырақ компьютерде жақсы жұмыс істеді. 2005 жылы Fedora Core 3-тің арнайы нұсқасы енгізілді, ал 2006 жылы Fedora Core 5 пайда болды. 2007 жылдың наурызынан бастап IRLP Red Hat қолдауын тоқтатты және CentOS 4 дистрибутивін жеткізуді бастады. 2012 жылдың желтоқсанында IRLP CentOS 4.9-дың соңғы нұсқасын шығарды, бірақ қазір Debian-ды өзінің таңдаған операциялық жүйесі ретінде қолдайды. Бұл нұсқа әртүрлі аппараттық құралдармен жұмыс істеуді едәуір жақсартады және оларға толық қолдау көрсетеді.
IRLP жабдықтары
Радиомен байланыс үшін IRLP тақтасы қажет. Қазіргі уақытта 3.0 нұсқасындағы IRLP тақталары толық жинақталып, сынақтан өткізілген. Әрбір тақта тақта мен компьютер арасындағы барлық кабельдермен (қосалқы ұштарымен) толық келеді және радиомен интерфейс үшін DE 9 еркек ұясына аяқталады. DE 9 әйел ұясы бар кабель IRLP тақтасына қосылады және радио / қайталаушы / контроллермен байланысады. Екі моно немесе стерео 1/8" аудио штекері компьютердің дыбыс картасына қосылады. Аудио схемалары - иесінің жауапкершілігі. IRLP тақтасы өте қарапайым схема, ең күрделі бөлігі - MT8870 (немесе ұқсас) DTMF декодерлік интегралды схемасы (IC) және HCF4081 (немесе ұқсас) және есікшелік IC-ден тұратын DTMF декодері. MT8870 шығыстарын тұйықтағандықтан екі чип қажет, ал IRLP бағдарламалық жасақтамасы DTMF цифрларын тану үшін 10, 12, 13, 15 қатарлы порттың тіректерінде қысқа импульстерді іздейді. MT8870 15 тірегі кез келген жарамды DTMF цифры кодталған кезде импульс береді, сондықтан бұл сигнал HCF4081 әр есікшесінің бір кірісінде қолданылады. Басқа есікше кірісі MT8870 11, 12, 13, 14 тіректерінен. HCF4081 шығысы (3, 4, 10, 11 тіректері) параллель портқа қосылады және IRLP қажет ететін импульсті кірісті қамтамасыз етеді. IRLP бағдарламалық жасақтамасы D цифрын (16 түймелі DTMF тақташасындағы төменгі оң түймеше) декодтауға келмейді. Бұл декодердегі аппараттық шектеу. DTMF цифры D - MT8870-тің барлық 4 битіндегі логикалық деңгейі 0. Осыған байланысты, параллель порттың барлық тіректері 0 вольтқа тең болады, бұл IRLP-нің пікірінше DTMF цифры жоқ екенін көрсетеді. IRLP тақтасы MT8870-тің строб тірегін компьютерге өткізбейді, егер өткізсе, D цифрын анықтау мүмкін болар еді. IRLP тақтасында аудио трансформаторлары немесе байпас конденсаторлары жоқ. Бұл жай ғана DTMF декодерлік схема, онда қарапайым COS және PTT схемасы орнатылған. 3-ші нұсқадағы тақталарда AUX 1, 2 және 3 функциялары үшін қарапайым FET коммутаторлары бар.
Радиодиапазондық жабдық
IRLP тақтасына қосылу үшін байланыс радиосы немесе ретранслятор қажет. Радионың COS (тасымалдағышпен жұмыс істейтін шуды басу) және PTT (беріліс үшін басу) желілері IRLP тақтасының қолжетімділігінде болуы керек. Сонымен қатар, VoIP байланысы арқылы ескерту дыбыстары, байланысты ұстау уақыты және түйін идентификаторлары жіберілмеуі тиіс. Мұны қабылдағыштың COS-ына сәйкес жұмыс істейтін ретранслятордың жібергішіндегі CTCSS (жалпы таңдаулы шақыру тоны) арқылы оңай іске асыруға болады.