Кіріспе

Стилиян Альошев Петров (болгар: Стилиян Альошев Петров, 5 шілде 1979 жылы туған) – болгарлық бұрынғы кәсіби футболшы, жартылай қорғаушы. Петров 1999 жылы ЦСКА Софиядан «Селтикке» қосылды және «Селтик Паркта» ойнаған кезінде он трофей жеңіп алды, оның ішінде төрт Шотландия Премьер-лигасының титулы бар. 2006 жылы ол бұрынғы бас жаттықтырушысы Мартин О’Ниллмен бірге Премьер-лигадағы «Астон Виллаға» ауысты. Петров «Вилла Паркта» клуб капитаны болды және 2013 жылы 219 ресми ойын өткізгені үшін «Астон Вилланың» Даңқ залына енгізілді. Сонымен қатар, Петров Болгария құрамасының ең көп ойын өткізген футболшысы болып табылады – 105 матч. 2012 жылдың наурызында Петровқа жедел лейкемия диагнозы қойылды, ол емделу үшін футбол карьерасын тоқтатты, ол сәтті аяқталды. 2013 жылдың мамырында ол футболдан ресми түрде қанағаттанды. 2013 және 2015 жылдары «Астон Вилланың» жастар командасы мен негізгі командасының жаттықтырушысы болғаннан кейін, Петров 2016 жылы жаттығуларға қайта оралды, бастапқыда 21 жасқа дейінгі командада, содан кейін негізгі командада. Ол маусым алдындағы ойындарда ойнады, бірақ бас жаттықтырушы Роберто Ди Маттео оған келісімшарт ұсынбады.

Ерте мансап

Монтана штатында туған Петров жергілікті "ФК Монтана" командасында футбол ойнауды бастады. 18 жасында оны скаут және жаттықтырушы Димитар Пенев байқап, 30 000 евроға "ЦСКА София" клубымен келісімшарт жасады. Жаңа клубы сапында 1997 жылы Болгария чемпионатында жеңіске жетті, ал 1997 және 1999 жылдары ұлттық кубокты ұтты.

Кельттік

Петров 1999 жылдың жазында Джон Барнспен 2,8 миллион фунт стерлингке келісім шарт жасады. Жасөспірім Селтик сапында Лига кубогын жеңіп алған маусымда көзге түсті, бұл оның екінші маңызды жетістігі және Селтик сапындағы көптеген жеңістердің біріншісі болды. Маусымның сәтті аяқталуына қарамастан, Петров клубқа бейімделуде қиындықтарға тап болды. Бастапқыда ол үйін сағынып, жалғыздық сезіміне тоналды және ағылшын тілін білмеді. Менеджер оны дұрыс емес позицияда – оң қапта ойнатқандықтан жағдай одан әрі нашарлады. Ақырында ол дос фургонында жұмыс істеп ағылшын тілін жетілдірді. Осы қажырлы еңбегі мен бейімделуге деген ұмтылысы клубтағы өнернамесінде көрінді. Селтик сапындағы жақсы бірінші маусымнан кейін, ол Мартин О'Ниллдің басшылығымен үш жүлделі маусымда керемет екінші маусымын өткізді, 28 ойында 7 лигалық гол соқты, оның бірі Селтиктің Рейнджерсті 6:2 есебімен жеңген матчындағы гол болды. Сондай-ақ, ол SPFA жылдың жас ойыншысы сыйлығын жеңіп алған алғашқы шетелдік ойыншы атанды. Дегенмен, ол маусым соңында "Сент-Джонстонға" қарсы лигалық матчта жарақатына байланысты Шотландия Лига кубогы мен Шотландия кубогының финалдарын өткізіп жіберді. Келесі маусымда, 2001-02 жылдары, Петров қыркүйек айында "Данфермлин Атлетикке" қарсы матчта жарақаттан кейін қайта оралды, содан кейін Селтик үшін жақсы формаға келді, ол динамикалық, еңбекқор және қораптан қорапқа жүретін жартылай қорғаушы ретінде сипатталды. Бірақ ұзақ келісімшарт талқыларынан кейін ол Селтикпен жаңа келісімге келді, сонымен қатар үшінші SPL медалін жеңіп алды. 2004-05 маусымы Мартин О'Ниллдің "Селтиктегі" соңғы маусымы болды, бірақ Стилиан Петров кейіннен "Астон Виллаға" оған қосылды. 04/05 маусымында Петров "Селтик сапындағы жылдың үздік ойыншысы" атағын жеңіп алған үшінші ойыншы болды. 2005-06 маусымы Селтик үшін үлкен өзгерістердің кезеңі болды. Клубтың 20 жылдағы ең табысты жаттықтырушысы Мартин О'Нилл кетіп, жаңа жаттықтырушы Гордон Страхан келді. Селтик үшін жағдай нашар басталды, өйткені олар Страханның алғашқы матчында Словакияның "Артмедиа Братиславасына" 5:0 есебімен жеңілді. Содан кейін Селтик "Мазервеллге" қарсы 3:1 есебімен жеңіліп, Страханның алғашқы лигалық матчын 4:4 есебімен теңестірді, бірақ Петров кейіннен сол жылы қазан айында 5:0 есебімен жеңіске жетіп, "Фир Парк" командасынан кек алды. "Селтик" командасы маусымның жаман бастауын жеңіп, SPL және Лига кубогының қос жүлдесін жеңіп алды. 2005-06 маусымы оның "Селтиктегі" соңғы маусымы болды, өйткені ол бұрынғы жаттықтырушысы Мартин О'Ниллмен "Астон Виллаға" 6,5 миллион фунт стерлингке қосылды, бұл келісім шарттағы талаптарға байланысты 8 миллион фунт стерлингке дейін өсті. Бұл Стилиан Петровтың Англияның ортаңғы командаларының көпшілігімен байланыстырылған ұзақ трансферлік саға болды. Ол жазғы трансферлік терезе алдында Селтик үшін 3 матч өткізді. Барлығында Петров жеті жыл ішінде Селтик сапында 312 матч өткізіп, 55 гол соқты. Ол төрт рет SPL жеңімпазы атанды және Шотландия Лига кубогы мен Шотландия кубогын үш рет жеңіп алды. Ол "Селтиктен" кеткен кезде SPL-де ең көп гол соққан ойыншылардың он біріншісі болды (55 гол). Петров сонымен қатар "Селтик" сапында үш рет SPFA жылдың ойыншысы сыйлығына ие болды.

