Аумақтық бөлімше – "riding" сөзінің шығу тарихы, мағынасы, географиялық қолданысы. Англия, Норвегия тілдерінен келген этимологиясы. Әкімшілік аудандар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әкімшілік аумақ
Administrative jurisdiction
Ауданы – әкімшілік аумақ немесе сайлау округі, әсіресе қазіргі немесе бұрынғы Ұлттар Достастығы елдерінің көптегенінде.
A riding is an administrative jurisdiction or electoral district, particularly in several current or former Commonwealth countries.
Этимология
Атпен жүру сөзі ертедегі көне ағылшын тіліндегі þriðing немесе þriding сөзінен туындаған (тек латын тіліндегі контексттерде немесе формаларда тіркелген, мысалы, trehing, treding, trithing, мұнда латын әрпі t көне ағылшын тіліндегі тікенді білдіреді). Бұл сөз көне ағылшын тіліне көне норвег тілінен келген қарыз сөз – þriðjungr, яғни үшінші бөлік (әсіресе округтің) – бастапқыда "ridings" атауы Йоркшир және Линкольншир графтықтарындағы үштен тұратын аймақтарды білдірген, бірақ кейін басқа жерлерде де қолданылып, басқа сандарды да атау үшін пайдаланылды (мысалы, фартингтер). Қазіргі атпен жүру түрі солтүстік, оңтүстік, шығыс және батыс сөздерінің соңғы әрпі t немесе th-ға сіңген бастапқы th әрпінің нәтижесінде пайда болды, олар әдетте осы әрптермен басталды. Жиі кездесетін жаңылыс пікір бойынша, бұл термин аймақтың мөлшері мен атпен белгілі бір уақыт ішінде жүріп аралап шығуға болатын қашықтық арасындағы байланысқа байланысты туындаған (Жүріп алуға қараңыз).
The word riding is descended from late Old English þriðing or þriding (recorded only in Latin contexts or forms, e. g., trehing, treding, trithing, with Latin initial t here representing the Old English letter thorn). It came into Old English as a loanword from Old Norse þriðjungr, meaning a third part (especially of a county) – the original "ridings", in the English counties of Yorkshire and Lincolnshire, were in each case a set of three, though once the term was adopted elsewhere it was used for other numbers (compare to farthings). The modern form riding was the result of the initial th being absorbed in the final th or t of the words north, south, east and west, by which it was normally preceded. A common misconception holds that the term arose from some association between the size of the district and the distance that can be covered or encircled on horseback in a certain amount of time (compare the Walking Purchase).
Австралия
Бұл термин Австралияда кейбір округтік кеңестердің бөлімшесі ретінде қолданылды, қалалардағы, бораулардағы, қалашықтардағы және көптеген округтік кеңестердегі сайлау округіне ұқсас.
The term was used in Australia as a division of some shire councils, similar to a ward in city, borough, town and many shire councils.
