Кіріспе

Неміс американдық футбол лигасы (GFL) – Германиядағы американдық футболды басқаратын және елдегі ең жоғары екі футбол лигасының қызметін ұйымдастыратын ұйым, ағылшын тілінде «German Football League» деп те белгілі.

Неміс футбол лигасы (GFL) 1979 жылы құрылған Германиядағы американдық футбол лигасы. Ойын ережелері американдық NCAA ережелеріне негізделген. 1999 жылы лига өз атауын «Америкалық футбол бундеслигасынан» «Неміс футбол лигасына» өзгертті. Қатысушылар саны, командалар төлейтін жалпы жалақы, халықаралық көрме ойындары мен жарыстардағы көрсеткіштері және шетелдік таланттарды тарту қабілеті тұрғысынан GFL Еуропадағы ең күшті ұлттық лига деп саналады.

Лиганың құрылуы

GFL солтүстік және оңтүстік конференцияларға бөлінген, әрқайсысында сегіз команда бар. Әр конференцияда әр команда өз конференциясындағы барлық басқа командалармен үйде де, сыртта да ойнайды. 2011 жылға дейін әр команда қарсы конференциядан өткен маусымды бірдей көрсеткішпен аяқтаған командаға қарсы үйде және сырттағы конференциялар аралық ойындарды өткізді. Бірақ, лига 16 командаға дейін кеңейтілгеннен кейін бұл тәжірибе тоқтатылды. Регулярлық маусым аяқталғаннан кейін әр конференциядан төрт команда плей-оффқа қатысады, осы арқылы Германия чемпионаты анықталады. Конференция жеңімпазы қарсы топтың төртінші орын алған командасымен, ал екінші орын алған команда қарсы топтың үшінші орын алған командасымен ойнайды. Плей-оффта жақсы көрсеткіш көрсеткен командалар үй алаңында ойнау артықшылығына ие болады (көрсеткіштерге қарамастан) – турнирлік тізімдеме өз дивизионында бірдей көрсеткішпен аяқтаған екі команданың тек (бейтарап алаңда) финалда ғана кездесуін қамтамасыз етеді. Финал «Неміс кубогы» деп аталады. Әр конференцияның ең төмен орын алған командасы екінші дивизион жеңімпазымен үйде және сыртта екі ойын өткізеді, егер жеңіліске ұшыраса, төменгі дивизионға жіберілуі мүмкін. Егер GFL-ден бір немесе бірнеше команда шығып кетсе, төменгі дивизионға жіберу болмайды, көбірек командалар жоғары дивизионға көтеріледі немесе дивизиондарды номиналды деңгейге дейін «толтыру» үшін басқа шаралар қолданылады, мүмкіндігі болса. Лига 2011 жылғы маусымда 12 командадан 14 командаға дейін, ал 2012 жылы 16 командаға дейін кеңейтілді. GFL-ден төмен GFL2 орналасқан, бұрынғы 2-ші Бундеслига, ол 1982 жылы құрылған.

Алғашқы жылдары (1977-1982)

