Кіріспе
Британдық компьютерлік журнал Your Sinclair, немесе көбінесе YS деп қысқартылатын, Sinclair компьютерлері, әсіресе ZX Spectrum үшін шығарылған коммерциялық британдық компьютерлік журнал еді. Ол 1984 жылдан 1993 жылға дейін жарық көрді.
Your Sinclair, or YS as it was commonly abbreviated, was a commercially published and printed British computer magazine for the Sinclair range of computers, mainly the ZX Spectrum. It was in circulation between 1984 and 1993.
Мазмұны
YS мазмұны кең ауқымды болды, кейде компьютерлер тақырыбын тіпті қарастырмады. Spectrum қауымдастығы төмендегенде және қарауға бағдарламалық қамтамасыз ету азайғанда, мұндай жағдай жиіледі. Журналдың стилі Smash Hits және Just Seventeen сияқты жасөспірімдерге арналған журналдардан шабыт алды. "Алып таста!" журналы жабылды, бірақ "Құтқарушы колонкасы" 1993 жылғы соңғы екі санына дейін сақталды. 1987–88 жылдары "Алып таста!" / "Дүние" бетіне ұқсас "Көше өмірі" атты бет болған, бірақ ол да Spectrum ойындарының тізімін қамтыған.
Pssst/Фронт желілері
Жаңалықтар бөлімі бастапқыда Frontlines деп аталды және Синклер жаңалықтары мен қауесеттерін қамтыды. Сондай-ақ, онда әртүрлі танымал тұлғалармен әзіл-қалжыңмен жазылған сұхбаттар (мысалы, "Автобус аялдамасында" сериясы) және маңызсыз кестелер, сондай-ақ авторлар туралы материалдар да жарияланды. Pssst және Frontlines бөлімдерінің ішінде T'zers бағаны болды, ол Spectrum және кейін SAM Coupé үшін жоспарланып отырған жаңа ойындар туралы қауесеттерді жариялады. Бұл баған Тереза Моганның есімімен аталып, бастапқыда оның жемісі болды, бірақ ол журналдан кеткеннен кейін де сақталды, себебі «T'zers» атауы болашақ ойындар туралы «алдын ала ақпараттарды» (teasers) қамтитындықтан, орынды болды. 1991 жылы алғаш рет жарияланған Rock Around The Clock бұл белгілі бір журнал нөміріне, сондай-ақ сол кездің жаңалықтары мен өзекті мәселелеріне арналған шағын баған болды. Пссст бөлімінің ең ерекше бөлімдерінің бірі – "Ажайып жануарлар бұрышы" болды. Редактор Мэтт Бильби бастапқыда бұл бұрышты YS оқырмандарының жыландар, шошқалар, маймылдар немесе құмырсқалар сияқты ерекше жануарларын көрсету үшін құрған, бірақ бұл «жануарлар» қатарында қызғылт түсті жеміс желімшегі мен туба да болды. Журнал редакторы немесе редакция қызметкері кеткен кезде, журнал олардың кетуіне байланысты қияли оқиғалар құрастыратын. Мэтт Бильби өзін Құдай деп жариялағаннан кейін "құлық үйіне" (funny farm) жіберілді, Энди Иде Жасыл партияның елшісі болды, ал Энди Хатчинсон Алтон Тауэрсіндегі скейт-парк жобалауға кетті. Шындығында, YS қызметкерлерінің көпшілігі Amiga Power сияқты басқа журналдарда жұмыс істеді.
