Артур Леонард Шаулов: Лазердің қазақша ойластырушысы және физика бойынша Нобель жүлдесінің иесі

Кіріспе

Американдық физик; лазердің тең ойластырушысы (1921–1999)

Артур Леонард Шаулоу (5 мамыр 1921 – 28 сәуір 1999) – Чарльз Таунзбен бірге лазер ғылымының теориялық негізін дамытқан американдық физик. Оның маңызды жаңалығы – екі күзгүні резонанстық қуыс ретінде пайдалану арқылы мазердің микротолқындардан көрінетін спектрге дейінгі әрекетін жүзеге асыру болды. Ол 1981 жылғы физика саласындағы Нобель сыйлығын Николаас Блоембергенмен және Кай Зигбанмен бірге лазерлерді пайдаланып атомдық энергия деңгейлерін жоғары дәлдікпен анықтағаны үшін бөлісті.

Өмірбаян

Шаулоу Нью-Йорктің Маунт-Вернон қаласында дүниеге келген. Оның анасы Хелен (Мейсон) Канададан, ал әкесі Артур Шаулоу Ригадан (сол кезде Ресей империясының құрамында, қазіргі Латвияда) келген еврей иммигранты еді. Шаулоу анасының протестант дінінде тәрбиеленген. Артур үш жасқа толғанда, олар Торонтоға (Онтарио провинциясы, Канада) көшіп барды. 16 жасында ол Воган Роуд академиясында (кейін Воган колледждік институты) орта мектепті бітіріп, Торонто университетінің (Виктория колледжінің) ғылым саласындағы стипендиясын алды. Бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, Шаулоу Торонто университетінің аспирантурасында оқуын жалғастырды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс оқуын үзіліске ұшыратты. Соғыс аяқталғаннан кейін ол профессор Малкольм Кроуфордтың жетекшілігімен университете докторантуралық диссертациясын қорғады. 1949 жылдың күзінде ол Колумбия университетінің физика факультетінде Чарльз Х. Таунзбен докторантурадан кейінгі стажировкадан өтті. 1951 жылдың соңында ол Bell Labs-те жұмысқа орналасты. 1961 жылы Стэнфорд университетінің профессоры болып жұмыс істеу үшін кетіп қалды. 1996 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Стэнфордта қалды. Оның зерттеулері оптикаға, әсіресе лазерлерге және олардың спектроскопияда қолданылуына бағытталған болса да, ол суперөткізгіштік және ядролық резонанс салаларында да зерттеулер жүргізді. Шаулоу 1981 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын Николаас Блоембергенмен және Кай Зигбанмен бірге лазерлік спектроскопияны дамытуға қосқан үлесі үшін бөлісті. Шаулоу Чарльз Таунзбен бірге кеңінен таралған «Микротолқынды спектроскопия» (1955) оқулығын жазды. Шаулоу мен Таунс лазерді жобалау және жұмыс істеу теориясын алғаш рет 1958 жылғы «оптикалық мазерлер» туралы мақаласында жариялады, бірақ Гордон Гулд лазердің «авторы» деп есептеледі, өйткені оның жарияланбаған жұмысы Шаулоу мен Таунстің жұмысынан бірнеше ай бұрын жасалған. Алғашқы жұмыс істейтін лазерді 1960 жылы Теодор Мейман жасады. 1991 жылы NEC корпорациясы мен Америка физика қоғамы Артур Л. Шаулоу атындағы лазер ғылымы сыйлығын тағайындады. Бұл сыйлық жыл сайын «лазерлерді қолдана отырып, негізгі зерттеулерге ерекше үлес қосқан үміткерлерге» табыс етіледі.

Schawlow was born in Mount Vernon, New York. His mother, Helen (Mason), was from Canada, and his father, Arthur Schawlow, was a Jewish immigrant from Riga (then in the Russian Empire, now in Latvia). Schawlow was raised in his mother's Protestant religion. When Arthur was three years old, they moved to Toronto, Ontario, Canada. At the age of 16, he completed high school at Vaughan Road Academy (then Vaughan Collegiate Institute), and received a scholarship in science at the University of Toronto (Victoria College). After earning his undergraduate degree, Schawlow continued in graduate school at the University of Toronto which was interrupted due to World War II. At the end of the war, he began work on his Ph. D at the university with Professor Malcolm Crawford. He then took a postdoctoral position with Charles H. Townes at the physics department of Columbia University in the fall of 1949. He went on to accept a position at Bell Labs in late 1951. He left in 1961 to join the faculty at Stanford University as a professor. He remained at Stanford until he retired to emeritus status in 1996. Although his research focused on optics, in particular, lasers and their use in spectroscopy, he also pursued investigations in the areas of superconductivity and nuclear resonance. Schawlow shared the 1981 Nobel Prize in Physics with Nicolaas Bloembergen and Kai Siegbahn for their contributions to the development of laser spectroscopy. Schawlow coauthored the widely used text Microwave Spectroscopy (1955) with Charles Townes. Schawlow and Townes were the first to publish the theory of laser design and operation in their seminal 1958 paper on "optical masers", although Gordon Gould is often credited with the "invention" of the laser, due to his unpublished work that predated Schawlow and Townes by a few months. The first working laser was made in 1960 by Theodore Maiman. In 1991, the NEC Corporation and the American Physical Society established a prize: the Arthur L. Schawlow Prize in Laser Science. The prize is awarded annually to "candidates who have made outstanding contributions to basic research using lasers."

Ғылым мен дін

Ол ғылым мен дін туралы пікірсайыстарға қатысты. Құдай туралы ол: "Мен әлемде де, өзімнің өмірімде де Құдайға зәру екенімді сеземін", - деді.