Канада
Бұл термин 19 ғасырда Канадада округтердің бөліністерін атау үшін қолданылған. Канада саясатында, «район» – сайлау округінің немесе сайлау аймағының әдеттегі атауы. Ресми түрде «сайлау округі» термині қолданылады, бірақ үкіметтік құжаттарда кейде «район» деген сөз де қолданылады. Канадалық француз тілінде «район» «конте» (county) деп аталады, себебі Квебек провинциясындағы сайлау округтері тарихи тұрғыдан округтерімен сәйкес келген; ресми француз тіліндегі термин – «цирконскрипция». «Район» терминінің Канадада қолданылуы 19 ғасырда Канадада кеңінен таралған ағылшын тіліндегі жергілікті басқару терминінен бастау алады. Канаданың көптеген округтерінде әкімшілік бөліністерді құруға жеткілікті халық болған жоқ. Дегенмен, әсіресе Онтариода, халық саны жеткілікті округтерді бірнеше сайлау округтеріне бөлу жиі кездесетін жағдай болды, осылайша олар ресми құжаттарда «райондар» деп белгіленді. Бұл термин Канада провинциясының Канада Батысындағы сайлау округтерінің заңдық сипаттамаларында қолданылған. Кейіннен, 1867 жылғы Конституциялық актімен құрылған жаңа сайлау округтерінің сипаттамасында, жаңа федералдық Халық палатасына және Онтарио провинциясының жаңа заң шығару жиналысына өткізілген алғашқы сайлаулар үшін де қолданылды. Конфедерациядан кейін көп ұзамай қала халқының саны артты (және одан да маңыздысы, мүліктік иелік дауыс беру құқығының шарты болмай қалғаннан кейін көптеген қала тұрғындары дауыс беру құқығына ие болды). Осының салдарынан, 20 ғасырда ауылдық сайлау округтерінің географиялық аумағы кеңейді және әдетте бір немесе бірнеше округтерді қамтыды, ал «район» сөзі кез келген сайлау бөліміне қатысты қолданылатын болды. Саяси партияның жергілікті ұйымы, заң бойынша «сайлау округі қауымдастығы» деп аталатын, көбінесе «райондық қауымдастық» деп аталады.
The term was used in 19th century Canada to refer to subdivisions of counties. In Canadian politics, riding is a colloquial term for a constituency or electoral district. Officially, electoral district is generally used, although government documents sometimes use the colloquial term. In colloquial Canadian French, a riding is known as comté, i. e., 'county', as the electoral districts in Quebec were historically identical to its counties; the official French term is circonscription. The Canadian use of riding is derived from the English local government term, which was widely used in Canada in the 19th century. Most Canadian counties never had sufficient population to justify administrative subdivisions. Nonetheless, it was common, especially in Ontario, to divide counties with sufficient population into multiple electoral districts, which thus became known as ridings in official documents. The term was used in the legal descriptions of the electoral districts of Canada West in the Province of Canada. It was later used in the description of the new electoral districts which were created by the Constitution Act, 1867, for the first elections to the new federal House of Commons and the new provincial Legislative Assembly of Ontario, immediately following Confederation. Soon after Confederation, the urban population grew (and more importantly, most city dwellers gained the franchise after property ownership was no longer required to gain the vote). Rural constituencies therefore became geographically larger through the 20th century and generally encompassed one or more counties each, and the word riding was then used to refer to any electoral division. The local association for a political party, which legally is known as an electoral district association, is often referred to as a riding association.
Йоркшир
Ежелгі Йоркшир графтығы үш аймаққа – Солтүстік, Батыс және Шығыс – бөлінген, бастапқыда әрқайсысы викингтер құрған вапентактерге бөлінді. Назарда болыңыз, Йорк қаласының шекарасы саяси бейтараптығын көрсету үшін барлық аймақтардан тыс орналасқан. Йоркшир аймақтары көп жағдайда жеке әкімшілік графтықтар ретінде қарастырылды, олар Реставрациядан бері жеке тоқсандық отырыстар мен жеке лейтенанттарға ие болды. Бұл тәжірибе 1888 жылғы Жергілікті басқару туралы заңмен бекітілді, ол үш аймақтың әрқайсысын сайланған графтық кеңесі бар әкімшілік графтыққа айналдырды. Бұл графтық кеңестер, сондай-ақ ежелгі лейтенанттар 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заң бойынша 1974 жылы таратылды. 1996 жылы Йоркширдің Шығыс аймағы деген жергілікті басқару аймағы құрылды, бірақ ол бұрынғы Шығыс аймағының барлық аумағын қамтымайды және тарихи Батыс аймағының аймақтарын да қамтиды. 12 ғасырдағы Leges Edwardi Confessoris жинағына сәйкес, аймақ графтықтың (provincia) үшінші бөлігі болды; вапентакте шешілмеген мәселелер оған әкелінетін, ал аймақта шешілмеген мәселе графтықтың сотына берілетін. Бұл 1838 жылы Типперри графтығын Солтүстік және Оңтүстік аймақтарына бөлуге мүмкіндік берді, өйткені Клонмел графтық қаласы солтүстіктен келген қазылар алқасы үшін тым оңтүстікке орналасқан. Ненаг Солтүстік аймақтың сот отырыс қаласына айналды. 1898 жылғы Жергілікті басқару (Ирландия) заңы бойынша аймақтар шағын шекаралық түзетулермен жеке әкімшілік графтықтарға айналды. Олар 2014 жылғы Жергілікті басқару реформасы заңымен бірігіп, қайтадан бір Типперри графтығын құрады. Корк графтығы 1823 жылы тоқсандық және кішігірім отырыстар үшін Шығыс және Батыс аймақтарына бөлінді, бірақ сот отырыстары үшін емес, сондықтан 1898 жылғы өзгерістерден кейін бір графтық кеңесі болды. Дегенмен, "Cork East[/West] Riding" атаулары 1990 жылдарға дейін тиісті Garda Síochána (полиция) бөлімдері үшін қолданылды.
