Кіріспе
Американдық химик және электр инженері Наоми Халас – Стэнли К. Мур атындағы Электр және компьютерлік инженерия профессоры, сондай-ақ Райс университетінің биомедициналық инженерия, химия және физика профессоры. Ол Райс университетінің Нанофотоника зертханасының және Смалли Керл институтының негізін қалаушы директоры болып табылады. Ол пішіні мен құрылымы арқылы басқарылатын плазмоникалық резонанстарға ие алғашқы нанобөлшекті ойлап тапты және нанофотоника мен плазмоника саласындағы новаторлық еңбегі үшін көптеген наградаларға ие болды. 1987 жылы IBM-де жұмыс істеген кезде ол алғашқы қараңғы импульстік солитонды жасаған команданың құрамында болды. Ол Optica, American Physical Society, International Society for Optical Engineering (SPIE), Электр және электроника инженерлері институты (IEEE) және Америка ғылымды дамыту қауымдастығы сияқты тоғыз кәсіби қоғамның мүшесі. Халас 2014 жылы оптикалық резонанстар мен сызық пішіндерін нанодеңгейде инженерлеуі үшін Ұлттық Инженерлік академиясының мүшесі болып сайланды. Қазіргі уақытта Райс университетіндегі зерттеулері химиялық сезімталдық, биомедициналық ғылымдар, катализ және энергетика салаларында қолдану үшін плазмоникалық нанобөлшектердегі жарық пен материяның өзара әрекеттесуін зерттеуге бағытталған.
Naomi J. Halas is the Stanley C. Moore Professor in Electrical and Computer Engineering, and professor of biomedical engineering, chemistry, and physics at Rice University. She is also the founding director of Rice University Laboratory for Nanophotonics, and the Smalley Curl Institute. She invented the first nanoparticle with tunable plasmonic resonances, which are controlled by their shape and structure, and has won numerous awards for her pioneering work in the field of nanophotonics and plasmonics. She was also part of a team that developed the first dark pulse soliton in 1987 while working for IBM. She is a Fellow of nine professional societies, including Optica, the American Physical Society, the International Society for Optical Engineering (SPIE), the Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE), and the American Association for the Advancement of Science. Halas was elected a member of the National Academy of Engineering in 2014 for nanoscale engineering of optical resonances and lineshapes. Her current research at Rice University focuses on studying light matter interaction in plasmonic nanoparticles for applications in chemical sensing, biomedical sciences, catalysis, and energy.
Білім
Халас 1980 жылы Ла-Салл университетінен бакалавр дәрежесін алды. 1984 жылы Брин-Мор колледжінде магистр дәрежесін, ал 1987 жылы Брин-Морде докторлық дәрежесін алды. Докторантура барысында ол IBM Томас Дж. Уотсон ғылыми-зерттеу орталығында аспирант-зерттеуші болды. Осы кезеңде Дитер Крокел, Джанпиро Джулиани және Даниэль Гришковскиймен бірге алғашқы "қара импульс" солитонын жасады. "Қара импульс" солитоны – оптикалық талшық арқылы тарамайтын, жарық импульсінің қысқа үзілісінен тұратын тұрақтанған толқын. Сондай-ақ, ол IBM-де жұмыс істеген кезінде уақыт доменіндегі терагерц спектроскопиясы саласындағы алғашқы зерттеулерге қатысты.
Мансап және зерттеу
Халас 1990 жылы Райс университетіне қызметке түспей бұрын AT&T Bell Laboratories зертханасында постдокторант болды, қазір ол өзінің атымен аталатын наноинженерлік зерттеу тобына жетекшілік етеді.
Плазмоникалық наноқабықтар
ХХІ ғасырдағы Халастың жұмысы жартылай өткізгіш немесе оқшаулағыш ядролары бар асыл металл наноқабықшаларға бағытталған. Оның зерттеулері әртүрлі өлшемдері мен пішіндері бар наноқабықшалардың әртүрлі плазмондық резонанстарға ие екенін және осы резонанстарды нанобөлшектердің геометриясын өзгерту арқылы реттеуге болатындығын алғаш рет тәжірибелік түрде көрсетті. Осы плазмондық нанобөлшектердің жарық пен материяның өзара әрекеттесуін басқару химиялық сезімталдық, катализ және энергия жинау, сондай-ақ фотодинамикалық терапия және басқа да биомедициналық қолданыстарда қолданылады. 2003 жылы Халас және оның әріптесі Дженифер Л. Вест металл наноқабықшаларға негізделген қатерлі ісікке қарсы терапияны әзірлеудегі маңызды жұмыстары үшін «Нанотехнология – қазіргі ең жақсы жаңалық» сыйлығына ие болды. Халас АҚШ Қорғаныс министрлігінің Конгресс бағынысты Сүт безі қатерлі ісігін зерттеу бағдарламасынан «Инноватор» сыйлығын алды және емдеуді зерттеуді жалғастыру үшін төрт жылға 3 миллион долларлық грант алды.