Америкалық футболының Германиядағы тарихы, елдегі АҚШ армиясының базаларынан тыс, 1977 жылы «Франкфуртер Лёвен» клубы құрылғанда басталды. Бұл клуб Германияда осы ойынды ойнаған алғашқы клуб болды. Бастапқыда бұл команда тек АҚШ армиясының командаларымен ғана ойнай алды, себебі неміс командалары болмады. 1979 жылдың наурыз айында «American Football Bund Deutschland» (AFBD) – Германияның американдық футбол федерациясы құрылды, ол Еуропадағы алғашқы федерация болды. 1982 жылы бұл ұйым «American Football Verband Deutschland» (AFVD) – Германияның американдық футбол қауымдастығымен алмастырылды. Ол алты клубтан тұрды: «Франкфуртер Лёвен», «Ансбах Гризлиз», «Дюссельдорф Пантерс», «Мюнхен Каубойс», «Берлинер Бэрен» және «Бремерхавен Сихокс». Бірінші лига матчы 1979 жылдың 4 тамызында «Франкфуртер Лёвен» және «Дюссельдорф Пантерс» командалары арасында өтті, онда Франкфурт жеңіске жетті. Лиганың екінші және үшінші маусымдарында «Дюссельдорф» және «Бремерхавен» командалары жарыстан шығып, қысқа ғұмырлы «Nordwestdeutsche Football Liga – NFL» жарысына қатысты. 1981 жылы Бундеслига жеті клубтан тұратын екі аймақтық дивизионға дейін кеңейтілді. Бірінші маусымнан айырмашылығы, 1980 және 1981 жылдары Германия кубогының екі финалисін анықтау үшін жартылай финалдық ойындар өткізілді. 1982 жылдан бастап плей-офф кезеңіне ширек финалдық раунд та қосылды. «Unicorns» онжылдықтың қалған Германия кубогында тек бір рет қана қатыспады, 2013 жылғы ширек финалда «Берлин Адлер» командасынан жеңіліп қалды. 2012 жылғы маусымда солтүстік дивизионда 2011 жылы күміс жүлдегер атанған «Мёнхенгладбах Маверикс» клубына лицензия берілмеді, нәтижесінде лигада «Любек Кугарс» клубына қосымша орын ашылды. «Швабиш Холл Юникорнс» 2011 жылғы табысын қайталады және тағы да Германия кубогында «Киль Балтик Харрикейнс» командасын жеңіп, 1982 жылғы «Ансбах Гризлиз» командасынан бері чемпионатты жеңіп алған оңтүстік командасы болды. 2013 жылғы маусымда солтүстік командалары қайтадан үстемдік танытты, төрт оңтүстік командасы да ширек финалда жеңіліске ұшырады, ал Германия кубогын қайта жаңғырған «Брауншвейг Лайонс» (қазір «Нью-Йоркер Лайонс») және чемпионат финалына алғаш рет шыққан «Дрезден Монархс» командалары сарысқа салынды. «Лайонс» командасы 35:34 есебімен жеңіске жетіп, сегізінші Германия кубогын жеңіп алды. 2014 жылғы маусым «Гамбург Блю Девилс» командасының маусым басталмас бұрын жарыстан шығуымен басталды, нәтижесінде солтүстік дивизионда тек жеті клуб қалды. Солтүстікте «Брауншвейг» тағы да дивизиондық титул жеңіп алды, ал «Швабиш Холл Юникорнс» төртінші рет қатарынан оңтүстік дивизионды жеңіп алды (содан кейін плей-оффта «Киль» және «Дрезден» командаларын жеңіп, финалға өтті). 