Астон Вилла

2006 жылдың сәуір айында «Селтик» Петровтың жазбаша трансфер сұранысын қабылдамады. Кейіннен ол бұрынғы «Селтик» бас бапкері Мартин О’Нилл басқаратын «Астон Виллаға» ауысуымен байланысты болды. 2006 жылдың 30 тамызында Петров 6,5 миллион фунт стерлинг сомасында төрт жылдық келісімшартқа отырып, «Вилла Парк» сапына қосылды, О’Нилл үшін «Вилла» сапындағы алғашқы ойыншы болды. 2009 жылдың 20 мамырында ол 2013 жылға дейін клубта қалуға арналған жаңа төрт жылдық келісімге қол қойды. Капитан Мартин Лаурсеннің зейнетке шығуынан кейін Петров «ұзақ тарихы мен дәстүрі бар ұлы клубқа» жетекшілік етудің «үлкен құрмет» болжақ екенін айтты. Петров 2009 жылдың жазында «Вилланың» капитаны атанды және алғашқы маусымында команданы Премьер-лигада алтыншы орынға, ФА кубогының жартылай финалына және Лига кубогының финалына жеткізді. Жерар Улье бас тренер болып тағайындалғаннан кейін де Петров «Вилланың» капитаны қызметін сақтап қалды. 2010 жылдың 23 қазанында «Сандерлендке» қарсы өткен сыртқы ойында 1:0 есебімен жеңілген кезде тізе жарақатын алды. 2010 жылдың 26 желтоқсанында Петров бірінші командаға оралды, «Вилла Паркте» «Тоттенхэм Хотсперге» қарсы 2:1 есебімен жеңілген матчта екінші таймда Джонатан Хоггты алмастырды. 2011 жылдың 26 ақпанында Петров «Вилла Паркте» «Астон Вилла» сапында Премьер-лигада 150-ші ойынын ойнады, ол 76-шы минутта Роберт Пиресті алмастырды, нәтижесінде «Блэкберн Роверсті» 4:1 есебімен жеңді. 2011 жылдың 10 қыркүйегінде Петров Эвертонға қарсы өткен сыртқы ойында маусымның алғашқы голын соқты. 2011 жылдың 29 қазанында Петров Премьер-лигада «Сандерлендке» қарсы өткен ойында «Астон Вилла» сапында 200-ші рет алаңға шықты және 2:2 есебімен тең түскен кезде есепті ашты.

