Кіріспе
Канададағы федералды немесе провинциялық сайлау округі – Канаданың өкілді демократиясының негізін құрайтын географиялық сайлау округі. Француз тілінде ресми түрде «circonscription» деп, бірақ көбінесе «comté» (округ) деп аталады. Ағылшын тілінде бұл округ немесе «riding» деп жиі және кеңінен танылады. Әрбір федералды сайлау округінен Канада Парламентінің Төменгі палатасына бір Парламент мүшесі (MP) сайланады; ал әрбір провинциялық немесе территориялық сайлау округінен провинциялық немесе территориялық заң шығару жиналысына бір өкіл сайланады – бұл өкіл провинцияға немесе территорияға қарай, Заң шығару жиналысының мүшесі (MLA), Ұлттық жиналыстың мүшесі (MNA), Провинциялық Парламент мүшесі (MPP) немесе Ассамблея мүшесі (MHA) деп аталады. 2015 жылдан бері Канадада 338 федералды сайлау округі бар. Провинциялық және территориялық заң шығару жиналыстарында, провинциялар мен территориялар өздерінің федералды өкілдігіне қарамастан, сайлау округтерінің санын дербес белгілейді. Онтарио провинциясы қазіргі уақытта көптеген провинциялық сайлау округтерін федералды шекаралармен сәйкестіру үшін анықтайды; ешбір басқа провинция мұндай жасамайды, тіпті Онтарио да федералды шекаралардан кейбір айырмашылықтарды сақтайды. Торонто қалалық кеңесі де федералды округтер бойынша сайланады. Elections Canada – Парламент құрған, Канададағы федералды сайлауды бақылайтын тәуелсіз орган, ал әрбір провинция мен территорияның провинциялық және территориялық сайлауды бақылайтын жеке сайлау агенттігі бар.
An electoral district in Canada is a geographical constituency upon which Canada's representative democracy is based. It is officially known in Canadian French as a circonscription but frequently called a comté (county). In Canadian English it is also colloquially and more commonly known as a riding or constituency. Each federal electoral district returns one Member of Parliament (MP) to the House of Commons of Canada; each provincial or territorial electoral district returns one representative—called, depending on the province or territory, Member of the Legislative Assembly (MLA), Member of the National Assembly (MNA), Member of Provincial Parliament (MPP) or Member of the House of Assembly (MHA)—to the provincial or territorial legislature. Since 2015, there have been 338 federal electoral districts in Canada. In provincial and territorial legislatures, the provinces and territories each set their own number of electoral districts independently of their federal representation. The province of Ontario currently defines most of its provincial electoral districts to align with federal boundaries; no other province does so, and even Ontario maintains a few variances from federal boundaries. The Toronto City Council is also elected on federal ridings. Elections Canada is the independent body set up by Parliament to oversee Canadian federal elections, while each province and territory has its own separate elections agency to oversee the provincial and territorial elections.
Терминология
Бастапқыда көптеген сайлау округтері жергілікті басқаруға қолданылатын округтермен тең болды, сондықтан француз тіліндегі «конте» деген бейресми термин пайда болды. Алайда, әсіресе Онтариода, халық саны жеткілікті округтерді бірнеше сайлау бөлімдеріне бөлу кең таралды. Онтарио үшін алғашқы федералды және провинциялық жалпы сайлаулардың сайлау картасын жасаған 1867 жылғы Конституциялық актіде округтердің бөлімдерін сипаттау үшін «riding» термині қолданылды. «Riding» сөзі, ежелгі ағылшын тіліндегі *þriðing – «үштен бір бөлігі» (farthing – «төрттен бір бөлігімен» салыстырыңыз) деген сөзден шыққан, округтің бөлігін білдіретін ағылшын термині. Шындығында, Канаданың ең алғашқы халық санақтарында Онтарионың Ботвелл, Кардвелл, Монк және Ниагара округтеріндегі кейбір азаматтар өздерінің нақты округін емес, «округ» деп сайлау округін көрсеткен. «Riding» термині енді ресми түрде сайлау округін көрсету үшін қолданылмаса да, ол кеңінен қолданысқа енді. Конфедерациядан кейін көп ұзамай қала халқының саны өсті, және одан да маңыздысы, мүлік иелігінен бас тарту арқылы көптеген қала тұрғындары дауыс беру құқығына ие болды. Сондықтан 20 ғасырда ауылдық сайлау округтері географиялық жағынан үлкеніп, әдетте әрқайсысы бір немесе бірнеше округті қамтыды, ал «riding» сөзі кез келген сайлау бөлімін атау үшін қолданылатын болды. Саяси партияның жергілікті ұйымы әдетте «riding қауымдастығы» деп аталады; заңдық термин – сайлау округі қауымдастығы немесе EDA.