The ancient county of Yorkshire had three ridings, North, West and East, originally each subdivided into wapentakes which were created by the Vikings. Note that the bounds of the City of York lay outside all the ridings to emphasise its political impartiality. The Yorkshire ridings were in many ways treated as separate administrative counties, having had separate quarter sessions and also separate lieutenancies since the Restoration. This practice was followed by the Local Government Act 1888, which made each of the three ridings an administrative county with an elected county council. These county councils, along with the ancient lieutenancies, were abolished in 1974 under the Local Government Act 1972. A local government area, East Riding of Yorkshire, was created in 1996, but this does not cover the entire area of the former East Riding and includes areas from the historical West Riding. According to the 12th century compilation known as the Leges Edwardi Confessoris, the riding was the third part of a county (provincia); to it causes were brought which could not be determined in the wapentake, and a matter which could not be determined in the riding was brought into the court of the shire. This was to allow County Tipperary to be divided in 1838 into a North Riding and South Riding, because the county town of Clonmel was inconveniently far south for jurors from the north. Nenagh became the North Riding's assize town. The ridings became separate administrative counties, with minor boundary adjustments, under the Local Government (Ireland) Act 1898, They were merged back into a single County Tipperary by the Local Government Reform Act 2014. County Cork had been divided in 1823 into East and West Ridings for quarter sessions and petty sessions, but not for assizes, and so had a single county council after the 1898 changes. although the names "Cork East[/West] Riding" were used for the relevant Garda Síochána (police) divisions into the 1990s.
Скандинавия
Ридингтер бастапқыда скандинавиялық институттар. Исландияда ағылшын графтығына шамамен сәйкес келетін тіңнің үштен бірі þrithjungr деп аталды. Готланд аралы және Швецияның Нерке мен Хельсингланд провинциялары да жүздіктердің орнына трихюндарға бөлінді. Норвегияда трихюнгр діни бөлім болған сияқты.
Ridings are originally Scandinavian institutions. In Iceland the third part of a thing which corresponded roughly to an English county was called þrithjungr. The island of Gotland and the Swedish provinces Närke and Hälsingland were also divided into þrithjungar instead of hundreds. In Norway, the þrithjungr seems to have been an ecclesiastical division.
Фартингтер
Бұл термин графтықтың төрттен біріне ұқсас, бұл ежелгі британдық фартингке ұқсас жағдай. Олар Исландия мен Глостерширде де кездеседі. Дж. Р. Р. Толкиннің "Орта Жер" атты фантастикалық әлеміндегі Шир аймағы Төртінші дәуірге дейін фартингтерге бөлінген.
The term is analogous to fourths of a county, in a similar fashion to the old British farthing. They have also been found in Iceland and Gloucestershire. J. R. R. Tolkien's fictional world of Middle earth, The Shire, is divided into farthings, into the Fourth Age.