Кіріспе

Мормон аңызы

Кемел құстар кереметі – 1848 жылы болған оқиға, және Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің мүшелері оны Мормон пионерлерінің тұзды көл аңғарындағы екінші егінін сақтап қалғандықтары үшін маңызды деп санайды. Бұл оқиға замандас баяндамаларында көрсетілмеген, бірақ кейінірек жазылған деректерде, шағалалар мыңдаған жәндіктерді жеп, 1848 жылғы егінді керемет түрде құтқарып қалғаны айтылады. Пионерлер аңғарға кіргеннен кейін бірнеше күн өткен соң 1847 жылы алғашқы егін егілді, ол өсу маусымының соңында егілгендіктен, аз болғанымен пайдалы болды. Келесі көктемде олар алғашқы егіннің тұқымдарын пайдаланып екінші егінін отырғызды, бірақ олардың егінін жұмырқақтар шапқанда үмітсіздікке ұшырады. Осыдан екі жыл бұрын, 1846 жылдың қазан айында, олардың көпшілігі Ұлы тұзды көлге жорық жасағанда, лагерьлеріне ұшып келген және тамақ ретінде қолданылған бөденелердің арқасында құтқарылған.

Дәстүрлі әңгіме

Бригам Янг соңғы күнгі қасиеттілердің алғашқы тобын қазіргі Солт-Лейк-Сити, Юта штатына бастап келгеннен кейін, пионерлер салыстырмалы түрде жұмсақ қысқы ауа-райына тап болды. Сәуір мен мамыр айларындағы кешкі аяздар егістіктің бір бөлігін жойғанмен, пионерлер өзін-өзі қамтамасыз етуге қадам басқандай көрінді. Алайда, мамыр айының соңында аңғарда құрттардың үлкен үйірі пайда болды. Осы оқиғаға байланысты "мормон шыңғырақтары" деп аталатын бұл жәндіктер, шын мәнінде шыңғырақ емес, катидидтер тұқымдасына жатады. Олардың әсем қанаттары бар, бірақ олардың көмегімен ұша алмайды, орнына үлкен үйірлермен жылдам қозғалады. Мормон шыңғырақтары өз жолындағы барлық өсімдіктерді жейді, сондай-ақ жолда өлген кез келген жәндіктерді, тіпті өз түрлестерін де жейді. Олар Тау батысының кейбір аймақтарында, әсіресе Юта, Невада және Оңтүстік Айдахода циклдік түрде үйіріліп көшеді. Бұл жәндіктер мормон пионерлерінің көрісіне қауіп төндірді; оларды таптау олардың шаруашылықтарға енуіне кедерес болған жоқ, себебі олардың саны артып, басқалары да ілесе келеді. Бұл стратегия, емен ағаштарындағы маст көбеюіне ұқсас, жыртқыштарды көп санымен басып тастап, популяцияның бір бөлігінің тірі қалып, көбейе беруіне мүмкіндік береді. Соңғы күнгі қасиеттілер бұл апатты Киелі кітаптағы сегізінші шегіртке апаты сияқты көрсетеді. Дәстүрлі есептерге сәйкес, 1848 жылдың 9 маусымында пионер шаруаларының шұғыл дұғаларынан кейін, көсаяқтар пайда болды. Бұл құстар, Ұлы тұзды көлде мекендейді, көп мөлшерде шыңғырақтарды жеп, аздап су ішіп, кейін қайтадан құсып, екі апта бойы осылай жалғастырды. Пионерлер көсаяқтардың келуін керемет деп санады, және бұл оқиға шіркеу басшылары, мысалы Орсон Пратт пен Джордж А. Смиттен (; ) уағыздардан айтылды. Дәстүрлі әңгімеге сүйенсек, көсаяқтар жәндіктерді жоқ етіп, Ютаға келген 4000-ге жуық мормон пионерлерінің аман қалуын қамтамасыз етті. Осы себепті, көсаяқтарға ескерткіш орнатылды, ал Калифорния көсаяғы Юта штатының мемлекеттік құсы болып табылады.

Тарихи шолу

1970 жылы Уильям Хартли 1848 жылғы шыңғыршық соғысы туралы мақала жариялады. Келесі бөлімде ол мақалада келтірген пікірлер мен зерттеулердің қысқаша мазмұны берілген. 1848 жылы келіндер көптеген шыңғыршықтарды жеп қойды. Сол кездегі жазбаларда оқиғаны Құдайдың сыйы ретінде сипаттайды; Генри Биглер оқиға туралы естігеннен кейін бірнеше ай өткен соң, 1849 жылы былай деп жазды: [ ] барлығы келіндерді Құдайдың жібергені деп қарады, тіпті, барлығы Раббының қолы бар екенін мойындады, Ол мыңдаған ақ келіндерді егіндерін сақтап қалу үшін жібергенін түсінді. Шіркеудің Бірінші Президенттігі егінге келген зиян, аяз және шыңғыршықтар туралы айтқанмен, тұзды көл аймағында тұратын мормондардың алғашқы жылдарының ресми қорытындысында келіндер туралы ештеңе жазбаған. Келіндер жылдар бойы шыңғыршықтарды жеу үшін қайта-қайта келіп тұрды. Мормон пионерлері келгенге дейін жазылған жазбалар, Ұлы тұзды көл аймағында түрлі келіндер, соның ішінде Калифорния келіні де мекен еткенін көрсетеді. Бұл құстар түрлі жәндіктермен, шыңғыршықтармен де қоректенген. Келіндер жәндіктердің сіңбейтін бөліктерін құсып шығарады, бұл түлкінің түйіншек құсуына ұқсас. Бұл мінез-құлық пионерлерге қызық болғанымен, келіндер үшін бұл қалыпты жағдай. Шыңғыршықтар келіндер келгенге дейін егінге көп зиян келтірді. Ал келіндер келгеннен кейін, тіпті келіндер апталар бойы шыңғыршықтарды жегеніне қарамастан, шыңғыршықтар әлі де үлкен мәселе болып қала берді. 1848 жылғы егінге келген зиянның себебі – аяз, шыңғыршықтар және құрғақшылық болды, ал келіндер бұл факторлардың біріне ғана аз әсер етті. Дегенмен, келіндер 1848 жылғы мормон пионерлерінің азаптарын жеңілдетуге нақты көмектесті, физикалық және психологиялық тұрғыдан да: Рас, 1848 жылғы мормон пионерлері келіндер көмектеспегенде одан да көп қиындыққа тап болар еді. Физикалық жағынан алғанда, келіндер толыққанды ауыл шаруашылығы апатының алдын алды; мыңдаған келіндер екі-үш апта ішінде жей алатын шыңғыршықтардың саны қызыққан адамды таң қалдырар еді. Сонымен қатар, құстар шаруаларды шыңғыршықтарға қарсы күресудің қиын жұмысынан босатты. Ең бастысы, келіндер адамдарға рухани және эмоционалды сергектік сыйлады. Калифорнияға қашу туралы ойлар келіндердің кенеттен пайда болуынан кейін азайды деп айтуға болады. «Келіндердің ғажайып оқиғасы» мормон пионерлері мен олардың ұрпақтарының сенімін білдіру үшін маңызды болып қала береді.