Тарихи көп мүшелік округтер
Федералды және провинциялық деңгейдегі сайлау округтері қазір бір мүшелі округтер болып табылады, бірақ бұрын көп мүшелі округтер де қолданылған. Оттава федералды округі 1872 жылдан 1933 жылға дейін екі депутатты сайлаған. Галифакс федералды округі 1800 жылдардан 1966 жылға дейін екі депутатты сайлаған. Виктория федералды округі 1872 жылдан 1903 жылға дейін екі депутатты сайлаған. Сонымен қатар, тағы сегіз федералды округ әртүрлі уақыттарда бірнеше (екі) депутатты сайлаған. Әр провинция, сондай-ақ Юкон және Солтүстік-Батыс территориялары да бір кездерде көпмандатты округтерді пайдаланған. Көп мүшелі округтерді пайдалану көбінесе көпшілік дауыс беруге (блоктық дауыс беру) әкелді, бірақ кейде көпмандатты округтерде дауыс берудің басқа да түрлері қолданылды. 1920 жылдан 1949 жылға дейін Виннипег бір қалалық округте 10 заң шығарушыны сайлау үшін бір ауыстырылатын дауыс (STV) жүйесін қолданды. Содан кейін қала үш төрт мүшелі округке бөлінді, орындықтар да STV арқылы толтырылды. Сент-Бонифас 1949 және 1953 жылдары STV арқылы екі заң шығарушыны сайлаған. Альбертада Калгари, Эдмонтон және Медисин-Хэт сияқты үш провинциялық округ әртүрлі уақыттарда екі, бес, алты немесе жеті депутатты сайлаған. 1924 жылға дейін осы орындар көпшілік дауыс беру арқылы, ал 1924 жылдан 1956 жылға дейін бір ауыстырылатын дауыс (STV) арқылы толтырылды. Саскачеван 1920 жылдан 1967 жылға дейін Саскатун, Регина және Мус-Джоу қалаларында көп мүшелі провинциялық округтерді пайдаланған. Бұл орындар бірнеше рет берілмейтін дауыс беру арқылы толтырылды. Британдық Колумбияда 1871 жылдан 1991 жылғы сайлауға дейін провинциялық деңгейде көп мүшелі және бір мүшелі округтердің араласуы болған. Депутаттар көпшілік дауыс беру (алғашқыдан кейін пост немесе блоктық дауыс беру) арқылы сайланды. Тек 1952 және 1953 жылғы сайлаулар ерекше болды, онда тікелей дауыс беру жүйесі қолданылды. Көп мүшелі округтерде әрбір депутатты сайлау үшін жеке дауыс беру өтті. Принц-Эдуард аралында Конфедерациядан бастап 1996 жылғы сайлауға дейін провинциялық деңгейде екі мүшелі округтер болған. Нью-Брансуик жағдайында 1935 жылдан 1974 жылға дейін кейбір округтер көп мүшелі округтер болып табылды, әр сайлауда бір округтен бірнеше заң шығарушы сайланды. Онтариода 1886 және 1890 жылдары Торонто көп мүшелі провинциялық округ болған. Сайлаушылардың аралас өкілдігі мен қанағаттануын қамтамасыз ету үшін шектеулі дауыс беру жүйесі қолданылды. 1908 жылдан 1914 жылға дейін Торонтоның төрт округі әрқайсысы екі заң шығарушыны сайлаған. Көп мүшелі округтердегі сайлаушылар, ерекше жағдайларды қоспағанда, округтегі орындықтар санына тең дауыс бере алды (блоктық дауыс беру). Көбінесе блоктық дауыс беру кезінде бір партия округтегі барлық орынды иеленді. STV 1920-1950 жылдар аралығында Альберта мен Манитобаның көп мүшелі округтерінде қолданылды. STV көбінесе бір партияның жеңіске жетпеген аралас өкілдікке әкелді. Жоғарыда айтылғандай, Торонто көп мүшелі округ болған кезде шектеулі дауыс беру қолданылды. IRV 1952 және 1953 жылдары барлық БК округтерінде, соның ішінде көп мүшелі округтерде қолданылды. Бұл дауыс беру жүйесі жеңімпаздың әр сайлауда көпшілік дауысын алуын қамтамасыз етті, бірақ пропорционалдықты құруға көмектеспеді.