Лейкемияға байланысты мансаптық үзіліс

Петров 2013 жылғы 9 мамырда лейкемияға байланысты футболдан қанағаттандырылғанын жариялады. 2013 жылғы 26 мамырда Болгария ұлттық құрамасының намысын қорғаған футболшылар (Христо Стоичков, Димитар Бербатов және Наско Сираков соның ішінде) Марк Кинселла және Брайан Смолл сияқты «Астон Вилла» ардагерлерінен құралған командаға қарсы 4:2 есебімен жеңіске жетті. Бұл көрсетпелі матч Софиядағы Васил Левский атындағы Ұлттық стадионда өтті және Петровтың жетістіктерін құрметтеу үшін ұйымдастырылды. 2014 жылғы қазан айында Петров жергілікті демалыс күндері лигасындағы 35 жастан асқан «Wychall Wanderers» командасы үшін қайтадан ойнай бастады, оған бұрынғы «Ковентри Сити» ойыншысы Дэвид Баст жетекшілік етті. 2015 жылғы наурыз айында ол «Астон Виллаға» жаттықтырушы ретінде қайта оралды. 2016 жылғы сәуірде Петров кәсіби футболға оралу ниетімен «Вилланың» 21 жасқа дейінгі командасымен жаттығу жүргізіп жатқанын мәлімдеді. Маусым айында ол Австриядағы маусым алды дайындық кезінде келісімшартсыз түрде бірінші командамен жаттығатыны хабарланды. 2016 жылғы 9 шілдеде Петров аурудан кейін алғаш рет «Астон Вилла» командасының негізгі құрамында өнер көрсетті, жергілікті австриялық «GAK» командасына қарсы өткен жолдастық ойында 8:0 есебімен жеңіске жетті.

Халықаралық мансап

Стилиан Петров 1998 жылғы 24 желтоқсанда Мароккоға қарсы өткен жолдастық ойында Болгария құрамасы сапында 52-ші минутта тұңғыш рет алаңға шықты. Матч Марокконың Агадир қаласында өтті және солтүстік африкалықтар 4:1 есебімен жеңіске жетті. Ұлттық құрама сапындағы алғашқы голын (80-ші минутта) 2000 жылғы 29 наурызда Беларусьқа қарсы өткен жолдастық кездесуде (4:1) соқты. 2003 жылы «Селтик» клубында ойнап жүргенде «Болгарияның жыл футболшысы» атағын жеңіп алды және 2004 жылғы Еуропа чемпионатында ұлттық құраманың капитаны болды, онда Данияға қарсы матчта алаңнан қуылды. 2006 жылғы 12 қазанда Болгария құрамасының сол кездегі капитаны Петров 27 жасында халықаралық футболдан зейнеткерлікке шығу туралы шешімін жариялады, егер Христо Стоичков Болгария ұлттық құрамасын жаттықтырса. Алайда, 2007 жылғы 20 наурызда ол Христо Стоичковпен келісіп, қайтадан құрамаға шақырылуға дайын болды. Бірақ, ұлттық құрама капитаны лауазымына қайта оралмады, себебі Димитар Бербатовтың капитандық белгішесін сақтап қалуы туралы шешім қабылданды. 2010 жылғы 14 қаңтарда Петровтың Болгарияның «Жыл ойыншысы» аталымында екінші орын алғаны хабарланды. 2010 жылы Бербатовтың халықаралық футболдан зейнеткерлікке шығуынан кейін Петров қайтадан Болгария құрамасының капитаны болып тағайындалды. 2011 жылғы 26 наурызда Петров Болгария құрамасы сапында Швейцарияға қарсы өткен Еуро-2012 іріктеу матчында (0:0) 100-ші рет алаңға шықты. Ол Борислав Михайловтан гүл шоғын алды және матч басталғанға дейін көрермендердің ыстық ықыласына бөленді. Карьерасы барысында Петров 2003 жылы Болгарияның үздік футболшысы атанды. 2000, 2001, 2005, 2009 және 2011 жылдары екінші, ал 2002 және 2006 жылдары үшінші орын алды.

Жеке өмір

2005 жылы Петров Sunday Mail спорт журналисі Марк Гидидің көмегімен "Сен мені Стэн деп атай аласың" деген автобиографиясын жазды, бұл оның "Стэн" лақап атына сілтеме жасайды, ол оның нақты есімінің қысқартылған түрі. Кітапта ол "Стилиан" деп дұрыс жазылатынын, кейде баспасөзde "Стилиян" деп жазылғанына қарамастан, түсіндіреді. Стилиян әйелі Паулинамен үйленген және олардың Кристиян мен кіші Стилиян деген екі ұлы бар.