Пікірлер
Сіздің "Синклерлер" журналындағы рецензиялау жүйесі журналдың өмір бойында өзгеріп отырды. "Your Spectrum" кезеңінде ойын рецензиялары "Spectrum Soft" бөлімімен шектелді, кейін "Джойстик жюри" деп аталды. Ойындар сарапшылар тобымен бағаланып, 10 балдық шкала бойынша ұпай жинады. Іс жүзінде бұл 9 балдық шкала болды, себебі ешбір ойын 10 балдық баға алмады, себебі жақсырақ ойын кейінірек шығуы мүмкін еді. "Джойстик жюри" атауы өзгертілгеннен кейін, әр рецензент ойынды "жетістік" немесе "сәтсіздік" деп бағалады ("Juke Box Jury" телешоуының үлгісі бойынша, осы атпен аталған). 19-шы нөмірден кейін "жетістік-сәтсіздік" жүйесі тоқтатылып, "Your Sinclair" журналына ауысқанда рецензия бөлімі "Screen Shots" деп қайта аталды. "Screen Shots" бөлімінде ойындар әлі де ондық шкала бойынша бағаланды, бірақ оларға графика, ойнау мүмкіндігі, ақшаға сай келуі және қызықтыру деңгейі бойынша жеке бағалар қойылды. Бұрынғыдай сарапшылар тобы емес, жеке жазушылар рецензия жазды. 1988 жылы "Джойстик жюри" орнына "Джойстик жонглерлер" келді, және рецензенттердің танымал мультфильмдері пайда болды. 1989 жылы "Screen Shots" бөлімі жеке бөлім ретінде алынып тасталды, ал рецензиялар журналдың ішінде жариялана бастады, әдетте ірі ойындар журналдың басында жарияланды. Арзан ойындарға арналған бөлім "Bargain Basement" деп аталды (кейіннен түпнұсқа арзан ойындар толық бағалы ойындармен бірге қарастырылуы тиіс деген пікір туғанда "Replay" деп өзгертілді). Сондай-ақ, журнал ойындарды бағалау кезінде ондық емес, жүздік шкала қолдана бастады. Алайда, бұл пайыздық емес, "дәрежелік шкала" деп аталды, рейтингті көрсету үшін термометрдің суреті пайдаланылды; рейтинг неғұрлым жоғары болса, ойын соғұрлым "қызды". Рецензент Джон Пиллар екі шеткі бағаны да қолданды, "Count Duckula 2" ойынына 9˚, ал "Mercenary" ойынына 99˚ баға берді. 1992 жылдың соңында рецензиялау стиліне соңғы өзгеріс енгізілді, ойынның жақсы және жаман жақтарын қорытындылап, одан кейін жалпы баға (қазір пайызбен) берілді. 90˚/90% немесе 9/10-нан жоғары баға алған ойындарға "YS" журналының бағалы "Мегагейм" мәртебесі берілді, бірақ Дункан Макдональд өзі жасаған нашар "Sinclair BASIC" ойыны "Advanced Lawnmower Simulator" ойынына осы мәртебе берген кезде бұл мәртебеге күмән туды. Логотип үлкен және кішкентай ойындардың жарнамаларында қолданылды. Оқырман ойындары да біраз уақыт "Crap Games Corner" бөлімінде рецензияланды, олардың көпшілігі "Advanced Lawnmower Simulator" ойынынан шабыттанды немесе одан да нашар болды. Жақсы оқырман ойындары кейде журналдың қосымша дискісіне енгізілді. "YS" рецензенттері алғашқыда "Joystick Jury" (Your Spectrum журналындағы рецензиялар бөлімімен бірдей атау), содан кейін "Joystick Jugglers", және соңында (рецензиялауға аз ойын қалғанда және команданы толығымен таныстырғысы келгенде, дизайн тобын қоса) "The Shed Crew" бағанында "сұхбаттастырылды", бұл "Future Publishing" компаниясына көшкеннен кейін кеңселері бақша шатырына айналды деген әзілге сілтеме жасады. "The Jugglers" суреттері Ник Дэвис салған карикатуралармен бейнеленді, бірақ кейбір жазушылар (мысалы, Джон Пиллар/Джонатан Нэш) өздері салды, ал арт-редактор Энди Унстед соңғы рецензенттердің көпшілігін салды. "Juggler" карикатуралары өз өміріне енді, 1990 жылы журналмен бірге "YS Capers" ойыны берілді, онда сіз "YS" командасын мультфильмдік түрінде атып түсіруіңіз керек еді.