Атау беру ережесі
Сайлау округтерінің атаулары көбінесе географиялық сипатта болады және сайлау округі шегіндегі қоғамдық бірлестіктерді немесе аймақтарды көрсететіндей етіп таңдалады. Квебек провинциясындағы кейбір сайлау округтері географиялық есімдердің орнына тарихи тұлғалардың құрметіне аталған, мысалы, Луи Хеберт, Оноре Мерсье. Ал Альберта провинциясында облыстық округтер географиялық атауларды тарихи тұлғалардың есімдерімен үйлестіреді (мысалы, Лоуренс Декоре атымен Эдмонтон Декоре, Питер Лоугид пен Джеймс Александр Лоугид атымен Калгари Лоугид). Басқа провинциялар мен территорияларда мұндай тәжірибе қолданылмайды.
Федералды сайлау округтерінің шекараларын өзгерту
Сайлау округтерінің шекаралары әрбір он жылдық санақтан кейін халық санының өзгеруіне сәйкес реттеледі. Шекараның өзгеруінің маңыздылығына байланысты сайлау округінің атауы да өзгеруі мүмкін. Сайлау округтерінің шекараларын өзгертулер заңмен бекітілген күннен бастап ресми күшке енеді, бірақ алғашқы сайлауға дейін толыққанды күшіне енбейді. Осылайша, сайлау округі ресми түрде таратылуы мүмкін, бірақ келесі сайлау тағайындалғанға дейін Төменгі палатада бұрынғы күйінде қала береді. Бұл, мысалы, жаңа сайлау округтерінің ұйымдасуына уақыт береді және Парламент сессиясы ортасында сайланған депутаттардың сайлау округтерін өзгертуден туындайтын жағдайлардың алдын алады. Кейбір жағдайларда (мысалы, Тимискаминг—Французский өзені, Торонто—Дэнфорт) округтің атауы шекараны өзгертусіз өзгертілуі мүмкін. Мұндай жағдай әдетте, ағымдағы атау округтің географиялық шекараларын толыққанды көрсете алмайды деген қорытындыға келген кезде болады. Бұл – депутаттың сайлау аралығында округінің атын өзгертуіне мүмкіндік беретін жалғыз жағдай. 1867 жылғы алғашқы федералды сайлаудағы сайлау округтерінің саны 1867 жылғы Конституциялық актіде халық саны бойынша өкілдік принципі негізінде белгіленген. Акт Квебекке кемінде 65 орын берді, ал елдің қалған бөлігіне орын бөлу Квебектің 65 сайлау округінің орташа халқына сүйене отырып, басқа провинциялар үшін орын санын анықтау арқылы жүзеге асырылды. Сондай-ақ, Актта әр 10 жылдық санақтан кейін округтерді бөлу және шекараларды қарау жұмыстары жүргізілуі тиіс екені де көрсетілген. Квебек провинциясының орындарының шекаралары Канада Конфедерациясына дейін Канада провинциясының Парламентіндегі 65 орынға ие болған Канаданың шығыс бөлігіне негізделген, ал Онтарионың 82 орынының шекаралары 1867 жылғы Конституциялық актімен белгіленген.