2014 жылғы Германия кубогы екі дивизион чемпионы арасында өткізілді, «Брауншвейг» өзінің тоғызыншы титулын жеңіп алды, ал «Швабиш Холл» төртінші тоқсанға дейін бір ғана гол соқты. «Лайонс» командасы 47:9 есебімен «Швабиш Холл Юникорнс» командасын жеңіп, Германия кубогын жеңіп алды. 2015 жылғы маусымда «Швабиш Холл» және «Брауншвейг» командалары өз дивизиондарында жеңіске жетіп, финалға өтті, онда «Брауншвейг» тағы да жеңіске жетті, бұл жолы 41:31 есебімен. 2016 жылы «Брауншвейг» және «Холл» командалары өздерінің дивизиондарын жеңіп, Германия кубогында кездесті, «Брауншвейг» бас бапкер Трой Томлиннің басшылығымен 31:20 есебімен жеңіске жетіп, «үш чемпионатты» жеңіп алды. 2017 жылы «Холл» және «Брауншвейг» командалары тағы да өз дивизиондарында жеңіске жетіп, Германия кубогына жетті, бірақ бұл жолы оңтүстік командасы солтүстік қарсыласын жеңіп, үшінші чемпионатты 14:13 есебімен жеңді, бұл ойынның соңында «Брауншвейгтің» алаңнан гол соғу әрекетімен шешілді. Ойынды жоғалтқанына қарамастан, «Брауншвейгтің» үздік ойыншысы Дэвид Маккантс сол жылы Германия кубогының ең үздік ойыншысы атанды. «Швабиш Холл» және «Брауншвейг» командалары 2018 жылы өз дивизиондарында жеңіске жетсе, плей-оффта «Брауншвейг» жартылай финалда «Франкфурт Универс» командасына үйінде жеңіліп, 20:17 есебімен, 2013 жылдан бері бір дивизиондағы командалар қатысқан алғашқы Германия кубогын және 1981 жылдан бері бірінші оңтүстік Германия кубогын көрсетті (осы кезде Франкфурт командасы, бұл жағдайда «Франкфурт Лёвен» командасы да қатысты). Ақырында, 2013 жылы болғандай, тұрақты маусымдағы дивизион чемпионы екінші орынды жеңді. Осылайша German Bowl XL «Швабиш Холл» үшін үшінші жеңіс болды. 2019 жылы «Брауншвейг Лайонс» командасы өткен жылғы жартылай финалдағы жеңілісін өшіріп, үйде «Франкфурт» командасын жеңіп, тағы бір дивизиондық титулдан тағы бір Германия кубогының «Юникорнс» командасына қарсы жеңіске жетуіне жол ашты. Бұл процесте «Швабиш Холлдың» өз «үш чемпионатты» жеңу әрекеті бұзылып, бас бапкер Джордан Нойман 2017 жылғы маусым алдында жұмысты алғаннан кейін «Швабиш Холл» клубының иконы Сигги Герке зейнетке шыққаннан кейін жұмысты алған бас бапкер Джордан Нойманның басшылығымен «Швабиш Холл» командасының тұрақты табысына ең көп үлес қосқан адам ретінде танылды. German Bowl XLI-нің соңғы есебі «Брауншвейг» 10, «Швабиш Холл» 7 болды, нәтижесінде «Брауншвейг» тарихында он екінші рет чемпион атанды – кез келген командадан көп.

