Кіріспе
1632 (2000) – американдық автор Эрик Флинттің тарихи альтернатива романы, сол аттас, ең көп сатылған сериясының бастапқы кітабы. Бұл кітап жазба жұмысын бастап берді, онда жүздеген қатысушылар мен ондаған авторлар еңбек етті. Романның негізгі идеясы – үш мың адам тұратын шағын американдық қалашық 1631 жылдың мамыр айында, Отыз жылдық соғыс кезіндегі Киелі Рим империясының басқаша нұсқасына көшіріліп жіберіледі.
1632 (2000) is an alternate history novel by American author Eric Flint, the initial novel in the best selling series of the same name. The flagship novel kicked off a collaborative writing effort that has involved hundreds of contributors and dozens of authors. The premise involves a small American town of three thousand, sent back to May 1631, in an alternate Holy Roman Empire during the Thirty Years' War.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Ғарыш Вирджиния штатының Грантвилл қалашығы (нағыз Батыс Вирджиния штатының Маннингтон қалашығының үлгісі) және оның электр станциясы, түсініксіз шетелдік өркениеттің жанама әсері салдарынан уақыт-кеңістікте орын ауыстыруға ұшырайды. Қала орталығынан өлшенген радиусы шамамен 4,8 километр болатын жарты шар пішіндес жер учаскесі 2000 жылдың сәуір айынан 1631 жылдың мамыр айына дейін, Солтүстік Америкадан Орталық қасиетті Рим империясына көшіріледі. Қала Отыз жылдық соғыстың ортасына, Германияның Тюрингия провинциясындағы Тюрингия орманына, ойдан шығарылған Германияның Баденбург еркін қаласына жақын қоныстанады. Бұл Assiti Shards әсері үйлену тойы кезінде орын алады, сондықтан қала тұрғындары емес, дәрігер мен оның қызы, фельдшер сияқты бірнеше адамдардың қатысуына себеп болады. Грантвиллдің жанында орналасқан Тюрингияның нақты муниципалитеттері – Веймар, Йена, Саальфельд, ал одан әлдеқайда алыс орналасқан Эрфурт, Арнштадт және Эйзенах, Галле мен Лейпцигтің оңтүстігінде жатыр. Грантвилл, Американың Біріккен Кеншілер Одағының (UMWA) жергілікті бөлімінің президенті Майк Стернстің басшылығымен, қаланың уақыт-кеңістіктегі орын ауыстыруымен, айналасындағы аяусыз соғыспен, тілдік кедергілермен және сыныптық қақтығыс, колдовство, феминизм, Реформация және Контрреформация сияқты көптеген әлеуметтік және саяси мәселелермен күресуге мәжбүр болады. Бір қиындық – қалаға соғыстан қашқан босқындардың көптеп келуінен азық-түлік тапшылығының ушығуы. 1631 жылғы жергілікті тұрғындар қазіргі заманғы американдық қоғамның әдет-ғұрыптарына, соның ішінде заманауи киім, жыныстық теңдік және шулы американдық саясатына тап болғанда мәдени шокқа ұшырайды. Грантвилл 21-ғасырлық ресурстардан үзіліп қалған технологияны сақтап, өмір сүру үшін күреседі. 1631 жыл бойы Грантвилл жергілікті билігін орнатуға қол жеткізеді, соғыс айналасында қаһарлы түрде жалғасқанда, бірнеше жергілікті қалалармен бірге жаңадан құрылған Еуропаның Біріккен Штаттарын (NUS) құрады. Бірақ Лейпцигтен тыс жердегі Брайтенфельд шайқасында граф Тилли қаза тапқаннан кейін король Густав Адольф соғыстың майданын Франкония мен Баварияға, Грантвилльден оңтүстікке қарай жылжытады. Бұл Еуропаның Біріккен Князьдықтарын (CPoE) құруға және Грантвилльдің уақытқа бейімделген және бейімделмеген халқының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге әкеледі.