Федералды сайлау шекараларын өзгерту формуласы
Сайлау шекараларын реттеудің қазіргі формуласы 2022 жылы қабылданды. Ол «сайлау квотасын» есептеуден басталады, ол соңғы қайта бөлу кезінен бері провинциялардың өсім қарқынының орташа көрсеткішіне негізделген. Алдыңғы қайта бөлудің сайлау квотасы осы орташа көрсеткішпен көбейтіледі, содан кейін әрбір провинцияның халқы осы сайлау квотасына бөлінеді және провинцияның ресми түрде бекітілген орын санын анықтау үшін жоғарылатылады. Сонымен қатар, Канаданың үш аумағының әрқайсысына бір орын автоматты түрде беріледі. Соңында бірнеше арнайы ережелер қолданылады. «Сенаторлық ережеге» сәйкес, провинцияның Төменгі палатадағы орын саны, провинция халқына қарамастан, конституциялық бекітілген сенаторлар санынан кем болмайды. 2,5 миллионнан аса халқы бар «ірі» провинцияларға Квебекке шаққандағы халық санына пропорционалды орын саны беріледі. Амальгамация формуласы тек 1971 жылғы халық санауы негізінде бір рет қолданылды. 1981 жылғы халық санауынан кейін Квебекке әр он жыл сайын қосымша төрт орын қосу Төменгі палатаның мөлшерін тез өсіретіні анықталды, сондықтан бұл формуладан бас тартылып, 1985 жылғы Өкілдік туралы заң қабылданды. 2008 жылы премьер-министр Стивен Харпердің үкіметі процеске түзету ұсынды, ол Альберта, Британдық Колумбия және Онтарио провинцияларына – сайлау округтері Квебекке қарағанда орташа ең үлкен провинцияларға Квебектің 105 000 орташа санына сәйкес 32 қосымша орын беруді көздеді. Бұл шараға бастапқыда тек Британдық Колумбия мен Альберта кірді, ал Харпер кейіннен Онтарионы да қамтитын балама жоспар ұсынды. Алайда, Квебекте қарсылық туды, саясаткерлер Төменгі палатадағы орын үлесі азайса, провинцияның Оттавадағы ықпалын жоғалтуы мүмкін екеніне алаңдады. Соңында Квебекке де үш жаңа орын бөлінді. Бұл шара 2011 жылғы сайлауға дейін қабылданбады, бірақ сайлаудан кейін қайта ұсынылды. Ол 2011 жылдың 16 желтоқсанында «Әділ өкілдік туралы заң» (C-20 заң жобасы) ретінде қабылданды және 2012 жылғы қайта бөлу процесіне әкелді. 2022 жылдың 24 наурызында Либералдық Трюдо үкіметі Квебекке (немесе кез келген басқа провинцияға) 2012 жылғы Канадалық федералды сайлауда бөлінген орын санына қатысты орын жоғалтуына жол бермеу мақсатында заң жобасын ұсынды. C-14 заң жобасы 1867 жылғы Конституциялық актінің 51-бабының 1-тармағына 2-тармағын, көбінесе «Аталар ережесі» деп аталатын ережені өзгертті. Заң жобасы 2022 жылдың 15 маусымында Халық палатасынан, 2022 жылдың 21 маусымында Сенаттан қабылданды және 2022 жылдың 23 маусымында Корольдің келісімін алды. Бас сайлау комиссары 2022 жылдың 8 шілдесінде жаңа орын бөлу туралы хабарлады, нәтижесінде орын саны 343-ке дейін артты. Бұл заң Квебек блогының қайта бөлуден кейін Квебектің орын санын қорғау үшін үкіметтен шаралар қабылдауды талап еткен ұсынысынан кейін енгізілді.
Федералды сайлау округтерінің шекараларын қайта қарау
Провинцияның соңғы орын саны белгіленген кезде, әр провинциядағы тәуелсіз сайлау шекаралары комиссиясы қолданыстағы шекараларды қарастырып, түзетулер ұсынады. Содан кейін халықтан пікірлер сұралады, бұл соңғы шекара ұсынысына өзгерістер енгізуі мүмкін. Мысалы, ұсынылған шекаралар бір қауымның айналасындағы аймақпен тарихи, саяси немесе экономикалық байланысын дұрыс көрсетпеуі мүмкін; сондықтан қауым шекара комиссиясына өзге сайлау округіне қосылғысы келетінін хабарлайды. Мысалы, 2003 жылғы шекара түзету кезінде Онтариодағы шекара комиссиясы бастапқыда Үлкен Садбери қаласын үш округке бөлуді ұсынды. Қалалық бөлігі негізінен өзгеріссіз Садбери болып қалатын, ал қала орталығының батысындағы қауымдар Алгома—Манитулинмен бірігіп, Үлкен Садбери—Манитулин атты жаңа округті құраса, ал қала орталығының шығысы мен солтүстігі Тимискамингпен бірігіп, Тимискаминг—Үлкен Садбери округін құрар еді. Алайда, аймақтың экономикалық және көлік жүйесіне байланысты, "Тимискаминг—Үлкен Садбери" дегенге оның болашақ тұрғындары қарсы болды. Судберидегі сайлаушылар қала екі қалалық округ емес, бір