Ақшалай сауда
Бастапқыда журналдың кеңестер бөлімі Hack Free Zone деп аталды, ол POKE енгізуге арналған Hacking Away бөлімінен ерекшелену үшін жасалған. Hacking Away-ді Крис Вуд пен "ZZKJ" жазса, Hex Loader-ді Фил Саут Hex Loader псевдонимімен жазған. 1987 жылы екі бөлім біріктіріліп, Tipshop аталды. Онда оқырмандар жіберген барлық кеңестер, қулықтар мен толық шешімдер жинақталды және осыдан "YS Tipshop Tiptionary" атты жеке кітап жарық көрді. Доктор Беркманн клиникасы (Маркус Беркманн жеке жұмыс істеуге кеткен соң YS клиникасы доктор Хьюго З Хакенбушпен аталып қайта аталды), бастапқыда Head Over Heels ойынына көмек көрсету мақсатымен құрылған. Ол оқырмандарға бір-бірінің ойын мәселелерін шешуге мүмкіндік берді, көбінесе Ричард Сванн осы мәселелерді шешті. Practical Pokes, көбінесе Джон Норт жүргізген, Hacking Away бөлімінің жалғасы болды және ол POKE енгізуге арналған және Multiface POKE-тарын қамтыды. Tipshop-ты Фил Саут, Дэвид МакКэндлес, Джонатан Дэвис және Линда Баркер кезекпен жүргізді.
Техникалық бөлімдер
YS көбінесе ойын журналы ретінде қарастырылса да, өмірі бойы бағдарламалау техникасына арналған түрлі техникалық рубрикалар жариялап келді. Алғаш Дэвид МакКендлес, кейін Джонатан Дэвис және соңында Крейг Бродбент жүргізген «Питстоп бағдарламасы» бағдарлама кодтарын қамтыды және компьютерлік журналдар BASIC бағдарламаларының тізімдеріне арналған толық бөлімдерді жариялаған дәуірдің соңғы қалдығы болды. Бағдарламалардың көпшілігі Синклер BASIC-те болған, бірақ кейбіреулері гексадецималды машиналық кодта жазылған, олар үшін арнайы «Hex Loader» интерпретаторы жасалған. Бұл рубрика «Program Power» бөлімін алмастырды; басты айырмашылық – «Питстоп бағдарламасы» көбінесе пайдалы бағдарламалар мен демонстрациялардың (мысалы, Atari's Gauntlet сияқты ойындарға арналған деңгей редакторы) тізімдерін қамтыды, ал «Program Power» ойындарды да қамтыды. «Питстоп бағдарламасы» Доминик Робинсонның «Rainbow Processor» сияқты танымал бағдарламашылардың жұмыстарын да ұсынды, ол Spectrum-ке әр символға екі түстен астам түс көрсетуге мүмкіндік берді. «Spec Tec» (Адам Уоринг) және оның ізбасары «Spec Tec Jr» (Саймон Кук) оқырмандардың техникалық сұрақтарына жауап беретін жер болды. Бұл рубрикаларға кіріспелер көбінесе Филип Марлоу монологының стилінде жазылған, кейде ағымдағы сюжеттерді де қамтыды. Басқа техникалық рубрикалардың ішінде Spectrum үшін жабдықтар мен басқа да жақсартулар туралы жаңалықтар келтіретін «Rage Hard», Стив Андерсонның BASIC ойынын жасау бойынша оқырманды қадам сайын жетелейтін «Стивтің бағдарламалау кір жуғышы», және Саймон Хиндлдің Spectrum-ті Интернетке қосуға көмектесетін «Dial Hard» рубрикалары бар еді. 1986 жылы журнал «Your Sinclair» деп қайта жарияланғанға дейін «Your Spectrum» машиналық код пен Forth тілінде бағдарламалау бойынша нұсқаулықтарды, сондай-ақ жақсырақ дыбыс пен көбірек жадты қосу үшін негізгі Spectrum-ті қалай жаңарту туралы ақпаратты қамтитын көптеген техникалық мақалалар жариялады.