Лейкемия

2012 жылдың 30 наурызында Петровқа жедел лимфобластық лейкемия диагнозы қойылды. Бұл диагноз Петровтың "Арсеналға" 3:0 есебімен ұтылып, соңынан қызбаға шалдыққаннан кейін жасалған тексерулер нәтижесінде анықталды. Осыған байланысты Петров болгар баспасөзіне клубтық және ұлттық құрама футболдан зейнеткерлікке шығу ниетін білдірді; бірақ оның агенті зейнетке шығу туралы кез келген хабарды жоққа шығарды: "Стилиян футболдан зейнеткерлікке шығатыны рас емес. Ол өмірі үшін күресіп жатқанын және жазығу үшін бар күшін салатынын айтты". Ол "Челсиге" қарсы матчты көру үшін "Вилла Паркке" келді, ал 19-шы минутта көрермендер оған құрмет көрсетіп, қол соқты. Бұл жағдай жанкүйерлердің көңілін жаулап алды, сол маусымдағы барлық матчтарда үйде де, сыртта да жанкүйерлер осы құрметті қайталады. 2012 жылдың 10 маусымында "Астон Вилланың" бас жаттықтырушысы Пол Ламберт Петровтың 2012–13 маусымда клуб капитаны болып қалатынын мәлімдеді. Оның болмаған кезінде команда капитанының міндетін голланд қорғаушысы Рон Влаар атқарды. 33 жасқа толған күні Петров жаттығудың алғашқы күнінде әріптестерін аралады, ал ойыншылар оған торт сыйлап, туған күнімен құттықтады және қол соқты. 2012 жылдың 2 тамызында Петровтың лейкемиясы ремиссияға енгені хабарланды. Петров 2013 жылдың 9 мамырында футболдан зейнеткерлікке шыққанын жариялады және 2012–13 маусымның соңғы матчында ауруы кезінде оны қолдаған "Вилла" жанкүйерлеріне алғыс айту үшін отбасымен бірге "Вилла Парк" стадионының алаңынан марапаттау айналымын жасады.

Жаттықтыру

2013 жылдың 22 мамырында, футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, "Астон Вилла" клубы Петровтың Гордон Кованспен бірге жастар даму құрамының ассистенті ретінде жаңа қызмет атқаратынын хабарлады. Жаңа қызметі туралы сөйлеген Петров: "Мен осы жаңа сынаққа қатты қуаныштымын және маған әрқашан үлкен құрмет санаған "Вилла" клубымен байланысымды жалғастыру мүмкіндігін берген клубқа және бас жаттықтырушы Пол Ламбертке алғыс айтамын. Алдағы айларда жаттықтырушылық куәліктерді алу үшін оқып, Гордон Кованспен жұмыс істеуге асығамын, оны жақсы білемін және құрметтеймін, ол – "Вилланың" нағыз аңызы" деді.

2013 жылдың тамызынан бастап Петров енді "Вилла" клубының жаттықтырушы штабында жұмыс істемеді. Клуб оның отставкаға кететінін жариялады және ол отбасына толыққанды көңіл бөлуі керек деп ойлағандықтан демалыс алғысы келгенін түсіндірді. Петров клубқа берілген мүмкіндік үшін ризашылық білдірді. 2020 жылға қарай Петров УЕФАның кәсіби жаттықтырушы лицензиясын, сондай-ақ УЕФА арқылы спорт менеджменті саласында магистр дәрежесін алды. Қазіргі уақытта ол Гарет Фаррелли, Эмиль Хески және Гайска Мендиета сияқты бұрынғы футболшылармен бірге, ойыншылардың зейнеткерлікке шығуына көмектесетін Player 4 Player бизнес-жобасының директоры болып жұмыс істеп жатыр.

Теледидар

2014 жылдың 11 желтоқсанында Петров Расселл Ховардтың "Жақсы жаңалықтар" бағдарламасының тоғызыншы маусымының сегізінші бөлімінде арнайы қонақ ретінде көрінді.

Халықаралық

Есептер мен нәтижелер тізімінде Болгарияның голдары бірінші болып көрсетілген, есеп бағанасы әр Петров голынан кейінгі есепті көрсетеді. + Стилиан Петровтың халықаралық голдарының тізімі

No. Күні Орын Карсылас Есеп Нәтиже Жарыс
1 29 наурыз 2000 София, Болгария 4–1 Достық
2 24 қаңтар 2001 Морелия, Мексика 2–0 Достық
3 28 ақпан 2001 Амман, Иордания 2–0 Достық
4 7 қыркүйек 2002 Брюссель, Бельгия 2–0 УЕФА Еуро-2004 Іріктеу
5 12 қазан 2002 София, Болгария 2–0 УЕФА Еуро-2004 Іріктеу
6 27 наурыз 2003 Крушевац, Сербия және Черногория 2–1 Достық
7 30 наурыз 2005 Будапешт, Венгрия 1–1 ФИФА Әлем чемпионаты 2006 Іріктеу
8 6 қыркүйек 2008 Подгорица, Черногория 2–2 ФИФА Әлем чемпионаты 2010 Іріктеу