Пандемия және бәсекелестік жаңадан құрылған ЕЕФ (2020 қазіргі)

2020 жылғы маусым COVID-19 пандемиясының салдарынан бірнеше рет кейінге жылдырылып, соңында тоқтатылды, басқа еуропалық футбол лигалары мен Германиядағы басқа спорт түрлері 2020 жылғы маусымның қандай да бір форматын өткізгеніне қарамастан. Маусымды кейінге жылдыру және соңында тоқтату кейбір командаларға елеулі қаржылық және ұйымдық қиындықтарды тудырды, себебі жалақы, көлік және шетелдік ойыншылардың тұру және тамақтану шығындары сияқты көптеген шығындар ешқандай матч өткізілмегеніне қарамастан туындады. Сонымен қатар, көптеген ойыншылар өз клубтарын уақытша немесе тұрақты түрде тастап (кейде тіпті олар үшін ешқашан ойнамай), Еуропа лигаларында ойнауға шешім қабылдады. Неміс командаларының қатысуымен өте шектеулі көрме матчтары өткізілді, бірақ олар кейде «қалыпты» 2020 жылғы маусымдағыдан мүлдем өзгеше құрамдағы неміс командаларын қамтығандықтан, кез келген 2020 жылғы GFL командасының «нақты» бәсекеге қабілеттілігін бағалау мүмкін емес, тіпті олар ойнаған жағдайда да. 2021 жылғы маусымға COVID-19-дың әсері зор болды – көптеген командаларға маусым алдындағы дайындық кезеңінде толық байланыспен командалық жаттығуларға әдеттегіден кешіккен кезде ғана рұқсат берілді, сондай-ақ жаңа Еуропалық футбол лигасының (ELF) құрылуы Франкфурт және Штутгарттағы GFL командаларының құрамын «тоналды» (бұрынғы плей-оффқа немесе тіпті чемпионатқа үміткерлерді өз дивизиондарының төменгі жағына жіберді) және Ингольштадт пен Хильдесхайм командаларының ELF-ке көшу әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін олардың шығуына әкелді. Elmshorn Fighting Pirates COVID және ELF бәсекесіне байланысты GFL-дан бірде-бір матч ойнамай-ақ зейнеткерлікке шығудың ерекше жағдайын жасады. Нәтижесінде, GFL тағы да «әлсіз» күйде бастады, солтүстікте алты командадан тұратын дивизион және оңтүстікте сегіз командадан тұратын дивизион, сонымен қатар мүлдем бәсекеге қабілетсіз Штутгарт Скорпионс және Франкфурт Юниверс командаларымен толықтырылды. Күтілгендей, маусым Дрезден, Швабиш Холл және Брауншвейгтің жетекші командалары өздерінің құрамын сақтап қалғанына қарамастан, сенсациялар мен күтпеген оқиғаларға толы болды. Ашылу ойынында Дрезден Монархтары Кёльн Крокодилдерінен күтпеген жеңіліске ұшырады, бірақ соңғысы ELF Centurions-қа көптеген ойыншыларын жоғалтқан болатын. Алайда, бұл Дрезденнің бірінші дивизиондық титулына және 2013 жылдан бергі екінші Германия кубогына қатысуындағы жалғыз жеңілісі болды, сондай-ақ олардың алғашқы чемпионатының жолы. Брауншвейг бұл арада күресіп, командалық үйлесімділікке толыққанды қол жеткізе алмады, өйткені Төменгі Саксония штатындағы COVID-19-ға қарсы қатаң шаралар маусым алдындағы жаттығулардың көп бөлігін өткізуге кедерілді және оларды бос трибуналардың алдында үйіндегі ойынды өткізуге мәжбүр етті. Солтүстік дивизионында төртінші орын алған «Арыстандар» Швабиш Холлда өткен ширек финалда жеңіліске ұшырады. Маусымның басты сенсациялары – Кёльн Крокодилдері және Саарланд Урагандары (соңғысы маусым алдында жоғарылатылған) Саарландта өткен ширек финалда кездесті, Саарланд жартылай финалға өтті, бірақ Дрезденде 37-0 есебімен жеңілді, Дрезденнің Хайнц Штайер стадионындағы соңғы ойыны осылай аяқталды, кем дегенде 2023 жылға дейін. Осылайша, Германия кубогы дивизион чемпиондарының тағы бір кездесуін көрді, бірақ 2012 жылдан бері бірінші рет солтүстіктегі чемпион Брауншвейг емес. German Bowl XLII Франкфурт-на-Майн қаласындағы Вальдстадионда өткізілді және GFL тарихында Германияның жаңа штаттарынан шыққан команданың тұңғыш титулын таныс етті, өйткені Дрезден Монархтары Швабиш Холл Бірмүйізділерін 28-19 есебімен жеңді. German Bowl XLIII-де Швабиш Холл Бірмүйізділері Потсдам Роялз командасын 44-27 есебімен жеңіп, бесінші рет чемпион атанды.