Хаттар
Журнал жарық көрген сәттен бастап хаттарға негізгі жауапты журнал редакторы берді. Хаттар бетінде бірнеше бөлім болды, олар журналдың өмірлік кезеңінде өзгеріп отырды, бірақ мыналарды қамтыды: «Шағын әріптер» – әдейі қысқа хаттар немесе контекстен тыс алынған ұзын хаттардың бөліктері, көбінесе комедиялық эффект үшін. «Doodlebugs» – оқырмандардың карикатуралары, көбінесе қазіргі Spectrum ойындарының ойын сөздеріне негізделген (мысалы, Midnight Resistance ойынына негізделген карикатурада жатын бөлмесінің шамдары жанған үй және «Бүгін түнде емес, басым ауырады» деген тілдік белгі көрсетілген). «Doodlebugs» Phil McCardle салған «Ernie The Psychotic Madman» атты эпизодтық комикстердің біріне бастап әкелді. «Сценадан кетуіңізді сұраймын» – оқырмандардың әзілдері, көбінесе мағынасыз немесе абсурдты (мысалы, «Апельсин неге апельсин?» – «Себебі қазықпен терезені тазалай алмайсыз»), және көбінесе гонгпен қарсы алынды. «Speccy-нің керемет әлемі» – ағылшын тілі ана тілі емес оқырмандардың хаттары, көбісі Шығыс Еуропадан, онда Spectrum кеңістігі 1990 жылдардың басына дейін дамыды. «Trainspotters» – оқырмандар журналдың бұрынғы санында байқаған қателіктерін жіберіп, редакторын оларға «Trainspotter» сыйлығын беруге көндіруге тырысты. Бірақ, көбінесе редактор сыйлықтан бас тартудың жолын тапты, «қателік» мүлдем қателік емес екенін түсіндіріп (мысалы, 50-ші нөмірдегі картадан Мэн аралын кездейсоқ жойғаннан кейін Мэн аралының жоқ екенін айту арқылы). «Trainspotter» карикатурасы «Your Spectrum» журналының 1-ші нөміріндегі суретке негізделген деп есептеледі. «Жоңғарлар» сияқты, осы суретті де Ник Дэвис салған. Соңғы сыйлық Стюарт Кэмпбеллге берілді, ол бұрынғы жазушы, кейін кеткен, ол жазған мақаланың қайта басылған нұсқасында қате тапты. «Пиколар» – хаттар бетіндегі рубрикалар сериясы үшін жасалған ойдан шығарылған отбасы. Алғашқысы – Мадам Пико, экстрасенс және кеңес беруші, оқырмандардың мәселелеріне «о, сенің жағдайың қандай қиын!» деп жауап берді. Оның ұрлануынан кейін, шебер болған ұлы Бад Пико басшылықты иеленді. Оның өздігінен жасау туралы мәселелерді шешуі көбінесе Rice Krispies-ті қамтыды. Бадтың «өлімінен» кейін эстафета Фемто Пикоға берілді, ол ғалым және түнгі клубтың күзетшісі, содан кейін Фемтоның әпкесі Соя Пико, вегетариандық хиппи. Пиколарға жазылған хаттардың көп бөлігі ойдан шығарылған. Норман Теббиттің «Dead Serious Corner» (алғашқыда Питер Сноудың «Dead Serious Corner») – хаттар беттеріне соңғы қосылған бөлімдердің бірі, атауынан көрініп тұрғандай, қалған бөлімдерге қарағанда маңыздырақ хаттарды қамтыды. Бұл көбінесе ойындардың бағасы сияқты тұтынушылардың мәселелерін немесе Spectrum бағдарламалық қолдауының төмендеуін қарастырды. «Жұлдыз хат» иесі үш толық бағадағы Spectrum ойынын алды. «Жұлдыз хаттың» қандай қасиеттері болуы керек деген сұраққа редактор Линда Баркер: «Жұлдыз хат – бүкіл Shed командасын күлкіге батырып жіберетін немесе олардың жүрегіне тиетін хат», – деп жауап берді. Басқа редакторлар да марапаттаған хаттың типіне қатысты өз критерийлеріне ие болды. «Zero» және «Amiga Power» сияқты көптеген компьютерлік журналдар сияқты «Your Sinclair» да хаттар арқылы оқырмандармен бірлестік сезімін қалыптастырды, көптеген оқырмандар жүйелі түрде жазып, команданың бір бөлігіне айналды. Шын мәнінде, бірнеше хат жазушылар YS-ке бос штаттық жазушы ретінде жұмыс істеді, соның ішінде Ли Ловедей және Рич Пелли. Джонатан Дэвиспен бірге Пелли бұрын «Spectacular» фан-журналына жазған, екеуі де 1988 және 1993 жылдар аралығында журналға тұрақты үлес қосты. YS жабылғаннан кейін Дэвис «Sega Zone», «Amiga Power» және «PC Gamer» редакторы болды, ал Пелли көптеген журналдарға мақалалар жазды.