қалалық және екі ірі ауылдық округқа бөлінетін болса, өкілдігінің әлсіреуінен алаңдады, ал Тимискаминг округінің байланысы мен үйлесімділігі Солтүстік Бэймен, оған тікелей тас жол арқылы қосылған, Судбериге қарағанда әлдеқайда күшті. Шекара комиссиясына ұсынған мәлімдемесінде Судбери қаласының вице-мэрі Рон Дюпуис: «Сайлау округі тек кездейсоқ және ретсіз адамдардың жиынтығы болмауы керек. Округтер, мүмкіндігінше, өкілдік етумен байланысты ортақ мүдделері бар біртұтас бірліктер болуы тиіс. Бұл өкілдің өз сайлау округінің мүдделерін жариялау жұмысын оңайлатуға көмектеседі» деді. Бірақ Солтүстік Онтарио аймағының халқын географиялық аумағымен теңестіру туралы алаңдаушылықтарға байланысты комиссия 2013 жылы қолданыстағы сайлау округтерін сақтап қалатынын мәлімдеді. Сол сияқты, 2012 жылғы қайта бөлу процесінде Торонтода да қарсылықтар туды, әсіресе Чирч және Уэлсли ауданын, қаланың негізгі гей ауылын, қолданыстағы Торонто орталығы округі мен Уэлсли көшесінің бойымен жаңа Маунт Плезант округі арасында бөлу туралы ұсынысқа. Соңғы есепте Торонто орталығының солтүстік шекарасы солтүстікке қарай Чарльз көшесіне жылжытылды. Соңғы есеп дайындалғаннан кейін ол Парламентке ұсынылады, депутаттар шекараларға наразылық білдіре алады, бірақ шекара комиссиялары наразылықтардың нәтижесінде ешқандай өзгеріс жасауға міндетті емес. Канада Конфедерациясында шекаралар 1867 жылғы Конституциялық актімен анықталды. Бір немесе бірнеше сайлау округтерінің шекаралары 1872, 1882, 1892, 1903, 1914, 1924, 1933 және 1947 жылдары жаңартылды. Келесі өзгерістер «Төңкеріс туралы жарлық» деп аталады және 1952, 1966, 1976, 1987, 1996, 2003, 2013 және 2023 жылдары орын алды. Мұндай өзгерістер «парламент таратылғаннан кейін, яғни осы жарлық жарияланғаннан кейін кем дегенде жеті ай өткен соң күшіне енеді».
Облыстық және аумақтық сайлау округтерінің шекараларын өзгерту
Провинциялық немесе аумақтық заң шығарушы жиналыстардағы сайлау округтерінің шекараларын қайта қарау процестері федералдық емес, провинциялық немесе аумақтық заңдармен реттеледі; оларды Канада сайлау комиссиясы емес, әр провинцияның немесе аумақтың өз сайлау органы қадағалайды және оларды федералды парламент емес, провинциялық заң шығарушы орган заңмен бекітеді. Әр провинция заң шығарушы жиналыстағы өкіл орындарының санын өздігінен анықтай алады және парламенттік округтер санын анықтайтын федералдық нормативтерді сақтауға міндетті емес.
Онтарио
1999 жылға дейін провинциялық сайлау округтері федералды округтерден тәуелсіз анықталды; 1995 жылғы Онтарионың жалпы сайлауы кезінде провинцияның Канада Парламентінде 103 орын, ал провинциялық заң шығарушы жиналысында 130 орын болды. Бірақ 1999 жылғы Онтарионың жалпы сайлауында Майк Харрис үкіметі провинциялық заң шығарушы жиналысындағы орын саны федералды сайлау округтерінің шекараларымен сәйкес болуын міндеттейтін заң қабылдады, бұл заң шығарушы жиналыстың мөлшерін азайтып, провинцияның өз шекараларын түзету процесіне кеткен шығындарды жойды. Федералды шекаралар өзгертілгеннен кейін, заң шығарушы жиналыстың орындары келесі провинциялық сайлауда федералды шекаралармен автоматты түрде үйлестіріледі. Провинциядағы көптеген сайлау округтері әлі де федералды шекараларға сәйкес келсе де, 1999 жылғы заңнамаға енгізілген кейбір түзетулер федералды картадан кейбір ерекшеліктерді енгізуге рұқсат берді. Оңтүстік Онтарио аймағында провинциялық округтер федералды округтермен нақты сәйкес келеді; бірақ Солтүстік Онтарио аймағында, аймақтың баяу өсуі оңтүстікке қарағанда орын санының біртіндеп азаюына себеп болғандықтан, көптеген округтер әлі де 2003 жылғы федералды округтердің шекараларын сақтайды және қазіргі федералды шекараларға сәйкес келмейді. 2018 жылғы Онтарионың жалпы сайлауында провинцияның шалқары солтүстігіндегі өкілдікті арттыру үшін екі жаңа, ерекше провинциялық округ қосылды. Нәтижесінде, провинция қазіргі уақытта Канада Парламентінде 121 орынға, ал провинциялық заң шығарушы жиналысында 124 орынға ие.