Қабылдау
F&SF сыншысы Чарльз де Линт романды жақсы қабылдап, оны «керемет, толыққанды қызықты әңгіме, ерекше жағдайдағы нағыз адамдар туралы» деп сипаттады. Kirkus Reviews кітапты «күшті, қарқынды шайқас, найзалар мен түймелі мылтықтар заманауи автоматтары мен 20 ғасыр тактикасына қарсы келіп, қызықты, жақсы мінезді, фактілерге негізделген қиял – балама тарихты жақсы көретін және әскери фантастиканың жанкүйерлеріне ұнайтын шығарма» деп атады. Tech Republic журналының бір рецензенты кітапты «көтеріңкі, екі дәуірдің адал, еңбекқор халқының жақсы әлем құру үшін бірігуін мақтайды» деп бағалап, «көптеген қосалқы жанрлардың жанкүйерлеріне ұнайды» деді. Рецензент сондай-ақ «Флинттің оқиғаны ойлы, сүйкімді, жақсы бейнеленген мотивациясы бар, кемшіліктері бар кейіпкерлермен толтыру арқылы оны қызықты етуге қол жеткізгенін» жазды. RT Book Reviews романды «тарихты жақсы білетін, қайраткерлік пен қарапайым адамның батырлығын бағалайтындар үшін ерекше, жағымды оқу тәжірибесі» деп атады. Library Journal авторын мақтап, «осы шығармашылық және оң көзқараспен балама тарихтың әскери және саяси атмосферасын сәтті қайта жасай білді» деді. SFRevu журналының рецензенты «1632 – қызықты оқу, Флинтті қадағалап отыруға тұрарлық автор ретінде таниды» деп жазды. The New York Review of Science Fiction журналының рецензенты басқа рецензиялардан өзгеше пікір білдіріп, кітапты «кейде комедия, ал кейде өте терең жұмыс – анахронизмнің соқтығысын зерттейтін, көптеген ойларға толы, өмірді өзгертетін шешімдерді ұсынатын, таза ойын-сауық» деп сынға алды. 1632 жылы 2000 жылы Locus Hardcovers бестселлерлер тізімінде екі ай қатарынан 4-орынды иеленді, ал 2001 жылы Paperbacks бестселлерлер тізімінде бір ай бойы 3-орынға көтерілді. 2020 жылдың ақпан айына қарай, кітап жарық көргеннен кейін 20 жыл өткенімен, басылымда қалып, сол уақыттан бері тегін электрондық нұсқасы баспадан қолжетімді болғанына қарамастан, басылған даналары үшін авторға жылдық роялти төлемдері түсе берді.
Мұра
Кітап күтпеген деңгейде көптеген жанкүйерлердің араласуына себеп болды. Алғаш рет жалғасын ойластырғанда Флинт әлемді кеңейтуге шешім қабылдады – бұл, мүмкін, 1632 Tech Manual-дегі жанкүйерлердің туындыларын қабылдауынан туған болуы мүмкін. Ол басқа авторларды серияның әлемін және көркемдік канонын дамытуға шақырды және «От сақинасы» антологиясын дайындауға кірісті. Көркем әдебиеттегі антологиялар нарығы романдықтар нарығының шағын бөлігін құрайды, ал тарихи балама жанры бастапқыда тар сала болып табылады – осының салдарынан баспагер Джим Бэйн «От сақинасы» жинағын «тоқтатып», «Нью-Йорк Таймс» тізіміне енген жазушы Дэвид Вебердің серияға серпіліс сыйлап, оны дамытатынына көз жеткізгісі келді, өйткені Вебер Флинтпен бес роман жазуға келісім шарт жасаған болатын. Флинтке жоспарланған бірнеше жобадан (Ассити Шардс романдары сол кезде жоба түрінде болды) бас тартып, Вебермен бірлесіп жұмыс істеуге көбірек уақыт жұмсауға тура келді, «От сақинасы» дами келе жатқанда.