Small Print – either deliberately short letters, or parts of longer letters taken out of context, most often for comedy value. Doodlebugs – readers' cartoons, often based around puns on current Spectrum games (e. g. a cartoon based on the game Midnight Resistance showed a house with the bedroom light on and a speech bubble saying "Not tonight dear, I've got a headache"). Doodlebugs spawned one of YS occasional comic strips, Ernie The Psychotic Madman, drawn by Phil McCardle. Kindly Leave The Stage – readers' jokes, often nonsensical or surreal (an example being Q: Why is an orange orange? A: Because you can't clean a window with a spade), and often met with a gong. Wonderful World of Speccy – letters from readers for whom English was not their first language, many from Eastern Europe, where the Spectrum scene was flourishing well into the early 1990s. Trainspotters – where readers would send in mistakes they'd noticed in a previous issue of the magazine, in the hopes of convincing the editor to send them a Trainspotter Award. Most of the time, however, the editor found a way out of sending the award, by coming up with convoluted reasons why the 'mistake' wasn't a mistake at all (for example, by insisting there was no such place as the Isle of Man after accidentally omitting it from a map in Issue 50). The Trainspotter caricature was supposedly based on the man pictured on the cover of Issue 1 of Your Spectrum. As with the Jugglers, this was drawn by Nick Davies. The last ever award was given to Stuart Campbell, a then former writer who had since left, who found a mistake in a reprint of an article that he wrote. The Picos – a fictional family created for a series of columns in the letters page. Firstly there was Madame Pico, a psychic and agony aunt who answered readers' problems with "ooh, you poor dear". After her kidnapping, her son Bud Pico, a DIY specialist, took over. His solutions to readers' DIY problems often involved Rice Krispies. After Bud's "death", the baton was passed to cousin Femto Pico, a scientist and nightclub bouncer, and finally, Femto's sister Soya Pico, a vegetarian hippy. Most of the letters to the Picos were fictional. Norman Tebbit's Dead Serious Corner (originally Peter Snow's Dead Serious Corner) – one of the last additions to the letters pages, containing, as the name suggests, more serious letters than the rest of the pages. These often dealt with consumer issues, such as the price of games, or declining software support for the Spectrum. The Star Letter was awarded three full price Spectrum games. When asked what qualities a star letter possessed, editor Linda Barker answered "A star letter is one that makes the entire Shed crew rock with mirth, or touches their hearts", although other editors had their own criteria for the type of letter they awarded Star Letter status to. Like many later computer magazines (such as Zero and Amiga Power) Your Sinclair created a sense of community with its readers through the letters page, and many readers wrote in regularly, becoming almost part of the team themselves. Indeed, several letter writers went on to write for YS in a freelance capacity, including Leigh Loveday and Rich Pelley. Along with Jonathan Davies, Pelley had formerly written for the fanzine Spectacular, and both became regular contributors for the magazine between 1988 and 1993. After YS closed, Davies went on to become editor of Sega Zone, Amiga Power and PC Gamer, while Pelley regularly wrote articles for a number of magazines.
Қаптама таспасы
1988 жылдың қазанына қарай журнал әр ай сайын мұқабалық таспаны қосуға уәде берді. Мазмұны көбінесе ескі, толыққанды ойынды және Cybernoid II немесе Power Drift сияқты жаңа, танымал ойынның арнайы дайындалған, бір деңгейлік демо-нұсқасын қамтыды. Сонымен қатар, ойынның музыкалық сүйемелдемелері және пайдаланушылар жіберген демолар да болды. 1988 жылдың желтоқсанында журнал алғаш рет екі таспаны бірге шығарды.
100 үздік ойындар
1991 жылдың қазан айынан 1992 жылдың қаңтарына дейін, жарнамашы Стюарт Кэмпбелл барлық уақыттардағы ең жақсы 100 ZX Spectrum ойындарының тізімін жасады. Соңғы нөмір шығуға бірнеше ай қалғанда, оқырмандар өздерінің он сүйікті ойындарына дауыс беруге шақырылды, содан кейін олар "Оқырмандар таңдауы" топ-100 тізіміне енгізіліп, Стюарт Кэмпбеллдің тізімімен бірге соңғы нөмірде жарияланды. Retro Gamer ұсынған 2004 жылғы арнайы нөмірде сол журналдың журналистері таңдаған 50 үздік ойынның тізімі болды.