Принс Эдуард аралы
Принс-Эдвард аралы 1873 жылы Конфедерацияға қосылғанда, провинцияның үш округі әрқайсысы провинциялық заң шығарушы органға екі өкіл сайлайтын бес сайлау округіне бөлінді. Бұл округтер демографиялық өзгерістерге ешқашан бейімделмеді, тек 1966 жылы астана Шарлоттаунның округі екіге бөлінді. Бірақ 1966 жылдан кейін сайлау округтерінің шекаралары қайтадан 1996 жылға дейін өзгеріссіз қалды, ол кезде провинция жаңа, бір өкілдік округтерді қабылдады. Жаңа үлгі бойынша сайлау округтері енді әр он жыл сайын бейімделеді, бірақ көбінесе географиялық өзгерістер шағын болады және округ атауы кейде, бірақ әрқашан емес, нақты өзгеріс болып табылады.
Саяси мәселелер
Сайлау округтерінің шекараларын саяси партиялардың тікелей емес, тәуелсіз орган ұсынатындықтан, Канадада сайлау округтерін манипуляциялау (герримандеринг) көбінесе мәселе деп қарастырылмайды. Дегенмен, 2006 жылы Принс-Эдвард аралының провинциялық үкіметі тәуелсіз шекара комиссиясының есебін қабылдамағандықтан және оның орнына Шарлоттаун мен Саммерсайд қалаларына әрқайсысына қосымша бір орын берілген, ал провинцияның ауылдық аймақтарына екі орын кем бөлінген жаңа карта ұсынғандықтан герримандеринг жасады деген айып тағылды. Балама карта үкіметтік партияның барлық мүшелеріне сайлауда "қауіпсіз" орын берді, ал бастапқы есеп партияның кейбір депутаттарын тікелей сайлау үшін бір-бірімен бәсекелесуге мәжбүр ететін. Канададағы сайлау округтерінің әртүрлі көлемі кейде барлық канадалықтардың халық санына пропорционалды тең демократиялық өкілдікке ие болуы туралы пікірталстарға себеп болады. Керісінше, халық саны бойынша толық өкілдік кейбір канадалықтар үшін кемшіліктер тудырады, сондықтан сайлау округтерінің халқы мен географиялық аумағы арасындағы тепе-теңдікті қалай сақтау туралы пікірталастар жиі туындайды. Мысалы, Торонто орталығы, Ванкувер орталығы немесе Папино сияқты қалалық округтердің көлемі кішкентай болса, ал Тимминс-Джеймс Бэй, Абитиби—Бей-Джеймс—Нунавик—Эйю немесе Деснете—Миссиниппи—Черчилль өзені сияқты ауылдық округтер ондаған, тіпті жүздеген мың шаршы километрді қамтуы мүмкін. Осылайша, ірі қалалық орталықтарда тұратын канадалықтар әдетте федералды немесе провинциялық өкілдерінің кеңселеріне жаяу қашықтықта болады, ал ауылдық тұрғындар ұзақ қашықтықтан қоңырау шалу ақысын төлемей, федералды немесе провинциялық өкілдерінің кеңсесіне қоңырау шала алмайды. Сонымен қатар, географиялық тұрғыдан шашыраңқы ондаған шағын қалаларды өкілдік ететін ауылдық саясаткерлер көбінесе жол шығындарына көп ақша жұмсауы керек, өйткені өз округтерінің бөліктеріне бару үшін бірнеше сағат жүруге немесе тіпті әуемен саяхаттауға мәжбүр болады, сондай-ақ барлық сайлаушыларын тиімді өкілдік ету үшін бірнеше кеңсе ұстауына тура келеді.