Кіріспе
Неміс тумасы британдық биохимик (1906–1979)
Сер Эрнст Борис Чейн (19 маусым 1906 – 12 тамыз 1979) – неміс тумасы британдық биохимик және пенициллин жөніндегі жұмысы үшін физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығының бірлескен иегері.
Өмір және мансап
Чейн Берлинде, Маргарет пен Майкл Чейннің ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы сефард және ашкеназ еврей тегінен еді. Әкесі Ресейден химияны шетелде оқып, анасы Берлиннен шыққан. Ол 1930 жылдары Берлинде танысқан профессор Альберт Нойбергердің өмір бойы досы болды. Нацистер билікке келгеннен кейін, Чейн еврей болғандықтан Германияда қауіпсіз бола алмайтынын түсінді. Ол Германиядан Англияға 1933 жылдың 2 сәуірінде 10 фунт стерлингпен келді. Генетик және физиолог Дж. Б. С. Холдейн оған Лондон университетінің колледж ауруханасында жұмыс табуға көмектесті. Бірнеше айдан кейін ол Кембридждегі Фицвильям колледжінде докторлық диссертациясын қорғады, онда сэр Фредерик Гоуленд Хопкинс басшылығымен фосфолипидтерді зерттеуді бастады. 1935 жылы Оксфорд университетінде патологиядан лекциятор болып жұмысқа орналасты. Осы кезеңде ол жылан уы, ісік метаболизмі, лизозимдер және биохимиялық әдістер сияқты түрлі зерттеу тақырыптарымен айналысты. 1939 жылдың сәуір айында британдық азаматтыққа қабылданды. 1939 жылы Говард Флоримен бірге микроорганизмдер өндіретін табиғи бактерияға қарсы заттарды зерттеуге кірісті. Бұл оларды Флоримен бірге тоғыз жыл бұрын пенициллинді сипаттаған Александр Флемингтің жұмысын қайта қарауға итермеледі. Соңынан Чейн мен Флори пенициллиннің емдік әсерін және оның химиялық құрамын анықтады. Чейн мен Флори пенициллиннің микробтарды өлтіретін затын қалай оқшаулауға және шоғырландыруға болатынын анықтады. Осы зерттеулері үшін Чейн, Флори және Флеминг 1945 жылы Нобель сыйлығын алды. Эдвард Абрахаммен бірге ол 1942 жылы пенициллиннің бета-лактамалық құрылымын теориялық тұрғыдан қарастырды, бұл 1945 жылы Дороти Ходжкин жүргізген рентгендік кристаллография арқылы расталды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Чейн анасы мен әпкесінің нацистердің қолынан қаза тапқанын білді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Чейн Римге көшіп, Istituto Superiore di Sanità (Жоғары денсаулық институтында) жұмыс істеді. 1964 жылы Ұлыбританияға оралды және Лондондағы Императорлық колледждің биохимия кафедрасын құрды және басқарды, зейнеткерлікке шыққанға дейін ферментация технологиялары саласында маманданды. 1948 жылдың 17 наурызында Чейн Корольдік қоғамның мүшесі болып тағайындалды. 1948 жылы ол Рене Белофф, Макс Белофф, Джон Белофф және Нора Белоффтың әпкесі, сонымен қатар белгілі биохимик Энн Белоффқа үйленді. Өмірінің соңына қарай оның еврей тегі оған ерекше маңызды болды. Чейн белсенді сионист болды және 1954 жылы Реховоттағы Вейцман ғылыми институтының басқарма мүшесі, ал кейіннен атқару кеңесінің мүшесі болды. Ол балаларын еврей дінінде тәрбиеледі, олар үшін көптеген сабақтан тыс білім беруге ұйымдастырды. Оның көзқарастары 1965 жылы Дүниежүзілік еврей конгресінің зиялылар конференциясында сөйлеген «Неліктен мен евреймін?» деген сөзінде ең айқын көрінді. Чейн 1979 жылы Ирландияның Каслбар қаласындағы Мейо бас ауруханасында қайтыс болды. Лондондағы Императорлық колледждің биохимия ғимараты оның құрметіне аталды.