№Оқырмандар таңдауыРесми тізім2004 жылғы арнайы нөмір
1Chase HQDeathchaseManic Miner
2Rainbow IslandsRebelstarKnight Lore
3R TypeAll or NothingChaos
4SimCityStop the ExpressSkool Daze
5ChaosHead Over HeelsDizzy
6Manic MinerR TypeJet Set Willy
7Elite (видео ойын)The SentinelТүннің иелері
8Back To SkoolRainbow IslandsAtic Atac
9RoboCopBoulderdashElite
10DeathchaseTornado Low LevelMatch Day 2
11Midnight ResistanceSimCitySabre Wulf
12MythCarrier CommandMagicland Dizzy
13Target: RenegadeChuckie EggHead over Heels
14Head Over HeelsAnt AttackJetpac
15MercenaryLords of MidnightWanted: Monty Mole
16Laser SquadEliteTreasure Island Dizzy
17Lotus Esprit Turbo ChallengeStarquakeUnderwurlde
18Spellbound DizzyUnderwurldeBoulderdash
19QuazatronBack to SkoolBounty Bob Strikes Back!
20LemmingsSpy vs. SpyChaos 2
21Lords of ChaosAlienChuckie Egg
22Knight LoreChase HQDefenda
23Skool DazeThe Great EscapeDeus Ex Machina
24Space CrusadeStarstrike 2Dynamite Dan
25Lords Of MidnightManic MinerFantasy World Dizzy
26Operation WolfLightforceFootball Manager
27StarquakeSuper Hang OnHalls of the Things
28Chuckie EggDeactivatorsImpossible Mission
29The Great EscapeThink!Lords of Chaos
30Ant AttackNebulusNodes of Yesod
YS2
Жарнаманың азаюы және қарауға материалдың жетіспеуі YS беттерінің санының төмендеуіне себеп болғандықтан, журнал YS2-ні ұсынды, ол мұқабалық таспаға қосылып, телетекст тәрізді көрермен бағдарламасымен және шамамен елу қосымша беттен тұратын мазмұн жинағын қамтыды. Бұл мазмұнның көп бөлігі сол кездегі редактор Джонатан Нэш пен тұрақты авторы Стив Андерсонның қаламынан туған. Онда қысқа әңгімелер, сюрреалистік және абсурдтық юмор, сондай-ақ "Жеке Көз" стиліндегі жаңалықтар сатирасы сияқты әртүрлі нәрселер болды. YS2 коды Delta 4 ойын компаниясының ұқсас Sceptical бағдарламасынан алынған (дегенмен, рұқсатсыз алынған болуы мүмкін). Авторлар оларға қарсы сот процесі болуы мүмкін дегенді әзілде жиі айтатын, және мойындау ретінде "Sceptical драйверінің авторлық құқығы Delta 4 компаниясына тиесілі, олар өте жақсы адамдар және сирек сотқа шағымданады" деп жазды. 1999 жылы Nathan Cross және Jon Hyde атты comp.sys.sinclair жаңалықтар тобының белсенді мүшелері YS3 веб-журналын іске қосты, ол түпнұсқа журналдың стилін және юморын қайта жаңғыртуға ұмтылды. Журнал 2002 жылға дейін үзіліс-үзіліспен шығарылды. Кейіннен ол блог түрінде қайта жанданды.
Онлайн сканерлеу және архивтер
Archive.org: Your Spectrum журналының мұрағаты – Your Spectrum журналының онлайн архиві, 01-21 нөмірлер (1984 жылғы қаңтар – 1985 жылғы желтоқсан). Archive.org: Your Sinclair журналының мұрағаты – Your Sinclair журналының онлайн архиві, 01-94 нөмірлер (1986 жылғы қаңтар – 1993 жылғы қыркүйек).
Байланысты сайттар
YS Rock 'N' Roll Years – Журналдан ойын туралы сын-пікірлер мен мақалаларды сақтауға арналған бейресми сайт. Your Spectrum Unofficial Archive – Your Sinclairs журналының алдындағы Your Spectrum журналынан алынған мақалалар архиві. Your Sinclair: A Celebration – YS және YS-ке қатысты материалдарды сипаттайтын жанкүйерлер жасаған сайт. YS2/100 – Бұрынғы редактор Джонатан Нэш жазған, журналдың әртүрлі аспектілерін сөздік түрінде сипаттайтын мақала. (archive.org сайтында сақталған)