Солтүстік пен оңтүстік арасындағы айырмашылық

Америка футболында Германияда және Германия кубогындағы табыстар солтүстік және оңтүстік дивизиондарындағы клубтар арасында күрт өзгеше. 2021 жылғы мәліметтерге сәйкес, оңтүстік дивизионы тек он Германия кубогын жеңіп алды (соның төртеуін Швабиш Холлдың бірмүйізділері), ал солтүстік дивизионы қалған 32 кубокты (соның 12-сі Брауншвейг Арыстандарының есебінен) жеңіп алды. Сонымен қатар, оңтүстік дивизионының клубтары тек 26 рет финалға шықты, ал солтүстік дивизионының клубтары 58 рет қатысты. Алғашқы үш Германия кубогынан кейін, 2018 жылғы Германия кубогының XL кезеңіне дейін екі оңтүстік дивизионының клубы финалда кездеспеді. 1986 жылы Ансбах Гриззлис клубының «алтын дәуірі» аяқталғаннан бастап, Швабиш Холлдың бірмүйізділерінің (2011 жылы Германия кубогына алғаш рет жеткен) өркендеуіне дейін оңтүстік дивизионының клубтары чемпионат ойындарында тек бес рет өнер көрсетті, соның ішінде тек біреуі сәтті аяқталды (1993 жылы Мюнхен Каубойы). 1993 жылдан 2006 жылға дейін ешбір оңтүстік командасы Германия кубогына ілікпеді, ал финалдардың он екі реті оңтүстік командаларының қатысуынсыз өтті. Бес рет оңтүстік командалары ширек финалдан аса алмады. 1989, 1995, 1996, 1999 және 2013 жылдары жартылай финалға шыққан барлық төрт команда солтүстік дивизионынан болды. 2013 жылғы жағдай ең күрт айырмашылықты көрсетті, себебі қорғаудағы чемпион Швабиш Холлдың бірмүйізділері ширек финалда Холлдың өз алаңында Солтүстік Берлин Адлер клубының төртінші командасынан жеңіліске ұшырады. Бұл айырмашылық 1994 жылдан 2011 жылға дейін солтүстік және оңтүстік дивизиондары арасында өткізілген конференциялық ойындарда да көрінді. Осы кезеңде өткен 190 ойынның 140-ын солтүстік жеңіп алды, бұл шамамен 75 пайызды құрайды, ал оңтүстік тек 48 ойында жеңіске жетті, ал екі ойын тең аяқталды. Бұл жағдай Босман ережесіне (футбол қауымдастығы үшін прецедент құрған, бірақ барлық кәсіби спорт түрлеріне қатысты) және Еуропалық Одақтағы жұмыс күшінің еркін қозғалысы туралы ережелерге байланысты жаңартылды. 2011 жылғы маусымда клубтар Еуропалық Одаққа жатпайтын 10 ойыншыны тіркеуге құқылы, олардың алтауын кез келген ойынға қоюға болады, бірақ бір уақытта алаңда екі ойыншыдан артық болмауы керек. Ойыншылардың формалары мен шлемдерінде «А» әрпімен белгіленеді, бұл төрешілерге алаңдағы шектеу сақталғандығын бірден анықтауға мүмкіндік береді. Бұл шектеулер АҚШ, Канада, Мексика және Жапония азаматтарына қатысты, ал спорттағы қалыптасқан құрылымдары жоқ елдердің ойыншылары үшін талап бойынша босатулар жасалуы мүмкін. Бұл ереже бай клубтарға артықшылық беруге жол бермеу үшін жасалған, олар дәстүрлі американдық футбол елдерінен көптеген ойыншыларды жалдауы мүмкін. Алайда, Еуропалық Одақ азаматтары үшін ерекшелік бар, бұл екі азаматтығы бар, колледж футболында ойнаған, бірақ «американдықтар» деп есептелмейтін ойыншыларды тартуға ынталандырады. Кейбір жағдайларда клубтар өз ойыншыларын ius sanguinis немесе тұру арқылы Еуропалық Одақ елдерінің азаматтығын алуға көмектеседі немесе оларды ынталандырады. Басқа еуропалық лигаларда да осыған ұқсас шектеулер басқа тәсілдермен енгізіледі. Мысалы, Австрия футбол лигасы ойын үшін қаржылық өтемақы ала алатын ойыншылардың санын шектейді, ал Италия футбол лигасы колледж футболында ойнаған ойыншылардың санын шектейді (азаматтығына қарамастан). Осылайша, бір жылда екі түрлі лигада ойнаған бір ойыншы бір лигада «импорттық», ал екінші лигада ұлттық ойыншы ретінде қарастырылуы мүмкін. Рейли Хеннесси, итальян және американдық азаматтығы бар, 2021 жылғы Италия футбол лигасының маусымында Орталық Вашингтон университетінде колледж футболында ойнағандықтан формасында «А» әрпін тағуға мәжбүр болды, бірақ сол жылы Швабиш Холлдың бірмүйізділері үшін Германия кубогының XLII кезеңінде осы шектеуге ұшырамады.